Według założeń nowelizacji, sprawy odnośnie wypłaty lub zwrotu kompensat mają być przeprowadzane w postępowaniu administracyjnym przez prezesa sądu okręgowego, w którego okręgu popełniono przestępstwo.
Kompensata państwowa jest świadczeniem wyrównującym straty materialne ofiary przestępstwa, które w żaden inny sposób nie mogą zostać pokryte. Jej wysokość nie może przekroczyć 12 tys. zł.
Projekt poparł Krzysztof Maciejewski (PiS). Jego zdaniem, proponowane rozwiązania "odciążą sądy powszechne". Dodał, że każde rozwiązanie ułatwiające pomoc dla ofiary pokrzywdzonej w wyniku przestępstwa zasługuje na poparcie.
Według Marzeny Paduch (Samoobrona) nowelizacja jest uzasadniona, gdyż postępowania przed sądami powszechnymi są dłuższe i bardziej skomplikowane, a kwestie dotyczące wypłaty kompensat zwykle nie mają charakteru spornego i mogą być rozstrzygane administracyjnie.
Jako potrzebny ocenił projekt również Józef Zych (PSL), ale - jak zauważył - kontrowersyjny może być zapis nowelizacji przewidujący zwrot nieprawnie pobranej kompensaty w ciągu 30 dni, a jeśli ten termin zostanie przekroczony - zakładający jej odzyskanie na drodze egzekucji administracyjnej.
"Nie można w sposób bezduszny przechodzić nad takimi problemami" - powiedział Zych. Dodał, że według takiego przepisu osobie pokrzywdzonej, która pobrała kompensatę w dobrej wierze będzie groziła egzekucja administracyjna, co jest "niezgodne z zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości".
Według wiceminister sprawiedliwości Małgorzaty Manowskiej, która uzasadniała konieczność przeprowadzenia nowelizacji, planowane zmiany "powinny przyczynić się do usprawnienia sądownictwa powszechnego". Dodała, że w większości państw Europy postępowania w sprawie kompensat mają charakter pozasądowy i administracyjny.
Odnosząc się do zastrzeżeń Zycha Manowska powiedziała, że pokrzywdzony, który dostaje pieniądze, gdy nie zapadł jeszcze wyrok skazujący na osobę oskarżoną o przestępstwo, musi się liczyć z ewentualnością zwrotu kompensaty, jeśli sąd zadecyduje o uniewinnieniu.
Planowana nowelizacja przewiduje także ograniczenie orzecznictwa sądów powszechnych w sprawach odnoszących się do rynku energetycznego, telekomunikacyjnego, poczty oraz transportu kolejowego. Przewidziano kontrolę legalności niektórych decyzji dotyczących rynku energetycznego, telekomunikacyjnego i poczty oraz transportu kolejowego przez sądownictwo administracyjne.
Natomiast, jak zakłada projekt, sprawy dotyczące
zabezpieczenia społecznego, ujęte w ustawach szczególnych (renty socjalne,
roszczenia między członkami otwartych funduszy emerytalnych a organami tych
funduszy, ustalenie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne), zostaną
przeniesione do sądów rejonowych.(PAP)