Choć branża medyczna w ostatnich latach nie mogła narzekać na nudę, najbliższe zapowiadają się jeszcze ciekawiej. Za zmianami stać będzie nie tylko nowy rząd, ale też przesilenie, do którego może dojść w sektorze. Będzie ono widoczne szczególnie w szpitalnictwie, które będzie borykało się z rosnącym zadłużeniem, zmianami wycen świadczeń medycznych (również w dół) oraz z przepływem pacjentów z części szpitalnej do ambulatoryjnej. Opracowanie PwC wskazuje 10 najważniejszych trendów w polskim sektorze zdrowia na najbliższe lata. Oprócz kłopotów pojawią się też szanse: w telemedycynie i turystyce medycznej.
— Najwięcej mogą zyskać podmioty dynamiczne, otwarte na nowości oraz nowe technologie telemedyczne. Kluczowa będzie umiejętność szybkiego dostosowania się do oczekiwanych przesunięć w finansowaniu. W najtrudniejszej sytuacji mogą się znaleźć najmniejsze szpitale, oddalone od aglomeracji — mówi Szymon Piątkowski, lider zespołu ds. ochrony zdrowia w PwC. Przedsiębiorcy nie obawiają się trendów i zmian, nawet niekorzystnych, bo są w stanie się do nich dostosować, obawiają się polityki, która z dnia na dzień może ich wykluczyć z rynku. Andrzej Mądrala, wiceprezydent Pracodawców RP, uważa, że jeśli nawet sektor stawi czoła wyzwaniom, to za sprawą polityki prywatni przedsiębiorcy mogą nie skorzystać na tym sukcesie. Przytacza zapowiedzi nowego rządu, dotyczące powstania publicznej sieci szpitalnej, która miałaby gwarancję publicznego finansowania.
— Budzą one niepokój w prywatnym sektorze. Obie części — publiczna i prywatna — świetnie się uzupełniają, a ta koegzystencja jest korzystna dla pacjenta — uważa Andrzej Mądrala.
Ochrona zdrowia — zagrożenia i szanse według PwC
1 Krótka kołdra a nowe wyceny
Niedobór publicznego finansowania jest jednym z głównym problemów polskiego sektora ochrony zdrowia. Ruszył proces rewizji wycen świadczeń medycznych. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji już zaproponowała, aby w psychiatrii, która przez wiele lat była niedofinansowana, zwiększyć taryfy o około 20 proc. W tym roku można spodziewać się dalszych korekt — zarówno w górę, jak i w dół. Obniżek można spodziewać się w tych obszarach medycyny, które dzięki dobremu poziomowi finansowania zanotowały dynamiczny wzrost w ostatnich latach, np. kardiologii i okulistyce.
2 Miliardowe zadłużenie
Zobowiązania SP ZOZ-ów (Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej) wynoszą, bagatela, 10,8 mld zł, z czego 2,1 mld zł to zobowiązania wymagalne. Państwo w ciągu ostatnich kilkunastu lat wielokrotnie próbowało oddłużyć sektor. Przynosiło to efekt, ale na krótko — obecnie zadłużenie publicznych szpitali cały czas rośnie. Według PwC, jest ryzyko, że w ciągu najbliższych lat sytuacja finansowa szpitali znowu drastycznie się pogorszy i nie będą już w stanie obsługiwać swojego długu. Rząd będzie musiał gasić pożar — albo po raz kolejny wpompuje do systemu dodatkowe pieniądze, albo zdecyduje się na….
