Wpływy z podatku od nieruchomości to istotna pozycja dochodów samorządowych.
Generalną zasadą obowiązującą w podatkach lokalnych jest ustalenie: przedmiotu opodatkowania, podatników, maksymalnych stawek oraz momentu powstawania obowiązku podatkowego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Pozostałe elementy opodatkowania pozostawiono natomiast w gestii rad gmin.
Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane, tj. grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia. W przypadku budynków lub ich części jest to powierzchnia użytkowa — wartość stanowiąca na dzień 1 stycznia roku podatkowego podstawę naliczenia amortyzacji, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych — wartość stanowiąca podstawę jej amortyzacji w ostatnim roku.
Zwolnienia
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje szereg zwolnień, dotyczących w szczególności budowli infrastruktury kolejowej, portowej, lotniczej, budynków służących działalności leśnej, rybackiej, położonych na gruntach gospodarstw rolnych; nieruchomości zajętych na potrzeby prowadzenia przez stowarzyszenia statutowej działalności wśród dzieci i młodzieży w zakresie oświaty, wychowania, nauki i techniki, kultury fizycznej i sportu. Zwolnione są też z niego: szkoły wyższe, placówki naukowe, zakłady pracy chronionej czy Polski Związek Działkowców.
Rada gminy może wprowadzić także inne zwolnienia o charakterze przedmiotowym, np. różnicować stawki podatku. Powinna przy tym uwzględniać lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystania gruntu, a w przypadku budynków również stan techniczny, ich wiek, jeżeli natomiast są one związane z prowadzoną działalnością — również rodzaj tej działalności.
Na ile tego rodzaju działania procentują w przyszłości wskazują przykłady najbogatszych gmin w kraju, które za pomocą atrakcyjnych stawek i okresowych zwolnień podatkowych pozyskują nowych inwestorów.
Wyłączenia
Nie wszyscy przedsiębiorcy wiedzą, iż grunty, budynki i budowle będące w ich posiadaniu nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdy przedmiot opodatkowania nie jest (i nie może być w przyszłości) wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
Dotyczy jednak tylko tych sytuacji, gdy powodem jest zdarzenie niezależne od podatnika. Dlatego też — zdaniem resortu finansów (pismo z 14 marca 2003 r.) — skorzystanie z tego wyłączenia jest niemożliwe, gdy zaprzestanie prowadzenia działalności wynika z przyczyn technologicznych, np.: demontażu instalacji wodno-kanalizacyjnej, zakręcenia zaworów, wyłączenia gniazd i punktów poboru prądu, odcięcia dopływu gazu albo w przypadku awarii urządzeń. Przedmioty opodatkowania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zostaną wyłączone z tej kategorii również wtedy, gdy prowadzenie działalności nie jest możliwe z przyczyn ekonomicznych, np. braku środków (pismo MF z 20 października 2003 r., nr LK-1601/LP/03/PP).
Agnieszka Pytlas-Skwierczyńska
aplikant adwokacki w kancelarii Andrzej Tokaj, Magnusson Wahlin Qvist Stanbrook