Prawo pracy ma wciąż olbrzymie znaczenie. Przynajmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, w Polsce żyje kilkanaście milionów osób czynnych zawodowo, z których przytłaczająca większość to pracownicy najemni. Niezależnie od stopnia ich kwalifikacji, oddania firmie, płci czy wieku w pewnym stopniu stanowią oni wspólnotę, której interes można generalnie określić jako bezpieczeństwo zatrudnienia. Po drugie, ochrona zatrudnienia jest standardem współczesnej gospodarki europejskiej. Wystarczy zapoznać się z unijnym aquis communitaire w tym zakresie.
Państwo, organizacje pracodawców i związki zawodowe nie mają więc wyjścia — ciągle muszą szukać kompromisowych rozwiązań w zakresie prawa pracy. Kompromisowa formuła powinna eliminować nieuzasadnione przywileje pracownicze krępujące przedsiębiorstwa, a jednocześnie powinna dawać ochronę pracownikom, szczególnie w obszarach, w których jest ona po prostu konieczna.
Polskie prawo pracy zmieniało się od początku lat 90. w dużym stopniu pod wpływem dyrektyw unijnych. Ostatniej nowelizacji polskiego prawa pracy towarzyszyła szczególnie gorąca atmosfera. Nowe przepisy miały przyczynić się do zmniejszenia bezrobocia. Chodziło o taką liberalizację kodeksu pracy, aby w trudnej sytuacji gospodarczej Polski stanowił on mniejsze obciążenie dla przedsiębiorstw. Głównym argumentem zwolenników liberalizacji było to, że prawo pracy musi być zmienione w celu zmniejszenia kosztów pracy i zwiększenia elastyczności w zakresie zatrudniania pracowników.
I rzeczywiście wprowadzono wiele regulacji dających pracodawcom nowe możliwości bardziej elastycznego zatrudnienia, pozwalających również na zmniejszenie kosztów pracy. Przykładem takich przepisów są regulacje dotyczące np. umowy na zastępstwo, zawieszenia stosowania przepisu, zgodnie z którym po 2 umowach terminowych należy zawrzeć z pracownikiem umowę bezterminową, wreszcie o nieznacznym skróceniu okresu choroby, za który pracownik otrzymuje wynagrodzenie, o zmniejszeniu dodatków za nadgodziny itp.
Oczywiście nie należy przeceniać roli zliberalizowanych przepisów zarówno dla warunków prowadzenia działalności gospodarczej, jak i dla ożywienia rynku pracy. Problemem są wciąż wysokie koszty pracy, spowodowane m.in. poziomem składek na ZUS, przywilejami branżowymi, a także ogólną kondycją gospodarki. Niemniej należy docenić fakt, że udało się przełamać wieloletnie tabu, jakim była liberalizacja kodeksu pracy. Jest to z pewnością krok w dobrym kierunku.
Na płycie CD „Prawo dla menedżera” znajdą Państwo m.in. praktyczne informacje o niektórych aspektach prawa pracy w przedsiębiorstwie. Piszemy o tym, jak będzie się prawdopodobnie zmieniać polskie prawo pracy w wyniku adaptacji dyrektyw unijnych, dotyczących np. zakazu dyskryminacji, czasu pracy, itp. Dowiedzą się też Państwo o tym, jak w skrócie wyglądają obecnie przepisy o czasie pracy.
Piszemy też o niektórych obowiązkach ciążących na pracodawcy z tytułu zatrudnienia pracowników, jak wprowadzenie regulaminu pracy czy też wydawanie świadectw pracy.
Z zatrudnieniem siły najemnej nie wiążą się tylko ograniczenia dla pracodawcy. Może on w swoim interesie stosować opisane w materiałach mechanizmy, jak odpowiedzialność dyscyplinarna pracowników czy ograniczenie ich działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy.
Na CD „Prawo dla menedżera” znajdą też Państwo informacje o świadczeniach pracowniczych nie wynikających z przepisów prawa pracy, ale ze świadomej polityki personalnej pracodawcy. W tym kontekście ciekawe są informacje o najnowszych regulacjach dotyczących funduszu socjalnego oraz, co szczególnie polecam, o pracowniczych programach emerytalnych.
Zamieszczamy także materiały o zatrudnieniu członków zarządu spółek kapitałowych oraz o układach zbiorowych pracy. Jest to szczególnie interesujące w świetle ubiegłorocznego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, umożliwiającego zmianę, a nawet rozwiązanie i niestosowanie układów zbiorowych pracy.
Mam nadzieję, że płyta CD będzie Państwu służyła jako cenne źródło informacji.
Autor tekstu, jest radcą prawnym w poznańskim biurze kancelarii Domański Zakrzewski Palinka