3 …zamknięcie części szpitali
W Polsce działa około 800 szpitali, które zapewniają pacjentom 220 tys. łóżek, co daje blisko 6 łóżek na 1000 mieszkańców — jest to jeden z najwyższych wskaźników w Europie, potwierdzający, że łóżek szpitalnych jest w Polsce dużo za dużo. PwC spodziewa się więc znaczących reform, które zostaną wymuszone nie tylko przez nadmiarowe łóżka i problemy finansowe placówek, ale też demografię, konieczne inwestycje czy przesuwanie się części procedur ze szpitalnictwa do opieki ambulatoryjnej. Reorganizacja będzie miała kilka odsłon. Pierwsza to zamiana oddziałów ginekologicznych czy pediatrycznych, których jest w Polsce za dużo, na deficytowe specjalności, np. geriatryczną. Druga to zmiana profilu całego szpitala np. na leczenie osób starszych. Trzecia to zamknięcie nierentownych placówek.
4 Pod ścianą
Rosnące zadłużenie i spadające przychody wymuszą na szpitalach optymalizację operacyjną i kosztową, która szczególnie w placówkach publicznych idzie dość opieszale. Grupy zakupowe, konsolidacja podmiotów, optymalizacja stosowania leków i materiałów medycznych czy wprowadzenie wynagrodzeń uzależnionych od sukcesów — to tylko jedne z kierunków zmian w szpitalnictwie, które podratować mogą też…
5 ...turyści medyczni...
Receptą przynajmniej na część problemów szpitali mogłaby być turystyka medyczna, która w regionie Europy Środkowej i Wschodniej rozwija się w tempie około 12-15 proc. Do Polski przyjeżdża około 44 tys. pacjentów zagranicznych rocznie, głównie do klinik dentystycznych, uzdrowisk, MedicalSPA czy placówek opieki długoterminowej. Zdaniem PwC, polskie szpitale nie wykorzystują potencjału w tym zakresie — rzesze pacjentów mogłaby przyciągnąć kardiochirurgia, bariatria czy ortopedia, które są w Polsce na bardzo wysokim poziomie. Zdaniem Szymona Piątkowskiego z PwC, polskie placówki mogłyby zaprosić pacjentów z Wielkiej Brytanii czy Skandynawii. Jego zdaniem, by stać się w turystyce medycznej drugą Turcją, potrzeba jednak gry drużynowej, np. w ramach wspólnie stworzonego przez podmioty medycznego klastra.
6 …i zmiana sposobu leczenia
W całej Europie odchodzi się od leczenia szpitalnego w stronę ambulatoryjnego. Dynamika pobytów szpitalnych w największych krajach europejskich spada w tempie 11-12 proc. rocznie, a wzrost wykazują procedury ambulatoryjne i szpitale jednego dnia. Przy zachowaniu tej samej lub wyższej jakości taki model istotnie obniża koszty. Polska odrabia zaległe lekcje — obecnie tylko 26 proc. zabiegów usuwania zaćmy odbywa się w ramach chirurgii jednego dnia, podczas gdy w największych krajach europejskich 97-99 proc.
7 Do usług seniorom
Liczba osób 65+ w Polsce wzrośnie w ciągu najbliższych 20 lat o około 3 mln, czyli do 8,5 mln. Można spodziewać się rosnącego popytu na usługi opieki długoterminowej, do czego przygotowują się już inwestorzy. Zdaniem PwC, Polska może stać się zagłębiem seniorów z całej Europy — niemieckich seniorów już dziś można spotkać w miejscowościach niedaleko zachodniej granicy. Przyciągają ich dużo niższe ceny, dobra jakość oraz nowe inwestycje.
8 Sektor przyszłościowy, ale…
Prywatni inwestorzy dominują w medycynie rodzinnej, opiece ambulatoryjnej, rehabilitacji, opiece długoterminowej czy leczeniu uzdrowiskowym. Zdaniem PwC, efektywność i jakość sektora prywatnego spowoduje, że jego udział w szpitalnictwie powinien rosnąć.
Z drugiej strony, nowy rząd podchodzi do niego dość sceptycznie — inwestorzy prywatni nie będą mogli kupować większościowych udziałów w szpitalach, pojawiają się też ogólne informacje o tworzeniu publicznej sieci szpitali.
