Rynek obligacji komunalnych utrzymuje dobrą dynamikę. W ciągu ostatniego roku jego wartość przekroczyła 2,2 mld zł, a emisje przeprowadziły 43 samorządy. Obsłużyło je kilkanaście banków, głównie jednak PKO BP i Bank Pekao SA.
W 2002 r. wartość polskiego rynku obligacji komunalnych wzrosła do 2,2 mld zł z poziomu 1,6 mld zł w 2001 r., a liczba emitentów obligacji — ze 149 do 192. Według firmy ratingowej Fitch Polska, rynek obligacji komunalnych wykazał w tym czasie ponad 36-proc. dynamikę wzrostu w stosunku do roku poprzedniego.
W minionym roku nie zmienił się także istniejący od kilku lat terytorialny układ rynku obligacji komunalnych. Wciąż największą liczbą emisji mogą pochwalić się samorządy województwa wielkopolskiego (37 emisji). Region ten przoduje również pod względem wartości ulokowanych na rynku papierów (ponad 424 mln zł). Kolejne pozycje w tym rankingu zajmują województwa: pomorskie (19 emisji wartych blisko 293 mln zł) i dolnośląskie (25 emisji wartości ponad 277 mln zł).
Pozytywne jest to, że w 2002 r. na emisje zdecydowały się samorządy województw, które dotychczas były białymi plamami na mapie emitentów obligacji. Są to województwa: podlaskie, które przeprowadziło jedną emisję wartości 20 mln zł, świętokrzyskie (dwie emisje wartości 28,8 mln zł) oraz opolskie (dwie emisje wartości 12 mln zł).
Zdaniem ekspertów, samorządy sięgają po obligacje głównie dlatego, że jest to instrument finansowy wciąż tańszy od kredytu bankowego. Środki uzyskane w ten sposób są przeznaczane przede wszystkim na realizację inwestycji infrastrukturalnych (drogi, mosty), a ostatnio także na remonty i budowy szkół.
Rynek obligacji komunalnych obsługuje kilkanaście banków. Niezmiennie jednak dominuje na nim od kilku lat PKO BP, który na koniec 2002 roku miał na swoim koncie organizację 97 programów emisyjnych wartości 769,4 mln zł. Za nim plasuje się Bank Pekao SA (22 emisje wartości 578,3 mln zł) oraz BRE Bank, który zorganizował wprawdzie tylko dwie emisje, za to wartości 185 mln zł. Znaczącą pozycję na rynku obligacji komunalnych zachowują ponadto Bank Ochrony Środowiska (26 programów o wartości 162,9 mln złotych) oraz Bank Gospodarstwa Krajowego (22 programy o wartości 99,8 mln zł).
Wśród firm doradczych, które pomagają samorządom w przygotowaniu emisji, prym wiedzie poznańska spółka Invest-Consulting, która ma 65 proc. tego rynku.
Okiem eksperta
UE wspomoże
Nierównomierny rozkład terytorialny rynku obligacji można tłumaczyć efektem domina. W województwach wielkopolskim czy pomorskim samorządy zdecydowały się na emisję obligacji kilka lat temu, stąd łatwiej znaleźć tam naśladowców. W województwach wschodnich rynek rozwija się wolniej. Można oczekiwać, że samorządy z tych województw będą częściej sięgać po obligacje, bo muszą skądś zdobyć środki finansowe na wkład własny, niezbędny do uzyskania funduszy UE, które w dużej części będą trafiać do tych regionów.
Jacek Mrowicki
prezes Invest-Cosulting z Poznania
Okiem eksperta
Trzeba się śpieszyć
Musimy mieć świadomość, że okres, kiedy samorządy mogły bez większych problemów przeprowadzać emisje obligacji komunalnych, powoli mija. Obawiam się, że przy rosnącym zadłużeniu publicznym, zbliżającym się do 50 proc. PKB, i dużych potrzebach pożyczkowych państwa, limity na nowe obligacje będą coraz mniejsze. Jeśli samorządy zamierzają dobrze uplasować emisje na rynku, muszą się pośpieszyć, nim resort finansów będzie musiał im tę drogę finansowania bardzo mocno ograniczyć.
Piotr Wiśniewski
prezes CeTO