Kreowanie przyjaznej przestrzeni

Analiza W Rankingu Polskich Miast Zrównoważonych oceniano trzy sfery rozwoju: gospodarczą, społeczną i środowiskową. Jego liderem jest Warszawa

Arcadis, firma projektowo-doradcza działająca w 70 krajach, opublikowała pierwszą edycję Rankingu Polskich Miast Zrównoważonych. Pod uwagę wzięto 45 wskaźników społecznych, środowiskowych i gospodarczych. Środowisko oceniano m.in. pod kątem emisji CO 2, udziału terenów zieleni w powierzchni miast, dostępu do kanalizacji i oczyszczalni ścieków, niskoemisyjnego transportu miejskiego. W płaszczyźnie społecznej liczyły się m.in. demografia, poziom i dostęp do opieki zdrowotnej, edukacji i kultury, bezpieczeństwo i aktywność społeczna mieszkańców. Natomiast w kryterium gospodarczym, odzwierciedlającym zamożność miasta i jego atrakcyjność dla biznesu, ważne były: liczba firm i ich nakłady inwestycyjne, wysokość funduszy pozyskiwanych z programów unijnych, budżet partycypacyjny, jakość i dostępność transportu, w tym publicznego, wskaźniki opisujące sytuację na rynku pracy.

Wysokie Noty
Zobacz więcej

Wysokie Noty

Warszawa znalazła się na czele rankingu ze względu na najwyższe oceny w dziedzinach społecznej i gospodarczej. Doceniono m.in. dobry dostęp mieszkańców do edukacji. Na zdjęciu: Politechnika Warszawska. Fot. Marek Wiśniewski

Ranking pokazuje, które miasta i na jakich polach radzą sobie najlepiej. Opisuje także ciekawe projekty, dzięki czemu może się stać katalogiem dobrych praktyk.

Wielkie wyzwanie

Zrównoważony rozwój jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego świata. Stanowi także jeden z trzech priorytetów unijnej strategii Europa 2020. Państwa członkowskie UE zobowiązały się do praktycznej realizacji tej koncepcji na wszystkich szczeblach zarządzania: krajowym, regionalnym i lokalnym. Odpowiedzialność równoważenia trzech sfer rozwoju — społecznej, gospodarczej i środowiskowej — spoczywa więc także na samorządach lokalnych. Rezultatem powinna być trwała poprawa jakości życia lokalnej społeczności — podkreśla w raporcie prof. Tadeusz Borys z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Realizacja tych zamierzeń nabiera szczególnego znaczenia w odniesieniu do obszarów zurbanizowanych. Miasta, jako miejsca o dużej koncentracji ludności, są ważnymi centrami edukacji, nauki i kultury. Działa w nich wiele przedsiębiorstw, instytucji publicznych i otoczenia biznesu, organizacji pozarządowych, które pozostają ze sobą w ścisłych zależnościach.

Z drugiej strony, to w miastach mamy do czynienia z tłokiem, chaotyczną zabudową, hałasem i złym stanem środowiska (np. niską jakością powietrza, nieprawidłową gospodarką odpadami). Pojawia się także wiele problemów natury społecznej związanych z dostępem do rynku pracy, edukacji, kultury czy ochrony zdrowia.

Zrównoważony rozwój miast jest również jednym z celów ONZ, uzgodnionych przez 193 państwa, do zrealizowania do 2030 r.

Czołówka rankingu

W pierwszej trójce rankingu znalazły się kolejno Warszawa, Toruń i Wrocław. Stolica zawdzięcza pozycję lidera przede wszystkim wysokim ocenom w dziedzinie społecznej i gospodarczej (1. miejsce), natomiast w sferze środowiska zajęła dopiero 44. miejsce. Podobny stopień rozwoju w poszczególnych obszarach wykazuje Wrocław (społeczeństwo — 3. miejsce, gospodarka — 2. i środowisko — 37.).

Silna korelacja między dobrym wynikiem gospodarczym i społecznym jest widoczna w całym rankingu. Wyjątkiem jest Toruń, który podobnie jak Gorzów Wielkopolski, Jastrzębie-Zdrój i Olsztyn zachowuje równowagę między trzema strefami zrównoważonego rozwoju (społeczeństwo — 14. miejsce, środowisko — 8., gospodarka — 6.).

— Zaskakuje, że czołówki rankingu nie zdominowały najbogatsze miasta. W pierwszej dziesiątce, z bardzo dobrymi wynikami,znalazły się ośrodki z województw o najniższym w Polsce PKB per capita: Lublin (5. miejsce), Rzeszów (8.) i Olsztyn (10.) — zauważa Anna Rusek z Arcadis.

Lublin, Rzeszów, Olsztyn i Białystok (miejsce 14.) cechują się dużą różnorodnością kulturową, która ma swoje korzenie w obecności mniejszości narodowych. Miejscowi włodarze uwzględnili tę różnorodność w strategiach rozwoju swoich miast i z sukcesem wykorzystali ten potencjał.

Środek dla średniaków

Pozycje w środkowej części rankingu zajęły głównie miasta średniej wielkości. Są wśród nich byłe miasta wojewódzkie sprzed reformy administracyjnej, m.in. Koszalin (18. miejsce), Legnica (24.), Suwałki (25.), Siedlce (27.), Tarnów (28.), Słupsk (29.) i Nowy Sącz (30.), które po 1998 r. musiały na nowo zdefiniować swoje funkcje. Wyniki pokazują, że niektóre odnalazły się w nowej rzeczywistości lepiej niż inne.

Ranking zamykają miasta, które najbardziej dotknęła transformacja po 1989 r. Są to w dużej mierze miasta z województwa śląskiego — najliczniej reprezentowanej w zestawieniu części Polski (łącznie 15 miast).

— Region ten szczególnie odczuł restrukturyzację gospodarczą i spadek znaczenia ciężkiego przemysłu. Zbyt silne skupienie się tych miast na gospodarce w czasach poprzedniego ustroju sprawiło, że do dzisiaj zmagają się z wieloma wyzwaniami.

Niektóre mają ciekawe i warte wyróżnienia pomysły na aktywizację społeczną mieszkańców, a także na rewitalizację zdegradowanych terenów — komentuje Anna Rusek.

Jaka przyszłość

Jednym z licznych zagrożeń dalszego zrównoważonego rozwoju polskich miast jest eksurbanizacja, czyli tzw. rozlewanie się ośrodków miejskich. Łagodzenie tego zjawiska wymaga spójnej wizji rozwoju przestrzennego, która uwzględnia zapobieganie powstawaniu barier w dostępie mieszkańców do opieki zdrowotnej, edukacji, administracji i komunikacji. Kolejnym wyzwaniem jest uszczelnianie metropolii (tzw. betonowanie) i zmiany klimatu.

Autorom raportu zależy na przekonanie władz miast do idei zrównoważonego rozwoju i dostarczenie im użytecznego narzędzia pomiaru postępów w zakresie praktycznej realizacji tej koncepcji. To niezwykle ważne, gdyż według danych statystycznych aż 3/4 Polaków bezpośrednio i na co dzień dotykają kwestie miejskie.

W najbliższej przyszłości największe znaczenie będzie miała konieczność odnalezienia równowagi między wszystkimi obszarami zrównoważonego rozwoju. Stabilna gospodarka i świadome społeczeństwo stanowią podstawę do pozytywnych przemian w dziedzinie środowiska, co z jednej strony podniesie walory miast, a z drugiej — zauważalnie wpłynie na jakość i komfort życia mieszkańców. © Ⓟ

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Barbara Warpechowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Ekologia / Kreowanie przyjaznej przestrzeni