9 Efektywna e-medycyna
W najbliższych latach polska medycyna jeszcze bardziej polubi przedrostek „tele”. Zdaniem PwC, w Polsce jest wszystko, by mogła się rozwijać — technologia, kapitał prywatny i pacjenci czekający na takie rozwiązania. W końcu zauważył i docenił ją również regulator — pod koniec roku NFZ rozwiał prawne wątpliwości dotyczące m.in. telekonsultacji, a w tym roku ogłosi kolejne konkursy na telekonsultacje kardiologiczne i geriatryczne. „Za” przemawiają też niższe koszty.
10 Nowy model pacjenta
Polscy pacjenci stają się coraz bardziej świadomi i wymagający. Zmieni/zmienia się też podejście z „udało mi się dostać do lekarza” na „chcę się dostać do bardzo dobrego lekarza i kliniki, która zapewnia dobrą jakość”. Oprócz wyścigu o pieniądze placówki będą też walczyć o jakość, a tym samym o pacjentów.
Źródło: Opracowanie PwC „10 trendów w polskiej ochronie zdrowia”
Ochrona zdrowia — zagrożenia i szanse według PwC
1 Krótka kołdra a nowe wyceny
Niedobór publicznego finansowania jest jednym z głównym problemów polskiego sektora ochrony zdrowia. Ruszył proces rewizji wycen świadczeń medycznych. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji już zaproponowała, aby w psychiatrii, która przez wiele lat była niedofinansowana, zwiększyć taryfy o około 20 proc. W tym roku można spodziewać się dalszych korekt — zarówno w górę, jak i w dół. Obniżek można spodziewać się w tych obszarach medycyny, które dzięki dobremu poziomowi finansowania zanotowały dynamiczny wzrost w ostatnich latach, np. kardiologii i okulistyce.
2 Miliardowe zadłużenie
Zobowiązania SP ZOZ-ów (Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej) wynoszą, bagatela, 10,8 mld zł, z czego 2,1 mld zł to zobowiązania wymagalne. Państwo w ciągu ostatnich kilkunastu lat wielokrotnie próbowało oddłużyć sektor. Przynosiło to efekt, ale na krótko — obecnie zadłużenie publicznych szpitali cały czas rośnie. Według PwC, jest ryzyko, że w ciągu najbliższych lat sytuacja finansowa szpitali znowu drastycznie się pogorszy i nie będą już w stanie obsługiwać swojego długu. Rząd będzie musiał gasić pożar — albo po raz kolejny wpompuje do systemu dodatkowe pieniądze, albo zdecyduje się na….
3 …zamknięcie części szpitali
W Polsce działa około 800 szpitali, które zapewniają pacjentom 220 tys. łóżek, co daje blisko 6 łóżek na 1000 mieszkańców — jest to jeden z najwyższych wskaźników w Europie, potwierdzający, że łóżek szpitalnych jest w Polsce dużo za dużo. PwC spodziewa się więc znaczących reform, które zostaną wymuszone nie tylko przez nadmiarowe łóżka i problemy finansowe placówek, ale też demografię, konieczne inwestycje czy przesuwanie się części procedur ze szpitalnictwa do opieki ambulatoryjnej. Reorganizacja będzie miała kilka odsłon. Pierwsza to zamiana oddziałów ginekologicznych czy pediatrycznych, których jest w Polsce za dużo, na deficytowe specjalności, np. geriatryczną. Druga to zmiana profilu całego szpitala np. na leczenie osób starszych. Trzecia to zamknięcie nierentownych placówek.
4 Pod ścianą
Rosnące zadłużenie i spadające przychody wymuszą na szpitalach optymalizację operacyjną i kosztową, która szczególnie w placówkach publicznych idzie dość opieszale. Grupy zakupowe, konsolidacja podmiotów, optymalizacja stosowania leków i materiałów medycznych czy wprowadzenie wynagrodzeń uzależnionych od sukcesów — to tylko jedne z kierunków zmian w szpitalnictwie, które podratować mogą też…
5 ...turyści medyczni...
