Podczas czwartkowego spotkania koordynatorzy GEF podsumowali 13 lat działalności funduszu w Polsce. Spotkanie zorganizował Program Małych Dotacji Funduszu na Rzecz Globalnego Środowiska (GEF/SGP) oraz Klub Publicystów Ochrony Środowiska EKOS.
"Były to małe projekty, do 50 tys. USD, realizowane przez organizacje pozarządowe" - powiedział Morawski.
W ramach GEF można było uzyskać bezzwrotną dotację na małe, średnie i duże projekty. GEF współfinansował projekty - nie można było uzyskać 100 proc. dotacji na całe przedsięwzięcie - przypomniał krajowy koordynator programu Przemysław Czajkowski.
GEF powstał w 1991 r. Zarządzany jest przez Bank Światowy, Program Rozwoju Narodów Zjednoczonych (UNDP) i Program Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP). W Polsce, oprócz EkoFunduszu, programem zajmował się departament ds. ekonomiczno-społecznych ONZ w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i biuro przy Misji Programu Rozwoju Narodów Zjednoczonych w Polsce.
Od 1992 r. w Polsce projekty w ramach przeciwdziałania zmianom klimatu uzyskały 48,2 mln USD, 6,2 mln USD - projekty związane z ochroną warstwy ozonowej, a 6,7 mln USD - dotyczące ochrony bioróżnorodności. Na ochronę wód międzynarodowych przeznaczono ponad 3 mln USD, a 860 tys. USD m.in. na przeciwdziałanie degradacji gleb.
Wśród małych projektów znalazła się: ochrona leśnej różnorodności biologicznej w Polsce (utworzenie banków genów w Puszczy Białowieskiej i Sudetach) oraz program promocji efektywnego oświetlenia w Polsce (promocja świetlówek pozwalających na oszczędność energii elektrycznej), projekt geotermii podhalańskiej, ochrony środowiska na terenach wiejskich, eliminacji substancji zubażających warstwę ozonową i zamianę węgla na gaz.
Średnie projekty to m.in. określenie źródeł i wychwytywania gazów cieplarnianych, raport o bioróżnorodności w Polsce, krajowy program bezpieczeństwa ekologicznego oraz pomoc w stworzeniu bazy danych o różnorodności biologicznej w Polsce.
Zakończono projekty związane z wykupem od właścicieli obszarów przeznaczonych do ochrony, a zagrożonych dziką zabudową (nad Krutynią i jez. Łuknajno na Mazurach) czy terenu największego skupiska polodowcowych głazów narzutowych nad Czarną Hańczą. GEF wspierał także m.in. zachowanie starych odmian drzew owocowych w Wielkopolsce, wykorzystanie biomasy na cele energetyczne czy ochronę bociana białego.
Projekty dotowane przez program małych dotacji GEF to aktywna ochrona żółwia błotnego, zagrożonych wyginięciem węży na Ziemi Lubuskiej czy program oszczędzania ciepła w szkołach.
GEF wspierał też ochronę wód Bałtyku, przywrócenia fok w południowej części morza Bałtyckiego, helskiego fokarium czy przywracania morszczynu w wodach Bałtyku i Zatoki Gdańskiej.
Celem Funduszu była poprawa stanu środowiska naturalnego poprzez programy i projekty przyczyniające się do rozwiązywania problemów o charakterze globalnym w ochronie bioróżnorodności, ochronie wód międzynarodowych, zapobieganiu zmianom klimatycznym, powstrzymywaniu kurczenia się warstwy ozonowej oraz ochronie gruntów przed degradacją.
Zasoby Funduszu, pochodzące m.in. od najbogatszych krajów świata, trafiają do państw, które samodzielnie nie są w stanie podołać tym wyzwaniom. Beneficjentami GEF są także kraje przechodzące od początku lat 90-tych transformację polityczno-gospodarczą. (PAP)