Tydzień temu zostały przedstawione regulacje dotyczące wyboru podmiotu prowadzącego księgi przedsiębiorcy.
Konsekwencje braku należytej staranności przy dokonywaniu wyboru księgowego i powierzenia prowadzenia ksiąg osobie nie posiadającej kwalifikacji wymaganych prawem są złożone.
Należy je rozpatrywać na różnych płaszczyznach.
Jeśli wziąć pod uwagę prawo cywilne, umowa o prowadzenie ksiąg z podmiotem nieuprawnionym byłaby zawarta wbrew obowiązującym przepisom, co czyni ją nieważną.
Zasadniczym problemem na gruncie przepisów podatkowych jest natomiast stwierdzenie, czy księgi prowadzone przez nieuprawniony podmiot mogą być uznane za dowód w postępowaniu podatkowym. Na podstawie artykułu 193 § 1 ordynacji podatkowej księgi te stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów wyłącznie w takim przypadku, gdy są prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy. Uważam, że w przypadku gdy księgi prowadzone są przez podmiot nieuprawniony, ale ich forma jest zgodna z przepisami, to stanowią dowód w postępowaniu podatkowym.
Stwierdzając nieważność przedmiotowej umowy należy zastanowić się nad rozliczeniem podatkowym wynagrodzenia. Dla usługodawcy będzie ono przychodem, natomiast zgodnie z dominującym poglądem wydatek ten nie będzie traktowany jako koszt uzyskania przychodu. W rozliczeniach podatku VAT — jeżeli usługodawca wystawił fakturę, mimo że umowa okazała się nieważna, wówczas musi zapłacić podatek. Natomiast nabywca usługi nie może obniżyć podatku VAT należnego.
Zgodnie natomiast z regulacjami prawa karnego, świadczenie usług doradztwa podatkowego (w tym rachunkowych) przez podmiot nie uprawniony podlega grzywnie do 50 tys. zł. Ponadto należy ustalić, czy prowadzenie ksiąg przez podmiot nieuprawniony nie podlega sankcjom zawartym w ustawie z 10 września1999 roku kodeks karny skarbowy. Na mocy artykułu 53 § 23 k.k.s. księga jest wadliwa, gdy prowadzona jest niezgodnie z prawem. Prowadzenie wadliwych ksiąg zagrożone jest karą grzywny.
W tym przypadku mamy do czynienia z podobnymi problemami interpretacyjnymi jak w przypadku ordynacji podatkowej — czy przez pojęcie wadliwego prowadzenia ksiąg należy rozumieć również prowadzenie ich przez podmiot nieuprawniony. W moim przekonaniu, takie szerokie rozumienie byłoby jednak zbyt daleko idące. Z kolei artykuł 77 pkt 1 ustawy o rachunkowości wprowadza zagrożenie karą grzywny lub pozbawienia wolności do lat dwóch dla osób, które dopuszczają do prowadzenia ksiąg wbrew przepisom tej ustawy.
Przedsiębiorcy, którzy powierzają księgi innym podmiotom, powinni starannie dokonać wyboru i żądać, aby kandydaci przedstawili im dokumenty potwierdzające ich zdolność do świadczenia takich usług.
Autor tekstu, jest wspólnikiem w Kancelarii Prawniczej Lege artis Mikulska Kuropatwiński Lewicki w Bydgoszczy
