Jeśli firma starająca się o kredyt — czy to obrotowy czy inwestycyjny — stanie nagle przed problemem braku odpowiednich zabezpieczeń, nic straconego.
Firma, ktora uzyskać kredyt — bez względu na jego charakter — powinna przedstawić w banku odpowiednie jego zabezpieczenia. Wszystko pod tym względem zależy od wewnętrznych przepisów instytucji finansowej, a także oceny wiarygodności kredytowej firmy. Niekiedy ta nie wypada na korzyść firmy, toteż bank żąda dodatkowych zabezpieczeń.
Papierki do wglądu
Standardowymi są weksel in blanco, zastaw na majątku firmy, hipoteka nieruchomości, zabezpieczenie lokatą, poręczenie innej firmy bądź osoby fizycznej. Oczywiście każde z powyższych zabezpieczeń ma dodatkowe opcje, jednak ich wykorzystanie jest już indywidualną sprawą każdego banku.
Należy pamiętać przy tym, że zgodnie z deklaracjami bankowców, kredytowanie małej i średniej firmy niesie ze sobą o wiele większe ryzyko niż w przypadku przedsiębiorstw o naturze korporacji.
Co robić jednak, gdy proponowane przez firmę zabezpieczenia nie wystarczają?
Nie masz — masz
W Polsce istnieją specjalne fundusze poręczeń kredytowych, które mogą być bardzo pomocne w tym zakresie. Poręczenia stanowią bardzo ważny instrument ułatwiania dostępu podmiotom gospodarczym do kredytów oferowanych przez banki. Mają one znaczenie szczególnie dla tzw. małych i średnich przedsiębiorstw, które jako klienci banków wnoszą do ich działalności wysoki stopień ryzyka. Dążąc do minimalizacji ryzyka banki żądają bardzo często wysokich i płynnych zabezpieczeń spłaty kredytu, których w większości przypadków kredytobiorcy nie mogą przedstawić, co w konsekwencji powoduje odmowę udzielenia kredytu.
Fundusze poręczeń kredytowych mają formę prawną i organizacyjną, różny zakres terytorialny, wielkość kapitałów, a także zakres przedmiotowy udzielanych poręczeń, lecz ich wspólnym podstawowym celem jest ułatwienie dostępu do kredytów bankowych poprzez udzielanie dla banków kredytujących poręczeń spłaty udzielanych kredytów. Biorąc pod uwagę, że taka forma zabezpieczenia jest dla banków niezwykle atrakcyjna, można stwierdzić, że poręczenia kredytowe są jednym z najważniejszych instrumentów wspierania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw.
Popatrz wokół siebie
Najpopularniejsze są fundusze tworzone przez samorządy — ich spis powinien być dostępny w każdym banku, a jeśli są z tym kłopoty, posiada je każda jednostka samorządu terytorialnego.
O palmę pierwszeństwa pod względem dostępności lokalne fundusze poręczeń walczą obecnie z Krajowym Funduszem Poręczeń Kredytowych przy Banku Gospodarstwa Krajowego.
Najistotniejszą cechą tego funduszu jest, że obejmuje on swoim zasięgiem terytorialnym cały kraj. Fundusz ten udziela zabezpieczeń w postaci poręczeń praktycznie dla wszystkich banków działających w Polsce.
Wszystkie formalności związane z uzyskaniem poręczenia są załatwiane w bankach udzielających kredytu, z którymi BGK podpisał umowy o współpracy. W bankach tych (także w lokalnych i regionalnych funduszach poręczeniowych) można uzyskać wnioski o udzielenie poręczenia oraz wzory pozostałych wymaganych przez BGK dokumentów.
Prawie pełna gama
O ile jeszcze do niedawna fundusz poręczeń BGK posiadał pewne ograniczenia, tzn. nie wszystkie rodzaje kredytów i nie wszystkie podmioty mogły z niego korzystać, o tyle obecnie ograniczenia te są sukcesywnie znoszone.
