W ramach strategii rozwoju i przekształceń na rynku elektroenergetycznym, Ministerstwo Skarbu Państwa przygotowało projekt ustawy, który w sposób dosyć drastyczny wkracza w sferę praw związanych z akcjami spółek elektroenergetycznych.
Projekt ustawy, szczególnie w swej pierwotnej wersji, wzbudzał wiele kontrowersji. Ma on źródło w przyjętym w 2006 r. Programie dla elektroenergetyki, zakładającym m.in. konsolidację i prywatyzację sektora elektroenergetycznego. Plan konsolidacji kapitałowej przewidywał utworzenie struktur holdingowych w postaci czterech grup spółek elektroenergetycznych, które następnie miały być poddane procesowi prywatyzacji poprzez wprowadzenie ich akcji na giełdę.
Głównym celem omawianej ustawy było uregulowanie sytuacji prawnej osób posiadających akcje spółek konsolidowanych lub prawo do ich nieodpłatnego nabycia. Proces konsolidacji miał prowadzić do obniżenia wartości rynkowej akcji tych spółek, poprzez uniemożliwienie wprowadzenia ich do obrotu. Ponieważ stawiałoby to uprawnionych pracowników w niekorzystnej sytuacji, dlatego też należało zabezpieczyć ich prawa.
Projekt przyznaje uprawnionym pracownikom oraz innym właścicielom akcji spó- łek konsolidowanych prawo do zamiany tych akcji (bądź prawa do ich nieodpłatnego nabycia) na akcje spółek konsolidujących. Choć w pierwotnej wersji projekt dyskryminował podmioty, które nabyły akcje spółek konsolidowanych od uprawnionych pracowników tych spółek, to jednak ostatecznie przyjęto poprawki, umożliwiające tym podmiotom zamianę akcji spółek na warunkach przyznanych uprawnionym pracownikom spółek.
Łącznie liczba akcji spółek konsolidujących przeznaczonych do „udostępnienia” uprawnionym podmiotom nie przekroczy 15 proc. ogólnej liczby akcji, jakie posiada skarb państwa w tych spółkach. W uzasadnieniu do projektu oszacowano, iż łączna wartość akcji „udostępnionych i planowanych do udostępnienia” wynosi 1 440 308 170 zł, a liczba uprawnionych do ich nieodpłatnego nabycia to około 117 227 pracowników. Ponadto podkreślono, iż w przypadku, gdy suma akcji wydanych mogłaby przekroczyć 15 proc. udziału, nastąpi ich proporcjonalna redukcja. Z każdym uprawnionym, który zgłosił chęć nabycia akcji spółki konsolidującej, minister właściwy do spraw skarbu państwa zawrze umowę nieodpłatnego zbycia akcji.
Lista osób uprawnionych oraz dokument umowy będą przygotowywane przez spółki konsolidowaną i konsolidującą. Podobna procedura będzie obowiązywać w przypadku uprawnionych do prawa zamiany. Uprawnieni muszą być jednak świadomi zarówno przysługującego im prawa, jak i niewątpliwie krótkich — biorąc pod uwagę liczbę potencjalnych uprawnionych — terminów, jakie narzucił im ustawodawca.
Minister skarbu zapewniał, że marszałek Sejmu skieruje projekt do rozpatrzenia przez Sejm jeszcze przed jego samorozwiązaniem. Należy jednak pamiętać, że ustawa musi być jeszcze rozpatrzona przez Senat, który ma na to 30 dni. Wątpliwe jest więc, czy ustawa wejdzie w życie jeszcze w tym roku, co z kolei może spowodować opóźnienie całego procesu konsolidacji i prywatyzacji spółek elektroenergetycznych.
Jarosław Chałas
radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy