Największy w historii instrument wspomagający badania i rozwój jest też wyraźnym ukłonem UE w kierunku mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. W nowej perspektywie mogą one liczyć na specjalne traktowane. Najwyższy czas, bo MSP — mimo że odgrywają kluczową rolę w gospodarce i są głównym źródłem PKB i zatrudnienia — były traktowane do tej pory trochę po macoszemu. Mają utrudniony dostęp do kapitału, zwłaszcza na etapie startowym, co w efekcie ogranicza ich dostęp do nowych technologii i innowacji. W nowym programie ramowym Horyzont 2020 wreszcie mogą liczyć na większe wsparcie. Z myślą o małym biznesie przygotowanych zostało siedem specjalnych działań. Poniżej prezentujemy ich opisy i zasady ważne z punktu widzenia przedsiębiorców.
1. Instrument dla MSP
Największa zaleta — w jego ramach mikro-, małe i średnie firmy (większym wstęp wzbroniony) mogą składać wnioski o granty indywidualnie, bez konsorcjów, co jest wymogiem w standardowych konkursach. Instrument ma wypełnić widoczną lukę, jeśli chodzi o finansowanie na wczesnym etapie działalności. Wsparcie może pójść na każdy rodzaj innowacji, w tym rozwiązanianietechnologiczne, społeczne i usługi. Instrument MSP został podzielony na trzy fazy wspierające kolejne etapy projektu. Pierwszy to koncepcja i ocena wykonalności. UE daje na tę fazę dofinansowanie w wysokości 50 tys. EUR (etap trwa maksymalnie sześć miesięcy). Kolejną fazą jest demonstracja projektu — z możliwym wsparciem między 0,5 mln EUR a 2,5 mln EUR na firmę. W tym stadium projekt może być realizowany od roku do dwóch lat. Trzeci etap to już przygotowanie do wprowadzenia na rynek. Tu nie ma dostępnego finansowania, ale MSP otrzymają szerokie wsparcie w postaci szkoleń i mentoringu. W 2014 r. finansowanie powinno otrzymać około 645 projektów (w ramach etapów 1 i 2). Więcej informacji: http://ec.europa. eu/research/sme-techweb/index_en.cfm.
2. Eurostars-2
W tym przypadku kasa z Brukseli pójdzie na projekty realizowane przez małe i średnie przedsiębiorstwa prowadzące badania. Nową zasadą, która odróżnia program do innych inicjatyw, jest plan wdrożenia rezultatów przedsięwzięcia w okresie do dwóch lat od jego zakończenia. Eurostars to wspólny program inicjatywy Eureka i Unii Europejskiej, który jest realizowany w oparciu o sieć narodowych biur Eureki. Jego pierwsza edycja z wciąż trwającej perspektywy finansowej dopuszcza udział uczestników z 33 państw zrzeszonych w Eurece (28 państw członkowskich UE i pięć krajów stowarzyszonych z 7. Programem Ramowym). Następca, czyli Eurostars-2, prawdopodobnie będzie miał taki sam zakres. Granty czekają na konsorcja. Powinny one składać się z przynajmniej jednego przedsiębiorstwa MSP wykonującego działania B+R w międzynarodowej współpracy z inną firmą lub inną jednostką typu uniwersytet, instytucja badawcza). Szczegółowe informacje o programie można znaleźć na stronie www.eurostars-eureka.eu/.
3. Szybka ścieżka do innowacji
Fast Track to Innovation — to nowe działanie pilotażowe Komisji Europejskiej. Jego celem jest wsparcie komercjalizacji najlepszych pomysłów innowacyjnych z dowolnego obszaru technologii lub zastosowań. Wnioski do działania będzie można składać od stycznia 2015 r. Fundusze są przeznaczone na małe konsorcja (3–5 organizacji) ze znacznym udziałem przedsiębiorstw, które mają dać obiecującym pomysłom impuls do wejścia na rynek. Dopuszczalne są dwa warianty działań. W pierwszym idea projektu powstanie w firmie i to przedsiębiorca będzie przewodzić pracom międzynarodowego konsorcjum. W takim przypadku 60 proc. budżetu trafi do firmy. Natomiast w drugiej opcji idea projektu powstaje na uczelni lub w instytucie badawczym, z którego wyłoniona zostaje firma typu spin-out. Wtedy ta strona przejmuje 60 proc. puli. Pilotaż polega na jednym wspólnym i stale otwartym konkursie — to oznacza, że wnioski można będzie składać w dowolnym czasie przez cały rok. Będą one oceniane w trzech terminach — 29 kwietnia (obejmie projekty złożone przed tą datą), 1 września i 1 grudnia. Przedsięwzięcia powinny być warte 1-2 mln EUR, a Unia sfinansuje 70 proc. kosztów projektu. W latach 2015-16 na to działanie przeznaczono po 100 mln EUR rocznie.