Generalna zasada, na której opiera się fundusz BGK, to — o poręczenia spłaty zobowiązań mogą się ubiegać instytucje funduszy poręczeniowych, które spełniają łącznie następujące warunki:
- udzielają poręczeń małym i średnim przedsiębiorcom.
- posiadają system ewidencjonowania udzielonych poręczeń wymagany przez BGK.
- nie zalegają z tytułu zobowiązań finansowych wobec ZUS i urzędu skarbowego.
- przedstawią sprawozdanie finansowe ze swojej działalności.
Ze środków KFPK nie można poręczać kredytów obrotowych w pełnym zakresie (np. na działalność handlową), co nadal stanowi pewną barierę w jego korzystaniu. Poręczenie BGK ze środków KFPK udzielane są na okres równy okresowi kredytowania powiększony o jeden miesiąc. Dzięki temu istnieje możliwość poręczenia wieloletnich kredytów, charakterystycznych dla inwestycji niskorentownych.
Należy jednak pamiętać, że poręczenie z Krajowego Funduszu Poręczeń kredytowych jest również swego rodzaju kredytem (przede wszystkim kredytem zaufania) i jego uzyskanie również wiąże się z czasami dość uciążliwą procedurą.
Na trzy sposoby
Są trzy podstawowe procedury uzyskania poręczenia:
- w trybie uproszczonym — mogą być rozpatrywane wnioski, których kwota poręczenia nie przekracza równowartości 50 tys. euro dla podmiotów działających krócej niż dwa lata lub rozpoczynających działalność, oraz równowartość 100 tys. euro dla pozostałych. Kwota poręczenia BGK nie może przekroczyć 50 proc. kwoty udzielonego kredytu. Zaletą tej procedury jest szybkość rozpatrywania wniosku (do 7 dni) ze względu na fakt, że BGK dokonuje tylko analizy formalnoprawnej dokumentów, nie dokonując analizy ekonomiczno-finansowej, a także minimalna liczba dokumentów załączana do wniosku o udzielenie poręczenia.
- w trybie zwykłym — udzielane są poręczenia do maksymalnej kwoty stanowiącej równowartość 1,5 mln euro i nie przekraczającej 70 proc. kwoty udzielonego kredytu. Wnioski rozpatrywane w tym trybie są analizowane przez BGK niezależnie od analizy banku kredytującego od strony ekonomiczno-finansowej. Z tego też względu procedura rozpatrywania wniosku trwa dłużej (do jednego miesiąca) i wymaga większej liczby dokumentów niezbędnych do dokonania analizy. W tym trybie BGK dokonuje jednak analizy na podstawie dokumentacji złożonej w banku macierzystymkredytującym, toteż firma unika dodatkowego czasochłonnego zbierania papierów.
W BGK działają też tzw. poręczenia portfela kredytowego — wpisanie kredytu do portfela kredytowego poręczanego przez BGK (obejmuje oferty dla małych i średnich przedsiębiorstw zatrudniających do 250 osób). Podstawowym zabezpieczeniem poręczenia jest weksel in blanco z deklaracją wekslową, a koszt uzyskania poręczenia (prowizja) wynosi od 1 proc. do 2 proc. poręczanej kwoty w zależności od okresu poręczenia. Istotnym udogodnieniem dla klienta jest to, że wszelkie formalności związane z udzielanym poręczeniem załatwia on za pośrednictwem banku kredytującego.
Bank Gospodarstwa Krajowego, tak samo jak fundusze poręczeniowe tworzone przy samorządach, pobiera za swoje usługi odpowiednią prowizję. Najważniejsze jednak, że bank nie stosuje stałych stawek, a każda opłata jest negocjowana. Wszystko zależy od oceny wiarygodności firmy ubiegającej się o poręczenie. Z drugiej strony — koszt poręczenia jest generalnie znacznie niższy niż w przypadku np. ustanowienia zabezpieczenia na posiadanej przez firmę nieruchomości.
Szczegółowe informacje na temat poręczeń kredytowych, listę placówek, gdzie można składać wnioski o dzielenie poręczenia oraz wzory dokumentów można znaleźć na stronie internetowej Banku Gospodarstwa Krajowego www.bgk.pl