Strefie euro grozi deflacja

Jaakko Kiander, doktor nauk politycznych, zwykł mówić w prosty sposób. Jego zdaniem, groźba deflacji w strefie euro jest bardzo realna i powinna być traktowana poważnie.

— Istnieje duże ryzyko, że strefa euro zmierza ku sytuacji, w której znalazła się Japonia. Może jednak skończyć jeszcze gorzej — mówi Jaakko Kiander. Od 2007 r. europejskie gospodarki wcale nie rosną, a kiełkujący wzrost gospodarczy wstrzymuje mocne euro. Ponadto silna waluta i polityka energetyczna popychają przemysł do przenoszenia produkcji poza strefę euro.

— Cena energii w Europie jest wielokrotnie wyższa niż w USA, częściowo, niestety, ze względu na decyzje polityczne — twierdzi Jaakko Kiander. Jego zdaniem, strefa euro zmierza do zerowej inflacji, a niska inflacja utrudnia gospodarstwom domowym spłacanie pożyczek.

— W wielu krajach Europy są one zbytnio zadłużone. Jeśli inflacja spadnie do zera i podwyżki płac spadną do zera, będą miały trudności z obsługą kredytów. Nie nastąpi wtedy ożywienie konsumpcji prywatnej — mówi Jaakko Kiander.

Konsumpcja prywatna, jego zdaniem, jest ogromnie ważna w gospodarce europejskiej. — Strefa euro jako całość jest niemal gospodarką zamkniętą, nie pobudza jej eksport, lecz właśnie konsumpcja i inwestycje — mówi Jaakko Kiander.

Niemieckie luzowanie

Niska inflacja podtrzymuje też siłę euro. Najwyższy czas, by, jego zdaniem, Europejski Bank Centralny zrobił to, co zrobił Fed w USA, a w ubiegłym roku Bank Japonii, czyli zastosował silne instrumenty ożywiające gospodarkę poprzez poluzowanie polityki monetarnej.

— Kolejność i wielkość mogłyby być takie same jak w USA: bilion euro rocznie — mówi Jaakko Kiander. Wówczas euro zaczęłoby się osłabiać.

— Osłabiona waluta lepiej oddawałaby prawdziwą konkurencyjność gospodarki. W ciągu dekady euro umocniło się o prawie 40 proc., co częściowo tłumaczy problemy fińskich eksporterów — mówi Jaakko Kiander.

Europejski Bank Centralny powinien podjąć zdecydowane kroki, jest jednak podzielony. Kontrolę sprawuje obóz dowodzony przez Niemców, dla których luzowanie polityki monetarnej jawi się jako koszmar. Do działania może go więc przekonać tylko pogorszenie sytuacji.

— Taką decyzję mogłaby usprawiedliwić sytuacja Włoch — ich dług publiczny jest tak duży, że bez znaczącego złagodzenia polityki monetarnej staną się drugą Grecją. Są jednak zbyt duże, żeby je zmusić do przyjęcia programu wsparcia, jaki został zastosowany dla Grecji — uważa Jaakko Kiander.

Liczy na to, że decyzję o poluzowaniu polityki monetarnej przyspieszy kryzys na Ukrainie.

Fińskie dylematy

Jeśli idzie o publiczną dyskusję o Unii Europejskiej w Finlandii, to ma nadzieję na większą otwartość w kwestii jej federalizacji.

— Byłoby to politycznie uczciwe, gdyby decydenci publicznie odnieśli się do różnych wariantów i powiedzieli, czy chcą, żeby Finlandia wzięła udział w głębszej integracji, czy też ma znaleźć własne rozwiązanie — mówi Jaakko Kiander. — Jaka jest pana opinia o federacji?

— Jestem krytycznie nastawiony do tworzenia unijnej federacji. Finlandia raczej restrykcyjnie zarządzała gospodarką publiczną. Jeśli przyjmiemy zasadę wspólnej odpowiedzialności, stracimy efekty dobrego zarządzania, Jeśli wspólnie będziemy odpowiadać za długi, nie skorzystamy z tego, że jesteśmy oszczędni. Musielibyśmy przyjąć zobowiązania średniego zadłużenia w UE, które sięga 100 proc. PKB. Z punktu widzenia gospodarki publicznej nie leży to w naszym narodowym interesie. Musiałyby pojawić się jakieś szersze korzyści, które by to usprawiedliwiały — mówi Jaakko Kiander.

JORMA PÖYSÄ

„Kauppalehti”