Unijny sąd odpowiedział w na pytania skierowane przez Sąd Okręgowy w Warszawie rozpatrujący sprawę C-902/24 (Herchoski) przeciwko Santander Bank Polska o unieważnienie umowy kredytu frankowego. W grudniu sąd wydał częściowy wyrok uznający nieważność umowy kredytu hipotecznego denominowanego we franku szwajcarskim. Jednak w związku z wątpliwościami co do skutków unieważnienie umowy dla konsumenta zadał TSUE pięć pytań dotyczących wykładni dyrektywy w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
W czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) potwierdził, że bank — zgodnie z unijnym prawem — ma prawo dokonać potrącenia kapitału z ratami (tj. umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości niższej z nich), nawet jeśli umowa kredytowa została uznana za nieważną. Zastrzegł jednak, że klient powinien zostać poinformowany o konsekwencjach stwierdzenia nieważności umowy i dążyć do jej podważenia, mając wiedzę o ewentualnych roszczeniach banku dotyczących kapitału.
Sędziowie uznali, że w takiej sytuacji potrącenie kapitału stanowi jeden ze sposobów uzyskania przez bank zwrotu pożyczonego kapitału, do czego bank ma prawo po stwierdzeniu nieważności umowy.
„Rozstrzygnięcie jest zgodne z dotychczasową praktyką stosowaną przez banki i pozwala na kompleksowe rozliczenie stron w jednym postępowaniu. Dzięki dokonaniu potrącenia zostaje usunięta niepewność stron co do rozliczenia. Potrącenie jest korzystne nie tylko dla stron, ale też dla wymiaru sprawiedliwości, ponieważ nie będzie konieczne wytaczanie odrębnego powództwa o zwrot kapitału” — napisał w komentarzu do wyroku Związek Banków Polskich, podkreślając, że gdyby bank został pozbawiony możliwości podniesienia wobec konsumenta zarzutu potrącenia, jego prawo do skutecznej ochrony sądowej zostałoby naruszone w sposób nieproporcjonalny.
Odpowiedź na pytania prejudycjalne nie rozstrzyga sporu toczącego się przed sądem krajowym. To on wyda wyrok, uwzględniając wyrok TSUE. Na koniec 2025 r. w sądach toczyło się około 180 tys. spraw frankowiczów przeciwko bankom.