Utrwala się obserwowany od trzech lat spadek liczby przeprowadzanych w Polsce kontroli celno-skarbowych. Dane, jakie uzyskaliśmy w Ministerstwie Finansów (MF), wskazują, że w ubiegłym roku spadek ten był rekordowy — było ich 2,6 tys., czyli o ponad 13 proc. mniej niż rok wcześniej i aż o 73,5 proc. mniej niż jeszcze w 2016 r. Analogicznie wygląda sytuacja z łączną wartością wykrytych nieprawidłowości podatkowych.
W minionym roku wysokość ustalonych uszczupleń wyniosła 9,8 mld zł, czyli była o ponad 13 proc. mniejsza niż w 2018 r. (11,3 mld zł) i aż o 56 proc. niższa niż w 2016 (22,2 mld zł). W strukturze wykrytych nieprawidłowości tradycyjnie bryluje podatek VAT — 7,5 mld zł. Na drugim miejscu jest podatek CIT (1 mld zł), a na trzecim podatek akcyzowy (0,8 mld zł). MF tłumaczy, że w zakresie VAT najczęściej nadużycia polegają na wprowadzaniu do obrotu fikcyjnych faktur, przede wszystkim w celu wyłudzania nienależnych zwrotów podatku. Ministerstwo podkreśla, że w 2019 r. „duże nieprawidłowości ustalono również w podatku CIT, gdzie dochodzi do ukrywania rzeczywistych przychodów i zaniżania ich”. Drugim sposobem zmniejszania wysokości zobowiązań podatkowych jest, według MF, optymalizacja podatkowa.
„Zmniejszanie obowiązków podatkowych odbywa się poprzez tworzenie struktur firmy w krajach o mniejszych obciążeniach podatkowych, obrót udziałami spółek, odpowiednim lokowaniu w strukturze firmy lub obrocie wartościami niematerialnymi i prawnymi (np. znakami towarowymi, nowymi technologiami), transakcje między podmiotami powiązanymi (np. w ramach międzynarodowych grup kapitałowych oraz różne formy inwestowania kapitału. Działania takie są legalne, dopóki podyktowane są w pierwszej kolejności celami biznesowymi, strategią rozwoju firmy” — pisze biuro prasowe MF.
Poprosiliśmy ministerstwo także o komentarz do danych dotyczących liczby dokonanych w 2019 r. kontroli celno- -skarbowych oraz wartości wykrytych nieprawidłowości.
„Z uwagi na zmianę modelu postępowania administracji skarbowej kontrole celno-skarbowe kierowane są tam, gdzie analiza przedkontrolna wykaże duże ryzyko wystąpienia nieprawidłowości i generowane są znaczne straty dla budżetu państwa. Jednocześnie w toku kontroli wykorzystujemy m.in. informacje i możliwości, jakie daje nam STIR oraz struktury elektroniczne ksiąg podatkowych i dowodów księgowych ( JKP), co też wpływa na skuteczność i efektywność działań” — napisało biuro prasowe MF.
Podkreśliło, że dowodem skuteczności kontroli celno-skarbowych jest wzrost wpłat do budżetu państwa z tytułu stwierdzonychuszczupleń. W ubiegłym roku podatnicy, u których stwierdzono nieprawidłowości, wpłacili 1,5 mld zł, co stanowi wzrost o 7,5 proc. w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Mimo spadku liczby przeprowadzanych kontroli utrzymuje się wysokość wykrytych uszczupleń przypadająca na jedną kontrolę. W 2019 r. było to 3,7 mln zł, tyle samo co rok wcześniej (w 2017 — 3,4 mln zł, w 2016 — 2,2 mln zł).
Przykłady akcji
1. Spółka sprowadzała z Chin nowe smartfony z pominięciem obowiązku zapłaty należnego podatku VAT. Mimo utraty prawa do korzystania ze zwolnienia z VAT, nie zarejestrowała się do tego podatku, nie składała deklaracji ani plików JPK VAT. W konsekwencji nie odprowadziła do budżetu państwa 4 mln zł podatku. Szef Krajowej Administracji Skarbowej zablokował rachunki bankowe spółki na ponad 1 mln zł. Wszczęto kontrolę celno-skarbową, a prokuratura nadzoruje śledztwo.
2. Służby skarbowe namierzyły grupę dokonującą karuzelowego obrotu samochodami osobowymi. Zakładano firmy, które „fakturowo” handlowały samochodami w Polsce, Niemczech i Czechach. Na końcu łańcuszka transakcji polska firma (broker) występowała o zwrot podatku VAT. Szef KAS zablokował rachunki bankowe na ok. 1 mln zł.
3. Grupa firm nabywała oleje roślinne na wielka skalę, wykorzystując łańcuchy transakcji z udziałem tzw. znikających podatników i unikając zapłaty podatku VAT. Znikający podatnicy (nieposiadający niezbędnej infrastruktury) dokonywali przekwalifikowania oleju roślinnego na posmażalniczy w celu wykazania na dalszym etapie obrotu, że został przerobiony na biopaliwo. Wartość tego obrotu w ramach transakcji łańcuchowych wyniosła ponad 54 mln zł w ciągu trzech miesięcy. Wartość uszczupleń w podatku VAT oszacowano na ok. 7 mln zł.
4. W internecie namierzono podmiot sprzedający nowe smartfony z zastosowaniem procedury VAT-marża. Początkowo wykazywał niewielką sprzedaż, a wkrótce zupełnie zaprzestał wykazywania obrotów. Na aukcjach podawał, ze sprzedaje nowe smartfony „bez faktury”. Siedziba spółki oraz miejsce prowadzenia działalności była w tzw. wirtualnym biurze, pod którym nie przechowywano żadnych dokumentów ani towaru, a kontakt ze spółką odbywał się wyłącznie drogą e-mailową.
5. Spółkę reprezentowała osoba pochodzenia chińskiego, bez wskazanego w KRS numeru PESEL. Szef KAS zablokował rachunki bankowe, a kontrolerzy zabezpieczyli towar (smartfony). Przybliżona wartość uszczupleń podatkowych to 7 mln zł.