4. Działania Marii Skłodowskiej-Curie
Dotacyjny zastrzyk obejmie projekty badawczo-szkoleniowe we wszystkich dziedzinach naukowych oprócz obszaru objętego traktatem Euratom. Tu lista beneficjentów jest znacznie dłuższa — oprócz przedsiębiorców na wsparcie mogą liczyć m.in. uczelnie, instytuty badawcze, organizacje pozarządowe i inne organizacje sektora B+R+I. Na co pójdą unijne granty? W ramach działania RISE dofinansowana zostanie wymiana pracowników między podmiotami zajmującymi się B+R z różnych sektorów (nauka i przemysł) i krajów. Te podmioty musza tworzyć konsorcjum. Natomiast w działaniu IF promowane będą indywidualne projekty badawczo-szkoleniowe przygotowane przez naukowca w porozumieniu z wybraną instytucją, np. firmą. Z kolei instrument ITN polega na realizacji kilkuletnich planów badawczych (konsorcjum + naukowiec) ze szczególnym uwzględnieniem pracy badawczej lub praktyki w przemyśle. Bruksela zapewni pieniądze m.in. na badania i szkolenia, wynagrodzenia, oddelegowanie pracowników i zarządzanie projektem. Co ważne, w prawie wszystkich działaniach wymagana jest mobilność, co oznacza zmianę miejsca pracy lub zatrudnienia na czas realizacji przedsięwzięcia.
5. Projekty badawcze i badawczo-innowacyjne
Horyzont 2020 składa się z trzech filarów: „Doskonała baza naukowa”, „Wiodąca pozycja w przemyśle” oraz „Wyzwania społeczne”. Otwarte na kooperację mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą wziąć udział w projektach współpracy (collaborative projects) realizowanych w ramach wszystkich trzech dziedzin. Warunek? Zgłoszone przedsięwzięcia muszą być realizowane przez konsorcja projektowe składające się z minimum trzech partnerów pochodzących z trzech różnych państw członkowskich UE lub krajów stowarzyszonych z programem Horyzont 2020. W przypadku projektów badawczych beneficjenci mogą nie wydać z kieszeni nawet jednego euro, bo dofinansowanie sięga 100 proc. Natomiast przedsięwzięcia badawczo-innowacyjne dostaną zwrot w wysokości 70 proc. kosztów. Więcej informacji na temat konkursów można znaleźć na stronie: http://ec.europa.eu/research/ participants/portal/desktop/en/opportunities/h2020.
6. Działania wspierające na rzecz MSP
Ramowy unijny program ma w ofercie nie tylko działania realizowane bezpośrednio przez mikro-, małe i średnie firmy, ale też wiele przedsięwzięć podejmowanych przez inne podmioty na rzecz tego sektora. Chodzi o takie akcje, jak m.in. Innosup-1-2015, czyli konkurs dla klastrów działających w rozwijających się technologiach typu ICT, ekoinnowacje, design czy nowe modele biznesowe. Termin składania wniosków to 30 kwietnia przyszłego roku w etapie pierwszym i 9 września w etapie drugim. Budżet konkursów to 24,9 mln EUR, a finansowanie obejmie 5-10 projektów. Innym ciekawym działaniem jest IPorta 2, czyli konkurs na powstanie punktów kontaktowych dla MSP przekazujących wiedze na temat ochrony praw własności intelektualnej. Do wzięcia jest w nim 7,5 mln EUR. Zainteresowaniem może cieszyć się także Innosup-4-2014 — konkurs na europejskie programy voucherów dla przedsiębiorców z budżetem 900 tys. EUR.
7. Preferencyjne instrumenty finansowe
Horyzont to nie tylko granty, ale też preferencyjne instrumenty finansowe — dłużne i kapitałowe dla MSP. Tu przedsiębiorcy mają dwie główne możliwości. Pierwsza to Risk Sharing Instrument — program podziału ryzyka dla MSP oparty na udzielaniu kredytów i gwarancji. Jego odbiorcami mogą być innowacyjne firmy wykazujące szybki rozwój (tj. ponad 20 proc. wzrostu lub zwiększenia zatrudnienia w ostatnich 3 latach) lub potencjał badawczy i innowacyjny. Każde przedsiębiorstwo może dostać od 25 tys. do 7,5 mln EUR na obrót, inwestycje i wspieranie działalności B+R. Druga możliwość to skorzystanie z Equity Facility for R&I — instrumentu kapitałowego dla badań i innowacji. Zakłada on wsparcie kapitałem przedsiębiorstw działających w obszarze nowych rozwiązań i projektów obarczonych wysokim ryzykiem. Instrument to następca inicjatywy GIF-I. Jest przeznaczony dla innowacyjnych MSP i innych firm zatrudniających do 500 pracowników. Chodzi o przedsiębiorstwa będące we wczesnej fazie wzrostu, fazie seed i start-upy. Więcej informacji i listę instytucji oferujących instrumenty w Polsce znajdziesz na stronie: http://access2eufinance.ec.europa.eu.