Lux-Torpeda - szybsza niż Pendolino?

opublikowano: 13-02-2018, 16:28

Dwie godziny i piętnaście minut - tyle mogła przed II wojną światową trwać podróż z Krakowa do Zakopanego. I choć dzisiejsze zachwyty nad ówczesną koleją należy ostudzić informacją o mniejszym wówczas ruchu torowym i na przepustach, to niewątpliwie polska Lux-Torpeda stworzyła legendę. Ile w niej prawdy?

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości jedną z najpilniejszych inwestycji było scalenie trzech różnych sieci kolejowych. W odróżnieniu od torów pruskich, rosyjskie miały szerszy rozstaw osi, a austriackie pociągi poruszały się w ruchu lewostronnych.

http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/11954/6fd189e77c7bdb5c72f5209afbc8da21/
Wyświetl galerię [1/8]

Przejazd wagonu spalinowego „Lux-Torpeda” przez Tunel w Kamionce Wielkiej, 1940-02.

http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/11954/6fd189e77c7bdb5c72f5209afbc8da21/ Narodowe Archiwum Cyfrowe

PRZECZYTAJ O ROZWOJU KOLEI W II RZECZYPOSPOLITEJ

Spośród odziedziczonych po zaborcach maszyn tylko jedna była lokomotywą spalinową. Eksploatacja wykazała jej wysoką efektywność, przewyższającą pozostałe parowozy. Ministerstwo Komunikacji wypożyczyło, a po pomyślnych testach zakupiło w 1933 r., austriacką maszynę Daimlera SAx 90 080. To właśnie ona, jako pierwsza, została przez Polaków nazwana "lux-torpedą". 

Ministerstwa nie stać było na zakup kolejnych maszyn, dlatego ich konstrukcje skopiowano i na tej podstawie w Fabryce Lokomotyw Fablok wyprodukowano 5 egzemplarzy lokomotywy o oznaczeniach PKP od SAx 90081 do SAx 90085, wyposażonych w silnik MAN i mających lepsze parametry eksploatacyjne oraz niższą cenę zakupu i eksploatacji niż pierwowzór. To właśnie jedna z nich w roku 1936 ustanowiła niepobity dotąd rekord przejazdu na trasie Kraków – Zakopane: 2 godziny 18 minut. Do dziś wokół jej prędkości narosło wiele legend. Należy pamiętać, że linia kolejowa do Zakopanego była o wiele młodsza niż dziś, przejazdów kolejowych było dużo mniej, a na istniejących ruch był dużo mniejszy. To wszystko powodowało, że lokomotywa mogła przez znaczne odcinki trasy poruszać się z maksymalną prędkością.

Mianem Lux-Torpedy nazywano powszechnie również inne nowoczesne pojazdy szynowe eksploatowane w Polsce. Obsługiwały one m.in. połączenia:
Warszawa -> Poznań 3h 34m (304 km)
Łódź -> Warszawa 1h 30m (131 km)
Lwów -> Zakopane 11h 15m (315km)

ZOBACZ GALERIĘ ZDJĘĆ POLSKIEJ LUX-TORPEDY

Właściwe Lux-Torpedy, czyli maszyna Daimlera i jej polskie kopie, stacjonowały w Krakowie i obsługiwały najpopularniejsze trasy ze stolicy Małopolski: do Zakopanego, Katowic i Krynicy. Cztery pociągi zostały zniszczone podczas bombardowań w 1939 r., a pozostałe służyły jako luksusowe środki transportu dla Niemców podróżujących do stolicy Tatr. W roku 1945 wagony przejęte przez armię radziecką wróciły do Krakowa w mocno niekompletnym stanie i nie mogły być wykorzystane w ruchu pasażerskim. Jeden z pociągów służył za magazyn części zamiennych dla drugiego dowożącego pracowników do kopalni Siersza w Trzebini. Około roku 1954 oba zostały pocięte na złom i do dziś nie zachował się żaden egzemplarz.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: MARCIN DOBROWOLSKI

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Po godzinach / Lux-Torpeda - szybsza niż Pendolino?