Dotychczasowy art. 304 Kodeksu karnego wskazywał na przestępstwo wyzysku polegające na wykorzystaniu przymusowego położenia uczestnika obrotu do zawarcia umowy nakładającej na nią obowiązek świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2016 r. (II AKa 128/16) „przymusowość położenia uczestnika obrotu, o którym mowa w art. 304 k.k., polega na tym, że aktualne warunki kształtują się dla niego na tyle niekorzystnie, że grożą mu bezpośrednio wielką dolegliwością, np. niemożnościązaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. Istotą przymusowego położenia jest niezbędność uzyskania tego świadczenia, mającego to położenie poprawić. Jest to przestępstwo umyślne i można je popełnić tylko z zamiarem bezpośrednim”.
Ustawodawca zdecydował się na dodanie do art. 304 Kodeksu karnego dwóch nowych paragrafów. Wprowadzają one karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 za żądanie zapłaty kosztów innych niż odsetki w kwocie co najmniej dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych wydatków określoną w ustawie w zamian za świadczenie pieniężne z pożyczki, kredytu lub innej podobnej umowy — oraz zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych lub odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w ustawie. Odsetki za opóźnienie należne na podstawie art. 481 par. 2 Kodeksu cywilnego wynoszą 6,5 proc. w skali roku od 18 marca 2020 r., a maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 par. 21 Kodeksu cywilnego wynosi 13 proc. w skali roku od 18 marca 2020 r.
Te przepisy wprowadzają odpowiedzialność karną m.in. za udzielenie pożyczki lub kredytu oprocentowanego powyżej 26 proc. w skali roku. Ustawodawca przyjął, że wyższe oprocentowanie takiego świadczenia pieniężnego stanowi niewspółmierność świadczenia wzajemnego, ale jednocześnie nie uzależnia tego żądania od wyzyskania przymusowego położenia. Takie rozwiązanie budzi poważne wątpliwości, albowiem żądanie zapłaty wskazanych kosztów lub odsetek zgodnie z redakcją przepisu nie musi być bezpośrednio wskazane w umowie, a do odpowiedzialności karnej pociągnąć można każdego, kto zażąda takich kosztów lub odsetek — i to w dowolnej formie.
Wspomniana ustawa z 14 maja 2020 r. zakłada również zmiany w Kodeksie cywilnym i Kodeksie postępowania cywilnego. Polegają one m.in. na zakazie egzekucji z nieruchomości długu mniejszego niż 5 proc. sumy oszacowania nieruchomości oraz prowadzenia licytacji nieruchomości służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych wyłącznie na wniosek wierzyciela. Inna zmiana to nieważność umów przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości mieszkalnej w sytuacji, gdy wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych roszczeń powiększonych o wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24 miesięcy — lub nie jest oznaczona kwota roszczeń albo wartość rynkowa nieruchomości nie została wyceniona przez biegłego rzeczoznawcę.