Prawo dewizowe będzie zgodne z regulacją Unii

Łukasz Ruciński
08-03-2002, 00:00

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji prawa dewizowego. Zakłada on znaczną liberalizację przepisów o przepływach kapitałowych. Mimo że celem zmiany jest dostosowanie ustawy do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej, polskie prawo dewizowe nadal nie będzie z nimi zgodne.

Obecnie obowiązująca w Polsce regulacja dewizowa poddaje obroty kapitałowe licznym restrykcjom. Z tego względu jest sprzeczna z podstawową zasadą UE o całkowitej swobodzie przepływu kapitału. Projekt rządowy zakłada pełną liberalizację tych obrotów w transakcjach z krajami Unii oraz państwami należącymi do Europejskiego Obszaru Gospodarczego i OECD.

W odniesieniu do pozostałych państw nadal będą obowiązywać w zasadzie wszystkie dotychczasowe restrykcje. Najważniejszym wyjątkiem będzie zniesienie ograniczeń obrotu depozytowego, nałożonych na nierezydentów, w związku z czym niezależnie od miejsca zamieszkania lub siedziby uzyskają oni możliwość prowadzenia operacji na rachunkach polskich instytucji finansowych. Pozostałe rodzaje transakcji wymagać będą uzyskania indywidualnego zezwolenia dewizowego od prezesa NBP.

Krok wstecz

Ograniczenie swobody przepływów kapitałowych tylko do krajów UE, EOG i OECD może wpłynąć niekorzystnie na obrót z państwami, z którymi Polska podpisała umowy o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, rezydenci mogą swobodnie dokonywać w tych państwach inwestycji bezpośrednich i portfelowych. Znowelizowana ustawa zniosłaby to udogodnienie, jednak w uzasadnieniu projektu mówi się o ewentualnym udzieleniu przez Ministra Finansów ogólnego zezwolenia dewizowego, które przywróciłoby obecne ułatwienia.

— Przygotowujemy odpowiednie rozporządzenie wykonawcze. Zezwolenie nie będzie konieczne np. do nabycia udziałów i akcji spółek mających siedzibę w tych państwach czy nabycia tam nieruchomości w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa — wyjaśnia Ryszard Pyzel, naczelnik w departamencie polityki zagranicznej MF.

Oznaczałoby to, że pełny nadzór dewizowy miałby zastosowanie jedynie do państw mniej znaczących z punktu widzenia polskich inwestorów, z jednym zasadniczym wyjątkiem — Rosją, z którą wciąż nie podpisaliśmy stosownej umowy.

Bez złota i platyny

Mimo deklarowanej pełnej swobody przepływów kapitałowych, projekt przewiduje 3 ograniczenia także w stosunku do obrotu z krajami UE, EOG i OECD. Zezwolenia będzie wymagać ustalanie i przyjmowanie od nierezydentów należności w walutach innych niż waluty wymienialne i polska oraz wywóz i wysyłanie za granicę kwot w pieniądzu obcym, większych niż równowartość 10 tys. EUR, a także złota i platyny dewizowej. Zdaniem projektodawców, na tle przepisów unijnych ograniczenia te są dopuszczalne. Ponadto, proponuje się przepis, zgodnie z którym restrykcje wynikające z innych ustaw (np. związane z nabywaniem nieruchomości przez cudzoziemców) nadal miałyby zastosowanie.

Zgodnie z traktatem z Maastricht, zakaz ograniczeń obowiązuje nie tylko między państwami członkowskimi, ale dotyczy również krajów trzecich. Mimo to, projektowana nowela liberalizuje stosunki płatnicze jedynie z wybranymi krajami.

— Negocjując warunki przystąpienia do Unii, Polska będzie musiała wywalczyć odpowiednie odstępstwa od postanowień traktatu — tłumaczy Ryszard Pyzel.

Okiem eksperta

Ustawa ożywi konkurencję banków

Proponowana redakcja ustawy jest znacznie bardziej klarowna od obecnie stosowanej, co z pewnością będzie znacznym ułatwieniem w posługiwaniu się nowym aktem. Znacznie uproszczono też same przepisy, które w aktualnym prawie dewizowym są skomplikowane i mało czytelne. Jasno sformułowano zasadę swobody dokonywania obrotu dewizowego, a mimo to wprowadzone ograniczenia są mniej restrykcyjne od obecnie obowiązujących.

Zmiany będą dotyczyły przede wszystkim likwidacji ograniczeń w przepływie kapitału krótko- terminowego.

Zniesienie utrudnień w dostępie do krajowego rynku finansowego w stosunku do nierezydentów, może w niewielkim stopniu wpłynąć na jego rozwój. Uwolnienie kapitału krótkoterminowego spowoduje również napływ do kraju większej ilości kapitału spekulacyjnego i wzrost obrotów na rynku pieniężnym.

Projekt nie przewiduje restrykcji w zakresie przechowywania środków pieniężnych za granicą. Polacy i polskie osoby prawne uzyskają swobodę otwierania rachunków bankowych w krajach UE, EOG i OECD. Możliwość ta spowoduje z jednej strony pojawienie się konkurencji obcych banków oraz innych instytucji finansowych, z drugiej — ułatwi i przyspieszy rozliczenia dokonywane z zagranicą.

W znowelizowanej ustawie zostaną zlikwidowane ograniczenia dokonywania inwestycji portfelowych w zakresie krótkoterminowych papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych będących przedmiotem obrotu w krajach UE, EOG oraz OECD. Nowe prawo pozwoli rezydentom na nabywanie instrumentów finansowych niedostępnych dzisiaj na rynku krajowym.

Ponadto, zaproponowane przepisy znoszą ograniczenia dokonywania rozliczeń w obcych walutach pomiędzy polskimi rezydentami, jeżeli rozliczenia te będą dokonywane za pośrednictwem rachunków bankowych posiadanych w bankach za granicą.

Planowane zmiany mogą wywołać w krótkim czasie nieznaczny wypływ kapitału z kraju.

Długoterminowo jednak nie powinno dojść do trwałego przemieszczenia się kapitału za granicę. Przeciwnie, liberalne przepisy prawa dewizowego mogą umożliwić w dalszej perspektywie powrót do Polski kapitału ulokowanego za granicą, który znajduje się teraz pod pośrednią lub bezpośrednią kontrolą krajowych osób fizycznych.

Anna Maria Panasiuk

dyrektor zarządzający,

konsultant w firmie OCRA Consulting

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Łukasz Ruciński

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Gospodarka / Prawo dewizowe będzie zgodne z regulacją Unii