Receptą przynajmniej na część problemów szpitali mogłaby być turystyka medyczna, która w regionie Europy Środkowej i Wschodniej rozwija się w tempie około 12-15 proc. Do Polski przyjeżdża około 44 tys. pacjentów zagranicznych rocznie, głównie do klinik dentystycznych, uzdrowisk, MedicalSPA czy placówek opieki długoterminowej. Zdaniem PwC, polskie szpitale nie wykorzystują potencjału w tym zakresie — rzesze pacjentów mogłaby przyciągnąć kardiochirurgia, bariatria czy ortopedia, które są w Polsce na bardzo wysokim poziomie. Zdaniem Szymona Piątkowskiego z PwC, polskie placówki mogłyby zaprosić pacjentów z Wielkiej Brytanii czy Skandynawii. Jego zdaniem, by stać się w turystyce medycznej drugą Turcją, potrzeba jednak gry drużynowej, np. w ramach wspólnie stworzonego przez podmioty medycznego klastra.
6 …i zmiana sposobu leczenia
W całej Europie odchodzi się od leczenia szpitalnego w stronę ambulatoryjnego. Dynamika pobytów szpitalnych w największych krajach europejskich spada w tempie 11-12 proc. rocznie, a wzrost wykazują procedury ambulatoryjne i szpitale jednego dnia. Przy zachowaniu tej samej lub wyższej jakości taki model istotnie obniża koszty. Polska odrabia zaległe lekcje — obecnie tylko 26 proc. zabiegów usuwania zaćmy odbywa się w ramach chirurgii jednego dnia, podczas gdy w największych krajach europejskich 97-99 proc.
7 Do usług seniorom
Liczba osób 65+ w Polsce wzrośnie w ciągu najbliższych 20 lat o około 3 mln, czyli do 8,5 mln. Można spodziewać się rosnącego popytu na usługi opieki długoterminowej, do czego przygotowują się już inwestorzy. Zdaniem PwC, Polska może stać się zagłębiem seniorów z całej Europy — niemieckich seniorów już dziś można spotkać w miejscowościach niedaleko zachodniej granicy. Przyciągają ich dużo niższe ceny, dobra jakość oraz nowe inwestycje.
8 Sektor przyszłościowy, ale…
Prywatni inwestorzy dominują w medycynie rodzinnej, opiece ambulatoryjnej, rehabilitacji, opiece długoterminowej czy leczeniu uzdrowiskowym. Zdaniem PwC, efektywność i jakość sektora prywatnego spowoduje, że jego udział w szpitalnictwie powinien rosnąć.
Z drugiej strony, nowy rząd podchodzi do niego dość sceptycznie — inwestorzy prywatni nie będą mogli kupować większościowych udziałów w szpitalach, pojawiają się też ogólne informacje o tworzeniu publicznej sieci szpitali.
9 Efektywna e-medycyna
W najbliższych latach polska medycyna jeszcze bardziej polubi przedrostek „tele”. Zdaniem PwC, w Polsce jest wszystko, by mogła się rozwijać — technologia, kapitał prywatny i pacjenci czekający na takie rozwiązania. W końcu zauważył i docenił ją również regulator — pod koniec roku NFZ rozwiał prawne wątpliwości dotyczące m.in. telekonsultacji, a w tym roku ogłosi kolejne konkursy na telekonsultacje kardiologiczne i geriatryczne. „Za” przemawiają też niższe koszty.
10 Nowy model pacjenta
Polscy pacjenci stają się coraz bardziej świadomi i wymagający. Zmieni/zmienia się też podejście z „udało mi się dostać do lekarza” na „chcę się dostać do bardzo dobrego lekarza i kliniki, która zapewnia dobrą jakość”. Oprócz wyścigu o pieniądze placówki będą też walczyć o jakość, a tym samym o pacjentów.
Źródło: Opracowanie PwC „10 trendów w polskiej ochronie zdrowia”