Doradcy podatkowi apelują do przedsiębiorców o dokładniejsze monitorowanie własnych płatności. Ich zdaniem, to konieczne z uwagi na nowe uprawnienia i obowiązki, które wejdą w życie już za dwa tygodnie.
Z początkiem 2013 r. zaczną swój bieg nowe przepisy podatkowe, które mają mobilizować do terminowego płacenia kontrahentom za dostarczane towary, surowce czy wykonane świadczenia. Takie w każdym razie nadzieje są pokładane w uchwalonej 16 listopada 2012 r. ustawie o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (tzw. trzeciej deregulacji resortu gospodarki).
VAT do odzyskania…
Rozwiązania określane antyzatorowymi wprowadzono przede wszystkim do ustawy o podatku od towarów i usług (VAT). Doradcy podatkowi z kancelarii prawnej Spaczyński, Szczepaniak i Wspólnicy (SSW) wskazują np. na zmiany w tzw. uldze na złe długi.
Jak przypominają, od 1 stycznia 2013 r. VAT zapłacony z wystawionej faktury może być odzyskany z urzędu skarbowego po 150 dniach (a nie po 180, jak obecnie) zwlekania przez dłużnika z zapłatą wynikającej z niej kwoty. Ten 150. dzień należy liczyć od dnia upływu płatności przyjętego w umowie stron lub na fakturze. Ponadto bardziej liberalne będą formalne wymogi skorzystania z ulgi.
Zniknie warunek odebrania przez dłużnika zawiadomienia o zamiarze skorzystania z ulgi przez kontrahenta. Obecnie wierzyciel musi powiadomić dłużnika zarówno o samym zamiarze skorzystania z tego prawa, jak i o fakcie dokonania korekty. Od nowego roku trzeba będzie tylko złożyć w urzędzie skarbowym deklarację VAT-ZD, wykazującą złe długi. Jej wzór określa projekt odpowiedniego rozporządzenia ministra finansów. Kancelaria SSW rekomenduje korzystanie z tej ulgi, bo ma ona podwójny skutek. Po pierwsze, przedsiębiorca odzyskuje prawie jedną czwartą wysokości niezapłaconych należności. Po drugie mobilizuje kontrahenta do uiszczenia całej należności. Praktyka kancelarii wskazuje, że dłużnicy zagrożeni koniecznością korekty odliczonego VAT bardzo często regulują płatności.
…i do oddania
Deregulacja nałożyła jednocześnie obowiązek skorygowania VAT przez podatników, którzy nie wypełniają swoich zobowiązań w terminie. Kiedy minie wspomniany okres 150 dni, muszą oni oddać urzędowi skarbowemu VAT wynikający z wystawionej im faktury, ale nie opłaconej. Ponadto, jeśli tego nie zrobią, mogą być ukarani sankcją w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30 proc. kwoty podatku wynikającego z nieuregulowanych faktur.
— Dłużnik, który nie ureguluje długu w ciągu 150 dni, będzie musiał oddać VAT naliczony, wcześniej przez niego odliczony z nieopłaconej transakcji bez względu na to, czy wierzyciel skorzystał z ulgi na złe długi, czy nie — podkreśla Marek Pyznarski, menedżer z firmy InsERT, oferującej oprogramowanie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wspomniane uprawnienia i obowiązki będą wymagały od firm wprowadzenia określonych procedur monitorowania terminów płatności i rozliczeń podatkowych także z uwagi na inne zmiany, mające przeciwdziałać zatorom płatniczym.
— Trwają prace nad nowelizacją ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, która ma zacząć obowiązywać od 16 marca 2013 r. Wprowadzi ona maksymalny dopuszczalny termin odroczenia płatności do 60 dni (z nielicznymi wyjątkami), a w przypadku większości organów publicznych — do 30. Korzystniejsze dla wierzycieli mają być także zasady naliczania odsetek karnych. Dodatkowo ustawa wprowadzi nowy instrument, którego celem jest zwrot wierzycielowi kosztów poniesionych przy dochodzeniu długu. Będzie mu przysługiwać, bez wezwania dłużnika, stała kwota rekompensaty w wysokości równoważnej 40 EUR — podkreśla Marek Pyznarski.
Zmiana systemów
Wreszcie zmian w systemach informatycznych wymaga zniesienie niektórych ograniczeń w korzystaniu z kasowej metody rozliczania VAT. Obecnie podatnicy ją stosujący muszą zapłacić podatek po trzech miesiącach oczekiwania na należność od kontrahenta. Od przyszłego roku — dopiero po uzyskaniu płatności. Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji (POHiD), która apelowała o przesunięcie daty wejścia w życie ustawy, wskazuje też, że nowe prawo wprowadza różne terminy obowiązkowej korekty zobowiązań podatkowych wynikających z tych samych nieuregulowanych płatności.
Bo w przypadku VAT termin ten wyznacza wspomnianych 150 dni, a na skorygowanie kosztów uzyskania przychodów w podatkach dochodowych z powodu zwłoki w płatnościach — 30 i 90. Firma InSERT jest przygotowana do przekazania przedsiębiorcom aktualizacji informatycznych programów księgowych wymuszonej nowymi przepisami.
Gotowe oferty mają także inni dostawcy takich programów. Jak już wielokrotnie pisaliśmy, prace nad przebudową systemów rozpoczęli, gdy pojawiły się pierwsze sygnały o planowanych zmianach przepisów.
Jak informuje Katarzyna Kaganiec, dyrektor działu zarządzania produktami w Sage, firma ta w dniu podpisywania przez prezydenta ustawy deregulacyjnej wyemitowała nową wersję swojego systemu. Jednocześnie krytycznie ocenia proces legislacji nad zmianami prawa. Jak mówi, przedsiębiorcom dano mało czasu na aktualizacje programów. Deregulację uchwalono, podpisano i opublikowano w ciągu dwóch ostatnich dni listopada, a okres przedświąteczny nie sprzyja pracom administracyjnym.
Przepisy wykonawcze
Ustawa deregulacyjna zobowiązała ministra finansów do wydania rozporządzeń wykonawczych związanych z nowymi prawami i obowiązkami podatników. Ich projekty są już gotowe. Rozporządzenie zmieniające wzory deklaracji podatkowych składanych dla rozliczeń VAT. Chodzi o deklaracje na podatek VAT-7 (składaną za okresy miesięczne) i VAT-7K (od małych podatników, składaną kwartalnie) i VAT-7D (od podatników innych niż mali, ale też składaną kwartalnie). Druki tych deklaracji zostaną wzbogacone m.in. o nową rubrykę, w której trzeba będzie informować o dokonanych zwiększeniach podatku naliczonego i o skorygowanej podstawie opodatkowania oraz kwoty podatku należnego. Pojawi się też miejsce na informację o złożeniu jednocześnie nowego załącznika, wymaganego ustawą, określonego w osobnym rozporządzeniu.
Rozporządzenie określające wzór zawiadomienia własnego urzędu skarbowego o skorygowaniu podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego. Ten formularz oznaczono symbolem VAT-ZD. W załączniku tym (składanym razem z deklaracją VAT) wierzyciel będzie musiał podać nie tylko swoje dane, ale także dane indentyfikacyjne kontrahenta (dłużnika), numer faktury, datę jej wystawienia, datę upływu terminu płatności, której nie uzyskał, oraz kwoty korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego.