Prowadzenie transakcji handlowych wymaga specjalistycznego wsparcia ze strony instytucji finansowych. Oraz pieniędzy banku.
Skomplikowane zależności między firmami z różnych krajów, operujących na różnych rynkach, rozliczających się w różnych walutach, akceptujących różne ryzyko wymagają nie tylko odpowiedniego zabezpieczenia transakcji, ale też wkładu finansowego instytucji finansowych. Okazuje się, że polskie banki posiadają oryginalną ofertę w tym zakresie.
Trzeba jednak przyznać, że produkty te kierowane są przede wszystkim do dużych firm.
Bank BPH posiada w swojej ofercie całkiem szeroką paletę produktów i usług mających zastosowanie zarówno w celu zabezpieczenia transakcji i praw eksporterów i importerów, jak i wcześniejszego uzyskania środków z zawartych kontraktów.
Przykładem jest dyskonto należności eksportowych, czyli forma dyskontowania wszystkich należności wynikających z transakcji obsługiwanych przez bank, a w szczególności z akredytyw eksportowych potwierdzonych lub negocjowanych przez BPH, inkasa eksportowego zabezpieczonego awalem lub gwarancją bankową.
Korzystając z faktoringu bądź z forfaitingu firma ma z kolei możliwość nie tylko poprawy płynności finansowej poprzez szybsze uzyskanie środków pieniężnych za zrealizowane dostawy i usługi, ale również zabezpieczenia się przed negatywnymi skutkami nieterminowego regulowania płatności przez dłużników, poprzez przeniesienie na bank ryzyka ich wypłacalności.
Podziel ryzyko
Finansowanie eksportu nie oznacza wyłącznie finansowania eksportera. W przypadku kontraktów z odroczonymi terminami płatności, które są ubezpieczone przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych KUKE, BPH na życzenie eksportera może zaproponować finansowanie importera.
Forfaiting eksportowy to wykup wierzytelności eksportowych (w formie pieniężnej) przed terminem ich wymagalności wraz z wynikającymi z nich prawami.
Forfaiting finansowy oferowany przez BPH zapewnia szereg korzyści, wśród których na uwagę zasługują:
n eliminacja ryzyka handlowego i politycznego,
n zmniejszenie ryzyka walutowego oraz ryzyka stóp procentowych
n pozytywny wpływ na bilans firmy,
n uproszczenie rozliczeń (bank wypłaca firmie z góry całą kwotę pomniejszoną o koszty i dyskonto oraz zajmuje się rozliczeniem z importerem),
n możliwość zredukowania kosztów finansowania,
n polepszenie płynności firmy jako eksportera,
n finansowanie bez konieczności blokowania limitów kredytowych eksportera BPH, podobnie jak jego konkurenci, oferuje forfaiting w polskich złotych oraz wszystkich walutach wymienialnych z tabeli kursów banku. Bank zatrzega jednak, że przy kalkulacji kosztów forfaitingu należy uwzględniać możliwość wystąpienia dodatkowych kosztów bankowych w przypadku transakcji pośredniczących.
Oryginalną propozycją jest też tzw. kredyt dla nabywcy. To średnio- i długoterminowe finansowanie eksportu dóbr inwestycyjnych i kompletnych obiektów przemysłowych.
Kredyt udzielany jest na zlecenie eksportera bezpośrednio importerowi lub bankowi importera i ubezpieczany w KUKE.
Moc akredytywy
W przypadku Citibank Handlowego na uwagę zasługuje rozbudowana oferta akredytyw.
Akredytywa to zobowiązanie banku, który ją otworzył (na zlecenie i zgodnie z instrukcjami zleceniodawcy-aplikanta), do zapłaty lub do zabezpieczenia zapłaty beneficjentowi akredytywy określonej kwoty, pod warunkiem że spełnione zostały warunki, od których akredytywa uzależnia zapłatę.
