Rewolucja w podatku od towarów i usług (VAT) powinna być niedługo poddana dyskusji parlamentarnej. Projekt obszernej nowelizacji ustawy o tym podatku jest już gotowy do przedstawienia Radzie Ministrów. Zaplanowano, że rząd zajmie się nim w najbliższy wtorek, 16 października. Jeśli zostanie przyjęty, trafi do Sejmu.
Nie będzie to taki projekt zmian, jakich Ministerstwo Finansów chciało pierwotnie. W trakcie prac legislacyjnych na etapie uzgodnień międzyresortowych, konsultacji społecznych i w wyniku uwag Rządowego Centrum Legislacji, komitetów Rady Ministrów oraz Komisji Prawniczej doszło do wielu poważnych modyfikacji kolejnych wersji projektowanej noweli. Wprowadzono je nie tylko do zmian wręcz rewolucyjnych, bo zasadniczych dla rozliczeń tego podatku, ale także postanowiono o odsunięciu w czasie wprowadzenia tak znaczących nowych rozwiązań. Miały obowiązywać od 1 stycznia 2013 r. Teraz wiadomo, że z tą datą wejdzie w życie część ustawy nowelizującej ustawę o VAT, a prawdziwa rewolucja zacznie się pół roku później, 1 lipca.
W tym przypadku wprowadzenie zmian w trakcie roku nie narusza prawa. W VAT nie ma żadnych ograniczeń w tej sprawie, nawet jeśli wiąże się z systemową rewolucją. Inaczej jest w przypadku nowelizowania ustaw o podatkach dochodowych. Aby mogływejść w życie z początkiem danego roku, muszą być uchwalone i publicznie ogłoszone do końca listopada poprzedniego roku.
Od 1 lipca 2013 r.
Późniejsze wejście w życie zmian dotyczy przede wszystkim przepisów regulujących moment powstania obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania oraz nowych rozwiązań w odliczeniach VAT. W tym samym czasie, czyli od 1 lipca 2013 r., mają też zacząć obowiązywać przepisy kompleksowo regulujące zasady fakturowania sprzedaży towarów i usług. To wynika ze ścisłego powiązania tych regulacji z momentem powstania obowiązku podatkowego.
Obowiązek podatkowy
Wprowadzona zostanie generalna zasada, że obowiązek podatkowy będzie powstawać z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Obecnie ten obowiązek rodzi się z chwilą wydania towarów lub wykonania usługi, a jeżeli czynności te muszą być potwierdzone fakturą, termin powstaje z datą wystawienia faktury, nie później niż 7. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. W każdym razie obecnie wydanie faktury wyznacza termin na zapłatę VAT.
Po zmianach jej wystawienie nie będzie miało takiej roli. Istotne będzie to, kiedy nastąpi dostawa towarów albo wykonana usługa. Podatek stanie się wymagalny w miesiącu dokonania transakcji i w konsekwencji zostanie rozliczony za ten okres rozliczeniowy.
Pierwotnie zakładano, że obowiązek podatkowy miał powstawać z upływem miesiąca, w którym takie czynności zostaną dokonane. Minister finansów zrezygnował jednak z tego. Propozycja rodziła wiele wątpliwości podatników, m.in. pytania, jak w praktyce rozumieć pojęcie z upływem miesiąca. Co prawda, w uzasadnieniu do projektu minister wyjaśniał, że chodzi o ostatni dzień miesiąca, ale to też nie rozwiało obaw o problemy z praktycznym zastosowaniem takiego przepisu. W każdym razie obecne brzmienie projektu noweli nie zawiera już tak wyznaczonej daty powstania obowiązku podatkowego. Będzie nią po prostu chwila dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, czyli w pewnej części zostanie utrzymana obowiązująca teraz zasada — z tym wyjątkiem, że na termin rozliczenia VAT nie będzie w żaden sposób wpływać wystawienie faktury.
