Minister sobie, fiskus sobie

opublikowano: 04-02-2019, 22:00

Wydawane przez ministra finansów objaśnienia podatkowe nie wiążą skarbówki. W praktyce firmy mogą się nimi zasłaniać dopiero w… sądach

Możliwość tłumaczenia zawiłości prawa podatkowego przez ministra finansów w formie objaśnień weszła w życie dwa lata temu. Miały one być konkretnymi wytycznymi dla działań organów skarbowych oraz podatników.

Kierowane przez Teresę Czerwińską Ministerstwo Finansów przygotowuje
się do wydania objaśnień podatkowych w wielu ważnych dla firm sprawach. Problem
w tym, że nie może zmuszać podległych organów do ich stosowania.
Zobacz więcej

NIKŁA OCHRONA:

Kierowane przez Teresę Czerwińską Ministerstwo Finansów przygotowuje się do wydania objaśnień podatkowych w wielu ważnych dla firm sprawach. Problem w tym, że nie może zmuszać podległych organów do ich stosowania. Fot. Bloomberg

Do tej pory Ministerstwo Finansów (MF) niezbyt często korzystało z tego narzędzia — przez dwa lata wydało ich dziewięć. Niedawno przedstawiło objaśnienia w bardzo bulwersującej sprawie podatku VAT od nieruchomości komercyjnych — przez lata fiskus pozwalał firmom odzyskiwać VAT od ich sprzedaży, a potem zmienił zdanie i zażądał oddania gigantycznych kwot, nierzadko idących w dziesiątki milionów złotych. Wiele firm wpadło w tę pułapkę, a sprawy ciągną się w sądach. Objaśnienia MF są korzystne dla firm obracających nieruchomościami komercyjnymi. Zapytaliśmy więc ministerstwo, czy i w jaki sposób zamierza wyegzekwować od podległych sobie organów stosowanie się do nich w celu np. zmiany błędnych decyzji. Odpowiedź, jaką uzyskaliśmy, nie napawa optymizmem.

Teoretyczna ochrona

Objaśnienia prawa podatkowego, obok ogólnych oraz indywidualnych interpretacji podatkowych, miały zwiększyć ochronę podatników — zapewniał rząd w 2016 r., gdy pracował nad ich wprowadzeniem do ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu napisał: „Objaśnienia nie będą dotyczyły wyłącznie wykładni przepisów, lecz obejmować będą również praktyczne ich zastosowanie”.

Powołując się na przykład nieruchomości komercyjnych dowiedzieliśmy się, że objaśnienia wydawane przez MF chronią podatników, ale tylko teoretycznie, bo… nie wiążą organów skarbowych.

„Objaśnienia są wydawane przez MF celem zapewnienia jednolitego stosowania przepisów przez organy podatkowe. Dają podatnikowi ochronę prawną, jeżeli uwzględnił i zastosował to objaśnienie w swojej konkretnej sprawie oraz okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy są tożsame z treścią objaśnienia, a podatnik nie działa w celu nadużycia prawa. Oznacza to, że formalna moc prawna objaśnienia zależy od decyzji podatnika i jego zachowania” — napisało do „PB” biuro prasowe MF.

Ministerstwo podkreśla też, że „objaśnienia powinny zostać uznane przez organy podatkowe za wiążące”, ale w dalszej części pisma de facto podważa sens ich wydawania oraz realną moc ochronną dla podatników. „Objaśnienia podatkowe wydawane przez ministra finansów nie mają rangi aktu powszechnie obowiązującego, skutkującego obowiązkiem zastosowania się do zaprezentowanej w objaśnieniach wykładni. MF przedstawia w objaśnieniach swój kierunkowy pogląd rozumienia treści przepisów i sposobu ich zastosowania w praktyce. Należy jednocześnie podkreślić, że organy podatkowe działają w ramach autonomii orzeczniczej i podejmują stosowne rozstrzygnięcia. Ocena stanu faktycznego w danej sprawie dokonywana jest samodzielnie. Dobór narzędzi celem zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy podatkowej pozostaje w gestii właściwych organów pierwszej i drugiej instancji. Kontrole działań organów podatkowych w tym zakresie sprawują sądy administracyjne” — czytamy w piśmie MF.

To oznacza — ni mniej, ni więcej — że urzędnicy skarbówki mogą, ale nie muszą stosować się do objaśnień ministra, a ten nie ma żadnej możliwości ich wyegzekwowania. Czwartkowa „Rzeczpospolita” podała, że przedsiębiorcy nie mogą doczekać się wydania przez MF objaśnień podatkowych w sprawie obowiązujących od 1 stycznia 2019 r. nowych zasad rozliczania użytkowania samochodów przez firmy. Chodzi o to, że przepisy są tak niejasne, że przedsiębiorcy nie wiedzą, jak je stosować, np. w zakresie liczenia kosztów paliwa czy leasingu. MF zapowiedziało wydanie objaśnień dwa miesiące temu, ale czy w tej sytuacji jest sens czekania na nie? W piątek ministerstwo opublikowało objaśnienia w sprawie raportowania schematów podatkowych.

Na dwoje babka wróżyła

W ocenie Michała Borowskiego, doradcy podatkowego, eksperta BCC, firmy nie mają gwarancji bezpieczeństwa po zastosowaniu się do objaśnień MF.

— Objaśnienia miały chronić podatników, jednak organ skarbowy może mieć inne zdanie i nierzadko je ma. Praktyka skarbówki nie jest jednolita. Są przypadki, kiedy fiskus honoruje objaśnienia MF, są też takie, gdy je ignoruje. Wszystko rozstrzyga się dopiero w sądach, i to jest największy problem, że dopiero na tym etapie podatnicy mogą skuteczniej chronić się objaśnieniami MF. Oczekiwania były inne — miały one wymusić na organach skarbowych jednolite stosowanie prawa — mówi Michał Borowski.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Jarosław Królak

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu