Dotacje? Warto po nie sięgać. A co z opodatkowaniem? Wątpliwości są, jednak nie przekreślają one wartości dofinansowania.
Programy pomocowe współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, mają wspierać rozwój przedsiębiorstw, szczególnie małych i średnich. Pozwalają wyrównać dysproporcje między regionami w Polsce i UE w zakresie dostępu i wykorzystania nowych technologii.
Wydatek kwalifikowany
Dofinansowaniem mogą zostać objęte m.in. wydatki na zakup środków trwałych, zapłatę rat kapitałowych leasingu nowych środków trwałych, zakup prawa własności nieruchomości, a także prawa użytkowania wieczystego gruntów, zakup usług prawniczych, ekspertyz technicznych i finansowych. Uwzględniane są wówczas tylko te wydatki, które ponosi przedsiębiorca realizujący program pomocowy. To tzw. wydatki kwalifikowane.
Podatek VAT może być uznany za wydatek kwalifikowany wtedy, gdy jest ponoszony przez przedsiębiorcę lub indywidualnego odbiorcę, korzystającego z dotacji UE. VAT podlegający zwrotowi nie może być kosztem kwalifikowanym nawet wtedy, gdy odbiorca objęty dotacją, nie uzyska jego zwrotu, np. z powodu późnego zadeklarowania podatku do odliczenia.
Przy ustalaniu, czy VAT stanowi wydatek kwalifikowany, nie jest brany pod uwagę publiczny lub prywatny status odbiorcy, ale możliwość odliczenia podatku naliczonego od nabytych towarów lub usług od podatku należnego z tytułu świadczonych usług lub realizowanych dostaw towarów. VAT jest kosztem kwalifikowanym nawet w przypadku, w którym ze względu na brak możliwości odliczenia od podatku należnego został zaliczony do kosztów uzyskania przychodu w podatku dochodowym.
Zwolnione, niezwolnione
Ustawa o VAT nakazuje zwiększenie obrotu o kwoty dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, które wpływają na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Przepisy ustawy nie rozróżniają dotacji przeznaczonych na dofinansowanie konkretnej opodatkowanej czynności, ale dotacje przeznaczone na wsparcie konkretnego podatnika. Zatem, aby dana dotacja zwiększała podstawę opodatkowania, konieczne jest stwierdzenie, że wsparcie zostało dokonane w celu sfinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług. Nie jest zaś wystarczający sam wpływ danej dotacji na cenę towaru lub usługi oferowanej przez podmiot otrzymujący pomoc.
W przypadku funduszy strukturalnych UE nie jest dofinansowywana sprzedaż towarów lub świadczenie usług przez danego beneficjenta, lecz określone, priorytetowe działania, np. rozwój regionalny, konkurencyjność, innowacje. Dotacje te są dotacjami podmiotowymi i nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Dotacje są zwolnione z opodatkowania. Wydatki sfinansowane z otrzymanych środków jednak nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Nie każdy przedsiębiorca, któremu przyznane zostało wsparcie, może je otrzymać. Bywa, że podatnik dokonując wydatków, które mają być zwrócone w dotacji, zastanawia się, czy uznać je za koszt uzyskania, czy też nie, bo zostaną one w przyszłości zrefundowane dotacją. Podatnik nie ma gwarancji otrzymania dotacji, powinien więc uznać za koszty uzyskania przychodu wydatki, które później będą zrefundowane. Po otrzymaniu dotacji zostanie ona uznana za przychód w części, w jakiej pokrywa wydatki uznane za koszt uzyskania przychodu.
Stanowisko organów podatkowych w tej sprawie nie jest jednolite. Z jednej strony umożliwia zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków, które w przyszłości będą zwrócone w formie dotacji, z drugiej — zabrania tego.
Odpisy amortyzacyjne
Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych — poza wyjątkami — stanowią koszty uzyskania przychodów w obu podatkach dochodowych. Zdarzają się przypadki, w których prawo podatkowe pozwala zaliczać do kosztów uzyskania przychodów jedynie część dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Na przykład, gdy nabycie lub wytworzenie środka trwałego podatnik sfinansował otrzymaną dotacją.
Jeżeli więc podatnik otrzymał na nabycie danego środka trwałego albo wartości niematerialnej lub prawnej dotację stanowiącą np. 45 proc. ceny nabycia, to odpisy amortyzacyjne stanowić będą koszt uzyskania przychodu w 55 proc., czyli w części wartości początkowej pokrytej przez podatnika z własnych środków. Podział tego odpisu nie wpływa jednak na sumę odpisów amortyzacyjnych, których zrównanie się z wartością początkową oznacza zakończenie amortyzacji.
Wątpliwości związane z opodatkowaniem dotacji dadzą się rozwiązać w konkretnych przypadkach. Nie przekreślają one waloru dotacji, polegającego na neutralności podatkowej zarówno w podatkach dochodowych, jak i VAT.