Oferta Citibank Handlowy obejmuje różnego rodzaju akredytywy dokumentowe. Są to m.in.: akredytywy odwołalne, nieodwołalne, potwierdzone, awizowane, negocjacyjne, pokryte z góry/z dołu, z odroczonym terminem płatności lub płatne „at sight” oraz specjalne rodzaje akredytyw (np. zaliczkowe, przenośne).
W każdym z wymienionych powyżej rodzajów akredytywy bank może spełniać rolę banku otwierającego (akredytywa własna) lub pośredniczącego/potwierdzającego (akredytywa obca).
Akredytywa własna (importowa) — to wystawianie (otwieranie) i obsługa akredytyw dokumentowych przez Citibank Handlowy — w ramach dostępnych linii kredytowych dla klientów banku.
Akredytywa obca (exportowa) — to obsługa akredytyw dokumentowych otwartych przez inne banki, w tym także potwierdzonych przez Citibank Handlowy — w ramach dostępnych linii kredytowych dla banków otwierających.
Płyną z tego określone korzyści dla zleceniodawcy (importera, płatnika):
n ochrona przed nieuzasadnionym dokonaniem płatności — dokumenty handlowe są dowodem na istnienie i wysłanie towaru, a także dają prawo wejścia w posiadanie towaru;
n pewność, że towary zostaną dostarczone w uzgodnionym czasie;
n zabezpieczenie przed dokonaniem płatności za towary niespełniające wymagań jakościowych, przy założeniu, że treść akredytywy została właściwie sporządzona;
n daje możliwość dokonania zapłaty w odroczonym terminie;
n rodzaj i treść dokumentów, podnosi bezpieczeństwo dobrego wykonania kontraktu/umowy przez beneficjenta (sprzedającego).
Korzyści dla beneficjenta (eksportera, sprzedającego) to:
n zabezpieczenie przed ryzykiem odstąpienia od transakcji przez płatnika — w przypadku akredytywy nieodwołalnej,
n ochrona przed ryzykiem niewypłacalności zleceniodawcy lub odmowy dokonania płatności,
n potwierdzenie akredytywy przez bank jest dodatkowym zabezpieczeniem płatności — beneficjenta chroni zobowiązanie podjęte przez bank, który przejmuje ryzyko kredytowe banku otwierającego,
n w przypadku akredytywy potwierdzonej przez Citibank Handlowy, bank decyduje o zgodności dokumentów i zapłacie za nie — szybsze uzyskanie zapłaty,
n dostęp do finansowania po dostawie, np. dyskonto należności,
n umożliwia dostęp do finansowania transakcji przez przeniesienie akredytywy na dostawcę towaru.
Inkaso zabezpiecza
Podstawą oferty Millennium jest z kolei inkaso dokumentowe gwarantujące podwyższenie bezpieczeństwa rozliczeń w transakcjach handlowych z zagranicą.
Inkaso dokumentowe w obrocie z zagranicą jest operacją bankową, polegającą na realizacji zlecenia, którego przedmiotem jest wydanie określonych dokumentów, najczęściej handlowych, w zamian za zapłatę przez importera wskazanej w zleceniu kwoty lub spełnienie innych warunków wyspecyfikowanych w treści inkasa.
W zależności od rodzaju dokumentów będących przedmiotem inkasa rozróżnia się inkaso dokumentów handlowych oraz inkaso dokumentów finansowych, zaś w zależności od tego, po której stronie transakcji występuje klient banku — inkaso eksportowe lub importowe.
