Piechociński pokazał konstytucję dla firm

Zapowiadany w exposé premier Ewy Kopacz projekt założeń przyszłej ustawy Prawo działalności gospodarczej w poniedziałek trafił do wstępnych konsultacji. Ministerstwo Gospodarki (MG) zbiera uwagi, które ewentualnie uwzględni w wersji, którą planuje przesłać do konsultacji publicznych w drugiej połowie listopada.

Reforma ma wejść w życie w 2016 r. Przyszły akt ma zastąpić obecną ustawę o swobodzie działalności gospodarczej z 2004 r., której przepisy wywołują wciąż wątpliwości interpretacyjne. Nie usunęły ich liczne nowelizacje, poza tym wiele sporów w stosowaniu prawa wynika z odmiennego rozumienia tych samych pojęć występujących w prawie krajowym i unijnym. Nowa ustawa będzie regulować podstawowe zagadnienia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorców, a także zagadnienia dotyczące działalności regulowanej oraz kontroli działalności gospodarczej.

Nie tylko dla zysku

Nowa będzie przede wszystkim definicja działalności gospodarczej. Resort gospodarki zrywa z obecną regułą, że celem prowadzenia biznesu zawsze musi być zysk. Po zmianach definicja obejmie też działalność mającą inny cel gospodarczy, wykonywaną na własne ryzyko i w sposób trwale zorganizowany.

Wymienione w uzasadnieniu przykłady to działalność o charakterze wspomagającym (logistyka, marketing, prace badawczo-rozwojowe) podmiotów działających np. w grupie kapitałowej czy spółce celowej joint venture. Ustawa nie będzie wyliczała dziedzin, w których można prowadzić działalność gospodarczą ani nie określi pojęcia przedsiębiorcy. W pierwszym przypadku wspomniany katalog uznano za zbędny. W drugim trzeba będzie sięgnąć do Kodeksu cywilnego. Przyszła ustawa nie zdefiniuje ponadto mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy.

MG proponuje odwołanie do określeń zawartych w rozporządzeniu Komisji Europejskiej. Nie tylko w tych sprawach nowy akt będzie odsyłać do innych ustaw. Część regulacji zostanie przeniesionych z obecnej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, niektóre z nich ustawodawca rozszerzy.

W dużej części dotyczy to także reguł prowadzenia działalności gospodarczej. Łukasz Jabłoński, właściciel Kancelarii Jabłońscy & Partnerzy, mówi, że składają się one na drogowskaz dla osób, które zamierzająpodjąć działalność na własny rachunek. Poza tym formułuje wiele zasad istotnych dla funkcjonowania przedsiębiorców, zwłaszcza w relacjach z administracją publiczną. Dotychczasowe reguły zostaną doprecyzowane, a nowe wywiedzione z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i prawodawstwa UE. Bartosz Wyżykowski, radca prawny, ekspert Konfederacji Lewiatan, uważa to za dobry pomysł.

— Normy te, wyrażone wprost w ustawie, stanowiłyby istotne wskazówki interpretacyjne dla sądów i organów administracji we wszystkich dziedzinach prawa gospodarczego. Wszystkie przepisy prawa gospodarczego byłyby interpretowane przez pryzmat tych fundamentalnych zasad — ocenia ekspert.

Przyjaźniej w urzędzie

Ustawa ma stwierdzać, że w razie wątpliwości interpretacyjnych przepisów organy administracji będą zobowiązane do rozstrzygania ich na korzyść przedsiębiorcy. — Należy dążyć do wyeliminowania sytuacji, w których przedsiębiorca będzie ponosił konsekwencje nieprawidłowej techniki legislacji i niechlujności ustawodawcy — przyznaje Łukasz Czucharski, ekspert Pracodawców RP. Sam przedsiębiorca ma być z założenia traktowany przychylnie. Przepisy nakażą urzędnikom przyjąć, że przedsiębiorca działa z zamiarem przestrzegania prawa.

— W demokratycznym państwie prawa domniemanie uczciwości przedsiębiorcy powinno istnieć z definicji. Wprowadzenie przepisu, na podstawie którego zakłada się, że działa on uczciwie, powinno wpłynąć na poprawę zaufania obywatela do państwa — ocenia ekspert Pracodawców RP.

Przedstawiciele przedsiębiorców pozytywnie przyjmują zapowiedź zmian w kontrolach. Według MG, powinny być one planowane i organizowane po analizie, w jakim obszarze i w której firmie ryzyko naruszenia przepisów jest największe.

Na starcie łagodniej

Przedsiębiorcy niezadowoleni z wyników kontroli dostaną nowe narzędzia — możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu kontroli o kontynuowaniu czynności kontrolnych, a także o sprzeciw na każdorazowe przedłużenie kontroli. Rozpoczynający działalność byliby traktowani łagodnie. Mają dostawać pouczenia, a kary pieniężne będą stosowane wyjątkowo.

— Pouczenie z wyznaczeniem terminu na przywrócenie stanu zgodnego z prawem, gdy przedsiębiorca niecelowo popełnił drobne przewinienie, czy wykroczenia mniejszej wagi, to ciekawa propozycja, choć należałoby ją stosować do wszystkich przedsiębiorców — mówi Łukasz Czucharski.

MG deklaruje, że kary finansowe będą nakładane z uwzględnieniem stopnia naruszenia prawa, postawy przedsiębiorcy, rozmiaru społecznej szkodliwości naruszenia. Proponuje też wpisanie do ustawy norm, które określą zasady wymiaru i odstąpienia od wymierzenia kar administracyjnych.

— Warto też zadbać, aby wysokość kary zależała od dochodów firmy, a nie jej przychodów oraz żeby nie prowadziła do upadłości firmy. Zbyt wysokie sankcje w skrajnym wypadku mogą prowadzić do konieczności restrukturyzacji lub niewypłacalności firmy. Dzieje się tak ze szkodą dla wierzycieli firmy, jej kontrahentów, a także pracowników — uważa Bartosz Wyżykowski, który wiele z założeń przyszłego aktu ocenia pozytywnie.

Nie w pełni jednak jest przekonany co do potrzeby tworzenia nowej ustawy, bo wystarczyłoby znowelizować obecną. — Stałość i przewidywalność prawa stanowi dużą wartość. Częste jego zmiany powodują utratę znaczenia dorobku orzeczniczego i doktryny — twierdzi ekspert Lewiatana.