Od lat Polska ma najbardziej zanieczyszczone powietrze w Unii Europejskiej. W wielu miastach stężenie toksycznych i rakotwórczych substancji — pyłu PM10 i benzo(a)pirenu — wielokrotnie przekracza dopuszczalne normy. Takie dane płyną z raportu Najwyższej Izby Kontroli (NIK), opublikowanego pod koniec ubiegłego roku. W kontrolowanym okresie (2008 — pierwsze półrocze 2014) nawet nie zbliżyliśmy się do unijnych norm jakości powietrza. Jak zauważa NIK, niedotrzymanie standardów jakości powietrza określonych w unijnej dyrektywie CAFE może mieć dotkliwe skutki finansowe. Grozi nam postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości, który może nałożyć na Polskę 4 mld zł kary za niedopełnienie unijnej dyrektywy. Według danych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), na świecie ponad 3,5 mln osób rocznie umiera z powodu zanieczyszczenia powietrza. Szacuje się, że w Polsce z tego powodu traci życie około 45 tys. osób rocznie.
Węgiel zostaje
W ubiegłym roku z węgla wyprodukowano 87 proc. energii elektrycznej w Polsce. Pozostanie głównym paliwem, chociaż jego udział będzie się systematycznie zmniejszał. Tylko że spalanie węgla oznacza też zanieczyszczenia w postaci pyłów i gazów — tlenków siarki i azotu. Ochrona powietrza z równoczesnym spełnieniem unijnych norm emisji to jeden z kluczowych problemów elektrowni i elektrociepłowni. Od stycznia 2016 r. elektrownie muszą respektować dyrektywę IED (Industrial Emissions Directive), która określa dopuszczalne poziomy emisji znacznie ostrzejsze od obecnych. Stąd inwestycje, które pozwolą na spełnienie tych wymagań. Budowane są instalacje odpylania, instalacje odsiarczania i instalacje odazotowania spalin. Wiele z nich ma się zakończyć w tym roku. Przedsięwzięcia prowadzone są m.in. w Elektrowni Turów, w Kozienicach, w spółkach EdF — w elektrowni w Rybniku i elektrociepłowniach w Gdańsku i w Gdyni, w Elektrociepłowni Będzin czy w największej elektrociepłowni w Poznaniu — EC Karolin należącej do Dalkii (kontrakt za około 27,5 mln euro realizuje Alstom).
W Poznaniu nowe instalacje odsiarczania spalin zostaną zbudowane w oparciu o opracowaną przez Alstom technologię odsiarczania metodą półsuchą NID. Firma podkreśla, że została skutecznie wdrożona w energetyce dla bloków o mocy ponad 12 GW, a także w 120 zakładach w różnych branżach, w tym w spalarniach odpadów oraz w hutnictwie.
— Alstom gwarantuje jeszcze niższe wartości, dzięki czemu po 2015 r. wszystkie kotły parowe w naszych zakładach będą spełniać standardy emisji SO2 i pyłów, pozwalając nam na bezpieczną produkcję energii elektrycznej i ciepła dla naszych odbiorców — podkreślał w komunikacie Jacky Lacombe, dyrektor Dalkia Polska.
Kolejne projekty
Niedawno rozpoczęto inwestycję w Zespole Elektrociepłowni Bydgoszcz. Wykonawcą instalacji odsiarczania jest Alstom Power. Kontrakt wynosi 73,5 mln zł. — Budowana instalacja pozwoli dostosować urządzenia do norm emisyjnych określonych dyrektywą IED, czyli zredukuje stężenia tlenków siarki do poniżej 200 mg/Nm3 i pyłu do poniżej 20 mg/Nm3 — akcentował Jacek Kaczorowski, prezes PGE GiEK, podczas wmurowania kamienia węgielnego.
Rafako wygrało przetarg na modernizację elektrofiltrów w trzech blokach elektrowni Ostrołęka należącej do Grupy Energa. Będzie to kosztować 85 mln zł. Prace potrwają trzy lata. Obejmą m.in. elektrofiltry, instalację odprowadzania i transportu popiołu, wymianę wentylatorów spalin, kanałów spalin, sterowania, zabezpieczeń i zasilania elektrycznego oraz wykonanie adaptacji części budowlanej. Również instalację odazotowania spalin w Ostrołęce wykona Rafako. Inwestycja za ponad 160 mln zł pozwoli pięciokrotnie obniżyć emisję tlenków azotu. Dostawa i montaż instalacji odazotowania oraz modernizacja instalacji odsiarczania spalin w Elektrociepłowni Siekierki w Warszawie będzie kosztować 77 mln zł. Inwestycję zrealizuje konsorcjum austriackie Andritz Energy & Environment oraz Budimeksu. Jej wykonanie ma trwać 25 miesięcy.
Wielkie czyszczenie
Aby skutecznie poprawić stan powietrza w Polsce, trzeba się jeszcze uporać z tzw. niską emisją związaną głównie z zanieczyszczeniami z przydomowych kotłowni opalanych złej jakości węglem lub śmieciami. Problemem jest także emisja zanieczyszczeń pochodzących z transportu. Dopiero wtedy będzie łatwiej oddychać.