Wyróżnia się trzy typy inkasa dokumentowego:
n inkaso gotówkowe (D/P, Documents against Payment), w którym bank wydaje importerowi dokumenty reprezentujące towar w zamian za zapłatę kwoty wskazanej w zleceniu,
n inkaso akceptacyjne (D/A, Documents against Acceptance), w którym bank wydaje importerowi dokumenty dotyczące towaru po zaakceptowaniu przez niego traty, płatnej w terminie późniejszym; zazwyczaj bank trzyma zaakceptowaną tratę w celu zainkasowania jej wartości w terminie płatności,
n wydanie dokumentów w zamian za spełnienie innych warunków określonych w zleceniu inkasowym
Korzyści dla klienta:
n dla eksportera — podwyższenie bezpieczeństwa rozliczenia transakcji,
n dla importera — korelacja terminu zapłaty z terminem wpływu dokumentów, świadczących o zrealizowaniu postanowień umowy handlowej przez eksportera.
Skup w obrocie
W banku Pekao SA na uwagę zasługuje tzw. skup wierzytelności w obrocie zagranicznym. To usługa oparta na formule dyskonta, umożliwiająca finansowanie transakcji handlowych z odroczonym terminem płatności w obrocie zagranicznym.
Usługa oparta jest na formule dyskonta, umożliwiająca finansowanie transakcji handlowych z odroczonym terminem płatności w obrocie zagranicznym.
Bank skupuje wierzytelności w obrocie zagranicznym pochodzące z obrotu gospodarczego, z terminem płatności nieprzekraczającym 5 lat, wynikające z:
n weksla własnego lub weksla trasowanego,
n weksla własnego banku,
n akredytywy dokumentowej z odroczonym terminem płatności,
n umów handlowych.
Skup wierzytelności może być dokonywany bez prawa regresu do zbywcy (forfaiting), z pełnym lub częściowym regresem do zbywcy.
W przypadku, gdy dłużnikiem wierzytelności jest podmiot zagraniczny warunkiem dokonania skupu wierzytelności przez bank jest:
n posiadanie przez dłużnika wierzytelności notowania agencji ratingowej, co najmniej na poziomie „A”, gdy wierzytelność nie jest zabezpieczona przez bank,
n zabezpieczenie wierzytelności przez bank — w pozostałych przypadkach.
W przypadku, gdy dłużnikiem wierzytelności jest podmiot krajowy warunkiem dokonania skupu wierzytelności przez bank jest posiadanie przez ten podmiot zdolności kredytowej.
Bank dokonuje wyboru podmiotu wobec którego prowadzi ocenę zdolności kredytowej, tj. dłużnika wierzytelności, banku zabezpieczającego wierzytelność.
Główne korzyści dla klienta korporacyjnego to:
n zamiana należności na gotówkę (po zdyskontowaniu) — sprzedaż kredytowa staje się transakcją gotówkową,
n finansowanie do 100 proc. wartości kontraktu,
n możliwość oferowania partnerom handlowym dłuższych terminów spłaty zobowiązań,
n brak konieczności administrowania należnościami i ich inkasowania,
n alternatywny sposób finansowania — uzyskanie kredytu kupieckiego u eksportera.
Z kolei dyskonto weksli polega na nabywaniu przez bank weksli przed terminem ich płatności z potrąceniem odsetek dyskontowych. Do dyskonta przyjmowane są weksle zagraniczne pochodzące z obrotu gospodarczego, których termin płatności upływa nie później niż w terminach określonych umowami handlowymi, w związku z którymi został wystawiony weksel.
Do dyskonta przyjmowane są weksle zagraniczne spełniające następujące warunki:
n pochodzące z obrotu gospodarczego,
n opatrzone klauzulą „bez protestu”,
n opatrzone indosem in blanco podawcy,
n podpisane przez wystawcę, akceptantów, indosantów i awalistów w sposób umożliwiający ich bezsporną identyfikację,
n których płatność zabezpieczona jest awalem, gwarancją akceptowalnego banku zagranicznego lub ubezpieczeniem transakcji eksportowej,
n płatne w banku, który zagwarantował zapłatę.
Przed eksportem
Bank Zachodni WBK stawia na prefinansowanie eksportu, które realizowane jest w ramach akredytywy i polega na udzieleniu specjalnego kredytu przeznaczonego na sfinansowanie produkcji towarów lub wykonania usług eksportowych w ramach kontraktu, w którym jako formę zabezpieczenia zapłaty wskazano akredytywę otwartą na rzecz eksportera. Założeniem tego kredytu jest, aby głównym lub niekiedy nawet jedynym zabezpieczeniem jego spłaty była akredytywa, wymaga więc nie tylko zdolności kredytowej eksportera, ale też i doświadczenia w eksporcie.
W ramach jednej akredytywy eksporter może korzystać z prefinansowania i forfaitingu.
Na Wschód
Bank Gospodarki Żywnościowej proponuje firmom wsparcie finansowe podczas wymiany handlowej z firmami z krajów o których mówi się, że niosą ze sobą większe ryzyko biznesowe.
Z tego powodu BGŻ zawarł umowę z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju w sprawie uczestnictwa banku w programie TFP.
Istotą TFP jest możliwość uzyskiwania przez tzw. banki potwierdzające gwarancji wystawianych przez EBOR w celu pokrycia ryzyka wymienionych w programie banków (tzw. wystawiających) w krajach, które są kierunkiem eksportu i w których EBOR prowadzi działalność operacyjną (głównie kraje Europy Wschodniej, Bałkany, Azja Środkowa). Koszty prowizji z tytułu udzielenia gwarancji są uzależnione od ryzyka banku wystawiającego i terminu, na jaki wystawiana jest gwarancja.
Kraje, w których EBOR akceptuje ryzyko wybranych banków:
Albania, Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Gruzja, Kazachstan, Kirgistan, Łotwa, Litwa, Macedonia, Mołdawia, Rumunia, Rosja, Serbia i Czarnogóra, Turkmenistan, Tadżykistan, Ukraina oraz Uzbekistan.
Bank oferuje instrumenty rozliczeniowe, tj.: akredytywy, czeki, inkasa czy dyskonto, zapewniające zminimalizowanie ryzyka występującego w handlu zagranicznym i wcześniejsze uzyskanie należności. Ma dodatkowo możliwość potwierdzania akredytyw i wystawiania gwarancji i kontrgwarancji, zabezpieczających eksportera przed ryzykiem niewypłacalności kontrahenta z rynku rosyjskiego.
Wprowadzone do oferty BGŻ dodatkowe produkty kredytowe dla potrzeb prefinansowania handlu zagranicznego — oparte na cesji z polisy KUKE oraz poręczeniu lub gwarancji BGK (program „Łatwy eksport”), stanowią zabezpieczenie zarówno kredytu bankowego udzielanego eksporterowi, jak i terminowego otrzymania płatności przez klienta. Program ten, umożliwiający uzyskanie zewnętrznego finansowania, skierowany jest do sektora małych i średnich firm realizujących sprzedaż towarów i usług z odroczonym terminem płatności, który ma szczególnie zastosowanie w kontraktach handlowych zawieranych z przedstawicielami rynków wschodnich.
Specyfika ryzyka
Prowadzenie przez przedsiębiorstwo wymiany międzynarodowej wymaga często specyficznych form wsparcia ze strony instytucji finansowych. Doskonale rozumie to BRE Bank.
Dzięki współpracy BRE Banku z Korporacją Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych jego klienci mogą korzystać z możliwości ubezpieczania swoich należności eksportowych zarówno od ryzyka handlowego, jak i niehandlowego.
Istotne znaczenie dla firm aktywnych na polu handlu zagranicznego może mieć także możliwość zabezpieczenia się przed niekorzystnymi wartości należności bądź zobowiązań firmy denominowanych w walutach obcych.
Na uwagę zasługuje np. kredyt na prefinansowanie eksportu á la BRE.
Kredyt przeznaczony jest dla firm produkujących na eksport z zastrzeżeniem, że skala produkcji przeznaczonej na eksport uzasadnia finansowanie tego rodzaju kredytem.
Kredyt na prefinansowanie eksportu jest kredytem dewizowym krótkoterminowym i może być wykorzystany w złotych (poprzez operacje kupna-sprzedaży PLN) lub w dewizach, jeśli realizacja transakcji eksportowej wymaga importu np. surowców, komponentów lub części do produkcji eksportowej.
Zarówno kwota, jak i waluta kredytu pozostają do uzgodnienia między eksporterem a bankiem. Minimalna kwota kredytu nie może być niższa niż 50 tys. USD lub równowartość w innej walucie. Maksymalna kwota kredytu nie może przekraczać 70 proc. należności eksportowych będących przedmiotem finansowania.
Korzyści dla klientów to:
n poprawienie płynności finansowej eksportera,
n możliwość finansowania zakupów materiałów do produkcji eksportowej,
n możliwość podpisywania kontraktów na korzystniejszych dla kontrahenta zagranicznego warunkach finansowania, a co za tym idzie — możliwość negocjowania korzystniejszych cen i większa konkurencyjność na zagranicznych rynkach.
Kredyt BRE-KUKE przeznaczony jest z kolei dla średnich i dużych firm prowadzących działalność eksportową. To krótkoterminowy kredyt dewizowy w walucie należności eksportowych lub złotowy, zabezpieczony cesją tych należności wraz z cesją polisy ubezpieczeniowej.
Ubezpieczane należności muszą spełniać następujące warunki:
n wynikają z eksportu wysłanych już towarów lub wykonanych usług, mających tzw. krajowy charakter, tzn. składniki pochodzenia krajowego (polskiego) stanowią co najmniej 50 proc. ich wartości transakcyjnej,
n płatne są w drodze rachunku otwartego, inkasa dokumentowego lub akredytywą niepotwierdzoną przez bank zarejestrowany w Polsce,
n wpływają na rachunek klienta w banku za pośrednictwem rachunków NOSTRO banku w bankach zagranicznych,
n ubezpieczeniem objęta jest wartość kontraktu pomniejszona o kwotę zaliczki (zaliczka w żadnej formie ubezpieczenia nie podlega ochronie ubezpieczeniowej).
BRE Bank udziela kredytu zabezpieczonego polisą KUKE bez gwarancji skarbu państwa, w którym KUKE ubezpiecza od ryzyka handlowego należności eksportowe od firm prywatnych. Warunki kredytu są następujące:
n maksymalny okres spłaty pojedynczego ciągnienia kredytu nie może być dłuższy niż 180 dni,
n kredyt udzielany jest na zasadach kredytu obrotowego lub odnawialnego, w złotych lub dewizach,
n w przypadku kredytu dewizowego walutą kredytu jest waluta należności eksportowych ubezpieczonych w KUKE, będących zabezpieczeniem kredytu,
n przeznaczony jest na sfinansowanie należności eksportowych wynikających z zawartych kontraktów,
n kwota kredytu nie może przekraczać 85 proc. ubezpieczonych w KUKE należności eksportowych, będących zabezpieczeniem (tzw. udział własny ubezpieczającego wynosi 15 proc. ubezpieczanej wartości kontraktu).
Innym rodzajem kredytu BRE KUKE jest kredyt do roku zabezpieczony gwarantowanym przez skarb Państwa ubezpieczeniem kontraktów eksportowych, w którym KUKE ubezpiecza od ryzyka niehandlowego należności eksportera od kontrahentów zarówno prywatnych, jak i publicznych.
Ryzyko objęte ubezpieczeniem urzeczywistnia się, gdy zwłoka w wypełnianiu zobowiązań płatniczych (przy braku możliwości windykacji) wynosi 6 miesięcy, a w zależności od oceny ryzyka KUKE może gwarantować wypłatę odszkodowania do 90 proc. objętej ubezpieczeniem wartości kontraktu. Nieobjęta gwarancją wypłaty odszkodowania część ubezpieczonej wartości kontraktu stanowi udział własny ubezpieczającego.
