W Urzędzie Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast trwają prace nad projektem całkowicie nowej ustawy o ochronie praw lokatorów, która skorygowałaby część obecnych regulacji.
Z głównych założeń projektu wynika, że zasady najmu mieszkań zostaną z powrotem zróżnicowane na komunalne, skarbu państwa, TBS i komercyjne. Umowy najmu będą zawierane na dowolny okres, z wyjątkiem zasobów publicznych i TBS. Projekt przewiduje także stopniowe uwalnianie czynszu w latach 2002-2006, do poziomu 4-4,5 proc. wartości odtworzeniowej lokalu.
Ograniczona zostanie także grupa osób, którym będzie przysługiwało prawo do lokalu socjalnego. Nie ulegną jednak zmianie przepisy dotyczące wypłaty odszkodowań przez gminy dla właścicieli nieruchomości.
Na etapie wstępnych założeń, przepis dotyczący odszkodowań w razie niezapewnienia lokalu socjalnego, pomimo orzeczenia sądu, nie zostanie zmieniony.
— Gminy powinny budować budynki z mieszkaniami pełnowartościowymi, natomiast zwalniane lokale o obniżonym standardzie przekwalifikowywać na lokale socjalne — mówi Lech Jerczyński, dyrektor Departamentu Gospodarki Nieruchomościami UMiRM.
Tej opinii nie podzielają władze gmin i proponują m.in. stworzenie takiego przepisu, który pozwalałby im rozstrzygać, czy opłaca się utrzymywać daną nieruchomość, czy lepiej ją sprzedać i z uzyskanych środków zbudować lokale zastępcze.
Zdaniem przedstawicieli gmin, obecna ustawa narzuca im zbyt dużo zobowiązań wobec eksmitowanych lokatorów.
— Oczywiście, gmina powinna oferować lokale zastępcze, ale w specyficznych przypadkach, jak np. wypadek czy śmierć żywiciela rodziny. W latach 50. gminy odgórnie przydzielały lokatorów prywatnym właścicielom nieruchomości. Jeżeli tym lokatorom sąd przyzna prawo do mieszkań zastępczych, to gminy powinny być odpowiedzialne za ich znalezienie. W pozostałych sytuacjach, nie —uważa Janusz Janik, sekretarz Gminy Warszawa Białołęka.
W tej kwestii UMiRM planuje wprowadzenie zmian, idących gminom na rękę.
— Będziemy się starali ograniczyć liczbę osób uprawnionych do lokali socjalnych. Z tej grupy zamierzamy wyłączyć emerytów, bezrobotnych i rencistów — mówi Lech Jerczyński.
Projekt przyszłej ustawy w marcu zostanie przedstawiony organizacjom lokatorów i właścicieli mieszkań.