Znowelizowane przepisy ordynacji podatkowej zmieniły odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe podatnika.
W przypadku spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz komandytowo-akcyjnej, do kategorii tej należą wspólnicy. Wyjątek w przypadku spółki komandytowej uczyniono dla komandytariusza, a w komandytowo-akcyjnej — dla komplementariusza będącego akcjonariuszem oraz dla akcjonariusza. Podmioty te nie odpowiadają za podatki należne od spółki.
Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, ale może być podatnikiem podatku VAT oraz akcyzowego. Podatnikami tego podatku mogą być również pozostałe spółki osobowe.
Wspólnicy odpowiadają za zobowiązania podatkowe spółki powstałe w trakcie jej działalności. Nie ma ograniczeń czasowych. W uprzywilejowanej pozycji w stosunku do wspólników „aktualnych”, są podmioty, które nie są wspólnikami w chwili orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. Byli wspólnicy odpowiadają za zobowiązania powstałe w czasie, gdy byli oni wspólnikami.
Wspólnicy spółki osobowej odpowiadają nie tylko za zobowiązania podatkowe spółki, ale także za wynikające z jej działalności zobowiązania podatkowe innych wspólników. Co to oznacza w praktyce? Konsekwencje najczęściej będą związane z odpowiedzialnością pewnych wspólników za zobowiązania podatkowe wynikające z podatku dochodowego pozostałych.
Wspólnikami spółek osobowych mogą być osoby prawne i fizyczne, odpowiedzialność ta będzie dotyczyła zarówno podatku dochodowego PIT, jak i CIT. Spółka osobowa bowiem nie jest płatnikiem tego podatku, wspólnicy rozliczają się sami.
Jednak o rozliczeniach z fiskusem poszczególnych wspólników z tytułu podatku dochodowego nie wiedzą pozostali. Mogą oni wystąpić do urzędu skarbowego z wnioskiem o ustalenie zaległości wspólnika. Ze względu na tajemnicę skarbową jest to możliwe tylko za zgodą podatnika-wspólnika. W zaświadczeniu wykazuje się jednak tylko zaległości znane organowi podatkowemu. Wspólnik występujący o zaświadczenie może więc nie dowiedzieć się o istnieniu zobowiązań, za które odpowiada, ale nieznanych urzędnikom. Świadomości istnienia tych zobowiązań może nie mieć także sam podatnik-wspólnik, gdyż powstają one z mocy prawa i mogą być związane z błędną interpretacją przepisów. Wspólnik nie ma więc żadnej możliwości wpływania na powstanie owych zobowiązań podatkowych, za które będzie ponosił odpowiedzialność.
Nie przyniesie spodziewanych efektów opuszczenie spółki przez wspólnika, który nie ma zaległości podatkowych. Były wspólnik będzie odpowiadał bowiem za zaległości wspólników, którzy w spółce pozostali. W takim przypadku należy doprowadzić do opuszczenia spółki przez mającego zaległości podatkowe. Zgodnie z ordynacją podatkową wspólnicy odpowiadają za zobowiązania innych wspólników wynikające z działalności spółki. Wspólnicy „aktualni” nie odpowiadają za zobowiązania podatkowe byłego wspólnika.
Ustawodawca powinien jednak zrezygnować z rozwiązania, na mocy którego wspólnicy spółek osobowych są wzajemnymi zakładnikami odpowiedzialnymi za zobowiązania podatkowe innych wspólników. W przeciwnym razie pozostaje podatnikom szukanie stosownych rozwiązań.
Autor tekstu jest radcą prawnym w Kancelarii Chałas, Wysocki i Partnerzy.