Proponuje się ponadto, aby zasada generalna odnosiła się także do usługi częściowej, za którą wniesiona zostanie zapłata. Od połowy przyszłego roku wejdzie też w życie nowa definicja podstawy opodatkowania. Obecnie jest nią obrót, czyli kwota należna ze sprzedaży, pomniejszona o należny podatek. Po zmianach ma to być wszystko, co stanowi zapłatę, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. I w tym przypadku podstawa opodatkowania ma nie obejmować VAT.
Wystawianie faktur
W trakcie prac nad projektem wprowadzono zmianę, która pozwoli na wystawienie faktury na 30 dni przed dokonaniem transakcji. Generalnie najpóźniej faktury będą wydawane 15. dnia po miesiącu, w którym firma dostarczy towar lub wykona usługę. Nowe reguły fakturowania transakcji handlowych również zaczną obowiązywać 1 lipca 2013 r., a ta zmiana wynika z wątpliwości podatników, doradców podatkowych i dostawców programów wykorzystywanychw księgowości oraz do rozliczeń VAT co do tego, czy po wejściu w życie noweli będzie można wystawić fakturę przed sprzedażą towaru czy wykonaniem usługi bez uzyskania za nie zaliczki. Szczegółowe zasady wystawiania faktur i dokonywania czynności z tym związanych będą uregulowane w nowych i zmodyfikowanych aktach wykonawczych do ustawy. Ich projekty zostaną przedstawione rządowi we wtorek razem z projektem nowelizacji przepisów ustawowych. Są to trzy rozporządzenia w sprawie:
— zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie stosuje się zwolnienia z VAT,
— przesyłania faktur w formie elektronicznej, zasad ich przechowywania oraz udostępniania organom podatkowym,
— potwierdzania zidentyfikowania określonego podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Czwarta deregulacja przesunięta
Pakiet zmian w przepisach ułatwiających prowadzenie działalności (w tym również rozwiązań w VAT), który składa się na tzw. czwartą deregulację prawa autorstwa Ministerstwa Gospodarki, o którym pisaliśmy wczoraj, nie został rozpatrzony na wczorajszym posiedzeniu stałego Komitetu Rady Ministrów. Z braku czasu na ocenę tego obszernego dokumentu (liczy ponad 50 zmian regulacji) postanowiono zająć się nim na kolejnym posiedzeniu.
OKIEM EKSPERTA
Miło, że rząd dał czas
PRZEMYSŁAW RUCHLICKI
ekspert prawno-gospodarczy Krajowej Izby Gospodarczej
Zmiana terminu powstania obowiązku podatkowego to kwestia na tyle istotna, że wydłużone vacatio legis jest jak najbardziej pożądane. Jeżeli rządowi uda się zakończyć prace nad projektem na najbliższym posiedzeniu, ustawa powinna być uchwalona w Sejmie w grudniu. Przesunięcie terminu wejścia w życie do połowy 2013 r. pozwoli uniknąć sytuacji, jakie zdarzały się z nowelizacjami ustawy o VAT w przeszłości, kiedy zmiany wchodziły w życie po kilku dniach od opublikowania ustawy. Tak było choćby z przywróceniem ograniczenia prawa do odliczenia VAT od nabycia samochodów i paliwa z początkiem 2011 r. Zmiana dnia powstania obowiązku podatkowego powoduje konieczność aktualizacji oprogramowania księgowego. Takiej operacji nie da się przeprowadzić w ciągu kilku dni. O ile w maju 2012 r., kiedy projekt powstał, można było mieć nadzieję, że nowelizacja zostanie uchwalona przed wakacjami i przedsiębiorcy będą mieli czas na dostosowanie, o tyle dziś przesunięcie terminu wejścia w życie części przepisów jest koniecznością. Miło, że rząd dostrzegł ten problem. Historia nowelizacji ustaw podatkowych pokazuje, że danie podatnikom odpowiedniego terminu na przystosowanie wewnętrznej organizacji przedsiębiorstwa do nowych przepisów to rzadkość.