Z tytułu nieodpłatnie otrzymanych uprawnień do emisji powstaje przychód podatkowy nabywcy. Opodatkowanie VAT — w kraju nabywcy.
Uprawnienia do emisji przydzielane będą przedsiębiorstwom z uwzględnieniem poszczególnych okresów rozliczeniowych. Pierwszy, trzyletni — od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2007 r., następny pięcioletni.
W pierwszym okresie rozliczeniowym nie mniej niż 95 proc. uprawnień do emisji powinno być przydzielane przedsiębiorstwom bezpłatnie. W następnym okresie wskaźnik ten nie powinien być mniejszy niż 90 proc.
Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wartość nieodpłatnie otrzymanych świadczeń stanowi przychód podatkowy beneficjenta.
Ustawa o emisjach nie zawiera żadnych specyficznych regulacji w zakresie opodatkowania ich wartości, należałoby zatem przyjąć, że intencją ustawodawcy jest stosowanie ogólnych norm. Jeżeli taka była rzeczywista intencja ustawodawcy, to fakt ten wpłynie na zmniejszenie korzyści finansowych przedsiębiorstw otrzymujących uprawnienia.
Jak należy klasyfikować do celów podatkowych zakupione uprawnienia do emisji?
W ustawie o emisjach nie znajdziemy odpowiedzi na to pytanie. Możliwe są zatem trzy rozwiązania: przedsiębiorstwa nabywają towary, papiery wartościowe, wartości niematerialne i prawne. Jeśli przyjąć, że uprawnione podmioty nabywają towary lub papiery wartościowe, koszty podatkowe mogłyby zasadniczo zostać rozpoznane dopiero w momencie ich zbycia. W przypadku gdy uprawnienia do emisji zostaną zaklasyfikowane jako wartości niematerialne i prawne, nabywający miałby prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Należy jednak pamiętać, że ustawa o podatku dochodowym przewiduje zamknięty katalog wartości niematerialnych i prawnych, który nie wymienia bezpośrednio uprawnień do emisji.
Zarówno regulacje polskie, jak i dyrektywy europejskie nie wskazują bezpośrednio, jak należy klasyfikować zbycie uprawnień do emisji. Kwestia opodatkowania VAT obrotu emisjami budziła spore wątpliwości także w innych krajach UE. Zasadniczo przyjęto, że jest to dostawa usług, podlegająca opodatkowaniu VAT. Problemem było jednak określenie miejsca jej opodatkowania. Większość krajów UE skłaniała się ku twierdzeniu, że jest to kraj nabywcy prawa do emisji. Wyjątkiem w tym zakresie była Wielka Brytania, uznając, że usługa ta powinna być opodatkowana w kraju dostawcy.
Ważna jest opinia Komitetu VAT (organ UE złożony z przedstawicieli administracji podatkowej 25 krajów), który przychylił się 14 października 2004 r. do stanowiska większości państw UE.
Tomasz Konik, Marcin Matyka, doradcy podatkowi grupy energetycznej Deloitte