Oferta funduszy jest bardzo bogata
Inwestorzy mogą decydować o wielkości ryzyka
Rynek funduszy inwestycyjnych staje się coraz bardziej atrakcyjny. Obok otwartych funduszy pojawiły się zamknięte, których certyfikaty notowane są na GPW i CeTO. Ponadto polscy inwestorzy mogą kupować jednostki uczestnictwa funduszy lokujących swoje aktywa na giełdach zagranicznych. Jednak wybór funduszu nie jest sprawą łatwą. Trzeba rozważyć nie tylko ryzyko, jakie jest się skłonnym ponieść, ale również określić czas inwestowania i poznać koszty.
Fundusze inwestycyjne oferowane przez TFI proponują nic innego jak możliwość klarownego zarządzania pieniędzmi poszczególnych uczestników i ich wpłatami. Mimo że posiadają osobowość prawną, to jednak podmiotem jest zawsze klient i jego pieniądze. Dlatego ich obowiązki sprawozdawcze są rygorystycznie nadzorowane przez KPWiG. Fundusze powstają z wpłat inwestorów, które przeznaczone są do zbiorowego lokowania pieniędzy w papiery wartościowe. Funduszami, zgodnie z ustawą z 1997 roku, zarządzają towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Ponieważ kapitał akcyjny towarzystw jest często mniejszy od powierzonego przez inwestorów, niezbędne są gwarancje banku powiernika, który nie tylko jest zobowiązany do przechowywania środków funduszu, ale i do rozliczania dokonywanych transakcji.
Jednostka zamiast akcji
Jednostka uczestnictwa funduszu, którą kupuje klient, jest prawem, na podstawie którego uczestnik funduszu partycypuje w jego dochodach. Prawo to jest niezbywalne, co oznacza, że nie może być darowane lub odsprzedane, ale podlega dziedziczeniu. Jeżeli inwestor chce wycofać swoje środki z funduszu, jego jednostki uczestnictwa zostają umorzone.
Fundusz zobowiązany jest do wypłacenia inwestorowi na jego żądanie kwoty z umorzenia jednostek według bieżącej wyceny. Musi on dokonać umorzenia bez względu na stan rynku i poszczególnych instrumentów, które mogą w danym momencie być pozbawione płynności. Aby taka procedura była możliwa, zarządzający mają obowiązek trzymać część aktywów w formie rezerwy w instrumentach o wysokiej płynności. Umorzenia odbywają się w każdy dzień wyceny.
Liczba wydawanych jednostek jest nieograniczona, podobnie jak liczba inwestorów, którzy chcą powierzyć swoje fundusze towarzystwu. Ponieważ towarzystwo funduszy inwestycyjnych otrzymuje określone prowizje, stanowiące procent od wartości aktywów funduszu, w jego interesie jest pozyskiwanie jak największej liczby inwestorów i kapitału. Aby powiększyć kapitał funduszu o nowe jednostki uczestnictwa, trzeba zdobyć nie tylko renomę, ale i wiarygodność. Niezbędne jest też zaoferowanie różnych strategii inwestowania, uwzględniających preferencje inwestorów do ryzyka.
Trudny wybór
Na rynku jest dostępnych ponad sześćdziesiąt funduszy inwestycyjnych. Przed podjęciem decyzji, któremu funduszowi powierzyć swoje oszczędności, inwestor musi się zastanowić, jakie jest w stanie ponieść ryzyko, w jaki sposób chce wpłacić pieniądze i jaki zysk go interesuje.
Największy zysk przynoszą fundusze akcji, ale trzeba być przygotowanym na to, że w trakcie dekoniunktury na giełdzie to ich jednostki najbardziej tracą na wartości. Osoby, które liczą na wymierne zyski, ale trudno godzą się ze stratami powinny więc wybrać fundusze zrównoważonego wzrostu, czyli mieszane. Jeżeli natomiast liczą na wzrost wartości jednostek nieco większy od inflacji i nie chcą ponosić żadnego ryzyka, powinny zdecydować się na któryś z funduszy bezpiecznych. Klienci mający większe rozeznanie w rynku mogą w ramach jednej rodziny funduszy dokonywać konwersji, czyli przenosić swoje pieniądze z jednego funduszu do drugiego w zależności od koniunktury. Jeżeli inwestor ma jednostki funduszu akcyjnego, a wszystko wskazuje na to, że na giełdzie będą utrzymywały się spadki, może ten okres przeczekać w funduszu bezpiecznym. Przy konwersji na ogół nie są pobierane opłaty manipulacyjne.
Jednostka kosztuje
Przy wyborze funduszu należy zwracać również uwagę na koszty. Klienci są obciążeni opłatami manipulacyjnymi przy kupowaniu jednostek, lub ich umarzaniu, oraz prowizjami. Są one zazwyczaj uzależnione od wysokości wpłat. Im więcej oszczędności inwestor powierzy funduszowi, tym opłaty są niższe. Część funduszy zrezygnowała z pobierania opłat manipulacyjnych w ramach promocji i ograniczyła się do potrącania prowizji. Jeżeli jednak opłaty manipulacyjne są utrzymane, trzeba zwrócić uwagę nie tylko na ich wysokość, ale również na to, czy są pobierane przy kupowaniu jednostek czy przy ich umarzaniu. Niektóre fundusze pobierają bowiem opłaty w obu przypadkach.
Istotny jest również sposób oszczędzania w funduszu. Można bowiem dokonać wpłaty jednorazowej lub zdecydować się na stałe wpłaty miesięczne lub kwartalne. W przypadku systematycznego oszczędzania klient, który przeoczył termin wpłaty, nie ponosi żadnych konsekwencji. Chodzi o to, aby suma zadeklarowanych wpłat zgadzała się na koniec roku.
Korzystna lokata
Powierzenie funduszom swoich środków pieniężnych ma zalety. Inwestor nie musi śledzić notowań giełdowych, analizować wyników finansowych spółek, podejmować decyzji. Może nabywać jednostki uczestnictwa bez ograniczeń i w dowolnej chwili. Może wpłacić dowolną kwotę, bo dopuszczalne jest nabywanie ułamkowych części jednostek. Istotne jest to zwłaszcza dla drobnych inwestorów, którzy nie mogą pozwolić sobie na indywidualne zarządzanie portfelem, prowadzone przez biura maklerskie, bo nie dysponują wymaganą minimalną kwotą, która sięga często 100 tysięcy złotych. Fundusze inwestycyjne mają ponadto tę zaletę, że są płynne, a pieniądze mogą być wypłacane w dowolnym momencie bez narażania na utratę oprocentowania, jak ma to miejsce w bankach.
Kolejnym udogodnieniem jest automatyczne reinwestowanie dochodów i zysków funduszy, co powiększa wartość jednostki uczestnictwa. Warto zaznaczyć, że dla osób fizycznych dochód z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa jest na razie zwolniony z podatku dochodowego. Ponadto jednostki uczestnictwa mogą stanowić zabezpieczenie spłaty kredytu bankowego. Inwestor i kredytobiorca w jednej osobie udziela bankowi pełnomocnictwa do umarzania jednostek, które stanowi podstawę blokady jednostek w rejestrze prowadzonym przez agenta transferowego. Aby jednak docenić zalety funduszy i odpowiednio je wykorzystać, należy inwestować długoterminowo i systematycznie.
Ewa Bednarz
Okiem eksperta