MŚP chcą się cyfryzować, ale działają bez planu i nie mierzą efektów

64 proc. badanych przedsiębiorców deklaruje, że cyfryzacja firm jest ważnym elementem ich strategii rozwoju. W tej grupie najwięcej jest przedstawicieli branży finansowej, ubezpieczeniowej, nieruchomości i przemysłu - wynika z raportu „Cyfryzacja w sektorze MŚP. Co przyspieszy transformację?” przygotowanego przez ekspertów Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK).

Biznes jest gotów wyłożyć pieniądze na nowatorskie rozwiązania

- Cyfryzacja to obecnie jeden z kluczowych czynników determinujących konkurencyjność, odporność na kryzysy i zdolność firm do skalowania działalności. W obliczu dynamicznych zmian technologicznych i rosnących oczekiwań klientów poziom zaawansowania cyfrowego przedsiębiorstw staje się istotnym wyznacznikiem ich długofalowego sukcesu - mówi Maciej Kliś​, wiceprezes BGK.

Z raportu wynika, że w ciągu najbliższych 12 miesięcy szefowie mikrofirm chcą średnio wydać na cyfryzację 106 tys. zł i wdrożą średnio dwa nowe rozwiązania cyfrowe. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw będą to trzy i cztery nowe technologie, na które przeznaczą odpowiednio 300 tys. i ponad 987 tys. zł.

MŚP najczęściej korzystają z narzędzi do komunikacji i współpracy, technologii do automatyzacji marketingu oraz oprogramowania HR wspierającego procesy rekrutacyjne. Ponad połowa badanych przedsiębiorstw stosuje technologie dotyczące cyberbezpieczeństwa. Wynika to zarówno z obowiązujących regulacji, jak i z rosnącej świadomości szefów MŚP na temat cyberataków. Co piąta firma korzysta z generatywnej sztucznej inteligencji do tworzenia treści, obrazów i kodu. W planach wdrożenia rozwiązań cyfrowych dominują systemy CMS do tworzenia i obsługi stron internetowych.

Wśród MŚP wdrażających platformy e-commerce, elektroniczny obieg dokumentów, oprogramowanie finansowo-księgowe, narzędzia do obsługi klienta i rozwiązania analityczne dominują firmy z branży hotelarskiej i gastronomicznej. Natomiast liderami stosowania rozwiązań dotyczących internetu rzeczy są przedsiębiorcy z sektora transportu i gospodarki magazynowej.

Eksperci BGK zwracają jednak uwagę, że spora część przedsiębiorców deklaruje brak znajomości podstawowych narzędzi cyfrowych. Ponad połowa właścicieli MŚP nie wie, jak działają platformy e-commerce, a 43 proc. obce są narzędzia przeznaczone do obsługi klienta, w tym chatbotów.

Digitalizacja ma poprawić efektywność biznesu

Autorzy raportu podkreślają, że ponad 91 proc. właścicieli MŚP nie sprawdza za pomocą konkretnych wskaźników, jak podejmowane działania cyfryzacyjne wpływają na poprawę efektywności funkcjonowania firm. Najlepiej pod tym względem wypadają branże transportowa i gospodarki magazynowej.

- Cyfryzacja to dla MŚP bardziej intuicyjne działanie mające poprawić efektywność biznesu, nie zaś proces zarządzany na bazie danych. Z raportu BGK wyłania się obraz przedsiębiorców chcących inwestować w cyfryzację. Robią to jednak bez planu i tam, gdzie muszą, np. w działach marketingu, sprzedaży i współpracy - mówi Piotr Mieczkowski, dyrektor zarządzający Fundacji Digital Poland, wiceprezes Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji.

Dodaje, że cyfryzacja firm wpisana w ich strategie powinna polegać nie tylko na zakupie narzędzi, ale na zmianie kultury organizacyjnej przedsiębiorstw. Natomiast decyzje zarządu muszą być weryfikowane mierzalnymi wskaźnikami KPI.

— Tylko takie podejście pomoże MŚP zwiększyć ich odporność na rynkowe zawirowania — uważa Piotr Mieczkowski.

Eksperci BGK podkreślają ponadto, że ponad 80 proc. badanych przedsiębiorców korzysta z zewnętrznego wsparcia we wdrażaniu rozwiązań cyfrowych. Bazuje na wiedzy i doświadczeniu firm specjalizujących się w tego typu usługach.

Co motywuje ankietowanych do podejmowania tego typu przedsięwzięć? 49 proc. właścicieli MŚP uważa, że przyczyniają się one do poprawy efektywności biznesu. 39 proc. respondentów zwraca uwagę na redukcję kosztów, natomiast prawie 35 proc. na oczekiwania klientów, partnerów biznesowych i instytucji finansowych.

Najrzadziej wskazywanym motywatorem do wdrażania rozwiązań cyfrowych są pracownicy. To oznacza, jak podkreślają eksperci BGK, konieczność wzmocnienia ich kompetencji w tej dziedzinie.

Czynniki rynkowe i finansowe blokują wdrażanie technologii

Jakie są główne bariery blokujące cyfryzację firm? Respondenci najczęściej utyskują na niepewną sytuację rynkową i brak finansowania dostosowanego do ich potrzeb. Eksperci BGK zauważają, że czynniki rynkowe i finansowe, a nie technologiczne i organizacyjne najbardziej hamują wdrażanie technologii w przedsiębiorstwach. Dlatego – jak dodają - stabilność otoczenia biznesowego jest kluczowym warunkiem przyspieszenia transformacji cyfrowej MŚP.

Z raportu wynika też, że w ciągu najbliższych 12 miesięcy większość właścicieli mikro i małych przedsiębiorstw planuje utrzymać lub zwiększyć wydatki na cyfryzację, natomiast połowa średnich firm zamierza je obniżyć.

Wyższe budżety chcą przeznaczyć na nowe technologie przedstawiciele sektorów edukacji, kultury, finansów i nieruchomości, natomiast niższe nakłady – reprezentanci branży handlowej, transportowej i przemysłowej.

Eksperci BGK wyjaśniają, że wysokość planowanych budżetów nie zawsze przekłada się na bardziej zaawansowane technologie stosowane w tych przedsiębiorstwach. Przykładem jest branża transportowa. Przedstawiciele tego sektora planują niskie nakłady na cyfryzację, ale przodują we wdrażaniu zaawansowanych rozwiązań.

Większość MŚP finansuje przedsięwzięcia cyfrowe z własnej kieszeni i dotacji. Natomiast z unijnego finansowania zwrotnego, kredytu i pożyczki najczęściej korzystają małe przedsiębiorstwa.