Należąca do izraelsko-holenderskiej grupy deweloperskiej spółka Plaza Centers Poland przeżywa trudności. Mimo nacisków samorządowców firma spóźnia się z realizacjami zaplanowanych obiektów. Nie płaci też należnych im podatków, ma problemy z kredytami i płatnościami.
Wszystko wskazuje na to, że deweloperska spółka Plaza Centers Poland (PCP) nie zrealizuje ambitnego planu wybudowania 60 centrów handlowo-rozrywkowych Plaza. W 2000 r. kiedy firma otwierała pierwszy obiekt — Sadyba Best Mall w Warszawie — Shmuel Sammy Smucha, prezes PCP zapowiadał, że w ciągu 10 lat powstaną kolejne, na które spółka wyda ponad 2 mld zł. Dotychczas firma oddała do użytku trzy obiekty (po Warszawie w Rudzie Śląskiej i Krakowie), zaś od początku 2002 r. nie wbiła łopaty pod nowe inwestycje.
Wbrew zapewnieniom władz PCP, opóźnienia wynikające z pogorszenia koniunktury, nie są jedyną bolączką spółki. Jej dotychczasowi kontrahenci domagają się na drodze prawnej zwrotów należności, zaś banki próbują wyegzekwować zwrot kredytów.
Katowicka spółka Intif, generalny wykonawca powstałego w 2001 r. centrum w Rudzie Śląskiej, nie otrzymała do tej pory pełnej zapłaty za prace. Kontrakt opiewał na 16 mln EUR (64 mln zł). Należności PCP wraz z odsetkami wynoszą 16 mln zł. Ponieważ wielomiesięczne rozmowy pomiędzy stronami nie zakończyły się porozumieniem — PCP zarzuca wykonawcy niesolidność — sprawę rozstrzygnąć ma krakowski sąd okręgowy. Na razie opłaty za dzierżawę (głównie od operatora kina Cinema City, supermarketu Albert i centrum rozrywki Fantasy Park) zabezpieczane są przez komornika na czas rozstrzygnięcia procesu.
Według Waleriana Witasa, prezesa i współwłaściciela Intifu, inwestycją w Rudzie Śląskiej zajmuje się także (na wniosek spółki) prokuratura rejonowa z Katowic, która bada m.in. sprawę wykorzystania kredytu z ING Banku Śląskiego, zaciągniętego przez PCP na realizację tego obiektu. Przedstawiciel Intifu uważa, że PCP wydała te środki (aby go zaciągnąć, użyła gwarancji wykonawcy), choć nie powinna, gdyż nie zapłaciła kilkunastu procent wartości kontraktu.
Nieoficjalnie wiadomo, że bank ma obecnie problemy z wyegzekwowaniem długu od PCP. Edyta Bracik, zastępca rzecznika ING BŚ, nie udziela informacji na ten temat, gdyż są one tajne, przedstawiciele PCP odmówili zaś komentarza w tej sprawie.
Według informacji zebranych przez Alfreda Reima, współwłaściciela firmy Intif, PCP nie spłaca także kredytu zaciągniętego na budowę centrum Plaza Kraków. Świadczyć o tym mogą zapisy rejestru sądowego: oddany do użytku obiekt (na początku 2002 r.) należy obecnie do austriackiego banku Österreichische Volksbanken.
— Stało się tak, ponieważ w lipcu 2001 r. udziały w spółce Plaza Centers (Europe), udziałowca polskich spółek z grupy Plaza, przejęła firma powiernicza VBCS Beteiligungsverwaltung z Wiednia. Udziały są przejęte w zamian za wcześniejszą pożyczkę (35 mln USD) dla Kraków Plaza — mówi Alfred Reim.
Obecnie opłaty z dzierżawy powierzchni handlowo-rozrywkowej przelewane są na konto austriackiego banku.
Wykonawcą małopolskiego centrum była kielecka firma Exbud Skanska, która nie miała problemów z egzekucją — jak to stało się w przypadku spółki Intif —należnych środków za realizację kontraktu. Agnieszka Kania, rzecznik Exbudu, twierdzi, że wszystkie należności są rozliczone.