Z kolei kredyt BRE-KUKE 2 przeznaczony jest dla firm o średnich i dużych obrotach, o dużym udziale eksportu w przychodach ze sprzedaży. Mogą z niego również korzystać firmy biorące udział w przetargach międzynarodowych.
BRE-KUKE 2 może być średnio- lub długoterminowym kredytem dewizowym w walucie należności eksportowych lub kredytem złotowym, zabezpieczonym cesją tych należności wraz z cesją polisy ubezpieczeniowej KUKE lub polisą wystawioną przez KUKE bezpośrednio na bank.
Gigant ma wszystko
Finansowanie handlu zagraniczne á la PKO BP to prawdopodobnie najszersza oferta na rynku. Zawiera produkty zarówno proste, jak i mocno skomplikowane pod względem konstrukcji i funkcjonalności.
Na uwagę zasługuje w banku kredyt obrotowy, który umożliwia sfinansowanie bieżących potrzeb związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą w zakresie wytworzenia produktów przeznaczonych na eksport (przedsięwzięcia). Pozwala także sfinansować zobowiązania wynikające z konieczności pokrycia zobowiązań z tytułu gwarancji lub z tytułu akredytywy dokumentowej.
Jedną z form zabezpieczenia kredytu jest gwarancja KUKE. Podstawą do podjęcia przez bank decyzji jest nie tyle ocena bieżącej i perspektywicznej zdolności klienta, ile zdolność technologiczna i produkcyjna kredytobiorcy do realizacji kontraktu, a także ocena wypłacalności kontrahenta oraz jakości kontraktu. Proste.
Kredyt obrotowy udzielany jest zarówno w walucie polskiej, jak i w walutach wymienialnych na okres wynikający ze specyfiki realizowanej transakcji oraz wykorzystania i spłaty kredytu oraz odsetek w różnych walutach.
Istnieje możliwość wydłużenia (poprzez sporządzenie do umowy aneksu) terminu obowiązywania umowy kredytowej. Kredytobiorcy może zostać udzielona karencja w spłacie kredytu.
Na podobnej zasadzie działa kredyt inwestycyjny.
Na wszystko
Raiffeisen Bank Polska oferuje kredyt zabezpieczany cesją istniejących lub przyszłych należności z kontraktów zawartych z odbiorcami.
Szczególnym rodzajem Finansowania zakupów importowych jest Commodity financing, czyli finansowanie importu towarów masowych, notowanych na giełdach towarowych, takich jak:
n ropa naftowa,
n produkty ropopochodne (paliwa i energia),
n kawa,
n kakao,
n bawełna,
n wełna,
n metale kolorowe,
n ryż,
n zboża.
W zależności od typu transakcji, Raiffeisen finansuje transport, produkcję, składowanie, fracht.
Prefinansowanie eksportu á la Raiffeisen to zapewnienie środków na produkcję (np. zakupu surowców i materiałów) realizowaną w ramach zawartego kontraktu eksportowego, czy też na zakup towarów do dalszej odsprzedaży. Spłata kredytu następuje na wydzielony rachunek rozliczeniowy eksportera z wpływów ze sprzedaży uzyskanych od partnera zagranicznego. Zabezpieczenie kredytu stanowi cesja należności z akredytywy eksportowej lub gwarancji.
Z kolei dostępne w banku tzw. ciche potwierdzenie stanowi odrębne zobowiązanie płatnicze banku w stosunku do eksportera i może być dodawane do akredytyw dokumentowych oraz akredytyw standby bez wiedzy banku otwierającego i zleceniodawcy akredytywy.
Ciche potwierdzenie stosuje się najczęściej w przypadku akredytyw z takich krajów, jak: Chiny, Iran, Indie oraz kraje Bliskiego Wschodu.