PCP ma także problemy ze spłatą zobowiązań wobec m.in. podmiotów, od których zamierza kupić grunty pod inwestycje. Radomskiemu Towarzystwu Budownictwa Społecznego Administrator PCP winna jest 3,2 mln zł za wykwaterowanie rodzin z budynków przeznaczonych do zburzenia (Plaza zapłaciła jedynie 800 tys. zł), które znajdują się na terenie przeznaczonym pod inwestycję. Wobec władz Radomia spółka zalega z płatnościami za wieczyste użytkowanie 10 ha gruntu. 21 stycznia na konto gminy wpłynęło od Plazy 1,5 mln zł gwarancji bankowych, które zabezpieczyć mają roszczenia samorządu. Według Zdzisława Marcinkowskiego, prezydenta miasta, na początku lutego powinno dojść do spotkania z inwestorem, od którego oczekuje się, że ustali ostateczny termin rozpoczęcia i zakończenia inwestycji w Radomiu. W innym wypadku do realizacji przedsięwzięcia wybrana będzie inna zainteresowana firma.
Eli Egosi, dyrektor PCP na Polskę południową, twierdzi, że firma musi przeczekać stagnację gospodarczą, gdyż obecnie nie ma popytu na handel i rozrywkę, zwłaszcza w Radomiu. Tamtejsze centrum powinno powstać — jego zdaniem — w 2004 r.
Wobec władz Rybnika, Plaza zalega z zapłatą 5,8 mln zł za grunty, których nawet nie może zostać właścicielem, gdyż wygasła jej zgoda na zakup wydana przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Firma wpłaciła tylko 600 tys. zł wadium i zaliczkę 250 tys. USD. Jeżeli do marca nie sprecyzuje swoich planów, Rybnik — podobnie jak samorząd Radomia — poszuka innego inwestora.
— Nowy inwestor wejdzie na plac budowy, jeżeli Plaza nie przedstawi do marca zezwolenia na budowę. Wszystkie wymagane dokumenty od dawna czekają na firmę w urzędzie. Według zapewnień PCP, spółka wystąpiła o ministerialne przedłużenie zezwolenia na zakup gruntów i liczymy, że sprawa nabierze wkrótce tempa — mówi Jerzy Frelich, wiceprezydent Rybnika.
PCP nie zapłaciła także Przedsiębiorstwu Budowlanemu Katowice pełnej kwoty za grunt, który wyceniono na 5,5 mln zł. Zostało jeszcze 1,5 mln zł. Sprawa trafiła do sądu rejonowego w Katowicach, który nakazał spółce spłatę należności.
Działalność Plazy w Polsce rozpoczęła się od założenia w 1998 r. spółek Lublin Plaza i Kraków Plaza. Ich udziałowcami byli: holendersko-izraelska firma Plaza Centers Europe — budująca centra handlowo-rozrywkowe w Europie Środkowej i Wschodniej oraz firma Zilver Berk (należąca do spółki Southern Hotels Holding): obie z Amsterdamu. Udziały firmy Zilver Berk przejęła z kolei firma Elbit Ultrasound (Netherlands) w listopadzie 2001 r.
Od 2001 r. nastąpiła zmiana nazwy krakowskiej firmy na Plaza Centers Poland (South) z siedzibą przy ul. Wenecja. Jej prezesem — podobnie jak pozostałych firm — został Sammy Smucha, a członkami zarządu Eli Egosi i Ariel Kesselman. Do dzisiaj, mimo że Plaza Centers Poland zarządza wyłącznie trzema centrami handlowo-rozrywkowymi, zarejestrowała kilkadziesiąt spółek w Krakowie oraz kilka w Poznaniu, gdzie jest siedziba przedstawicielstwa na Polskę północną: Plaza Centers Poland (North).
Operatorem multikin pod marką Cinema City we wszystkich obiektach Plaza Centers jest inna izraelska spółka I.T. International Theatres , współwłaściciel (połowa udziałów) stołecznego centrum Sadyba Best Mall, gdzie powstało pierwsze w kraju kino Imax.
Plaza Centers oraz inne podmioty izraelskie, które brały udział w kształtowaniu się grupy Plaza, należą do holdingu Europe-Israel Group of Companies. Na czele holdingu stoi jeden człowiek — Motti Zisser.