Z dotacji UE na inwestycje w infrastrukturę drogową Polska korzysta na razie bardzo nieśmiało. To może się jednak zmienić.
W porównaniu z innymi projektami ubiegającymi się o wsparcie z Unii Europejskiej, inwestycje w infrastrukturę drogową są znacznie większe i bardziej skomplikowane. Wartość tych przedsięwzięć jest zdecydowanie wyższa niż na przykład projektów inwestycyjnych małych i średnich przedsiębiorstw czy cyklów szkoleniowych dla bezrobotnych, a ponadto inwestycje drogowe są o wiele bardziej rozbudowane pod względem formalnym i logistycznym. Co więcej, realizacja tych projektów trwa znacznie dłużej. Z tych właśnie powodów Polska dotyczas bardzo mało efektywnie wykorzystywała przyznane jej środki na rozbudowę i modernizację połączeń drogowych. Prawdopodobnie w ciągu najbliższego roku sytuacja ta się zmieni. Wiele zakończonych projektów czeka na wypłatę dofinansowania, a jeszcze więcej jest w trakcie realizacji.
Spójność najskuteczniejsza
Polscy beneficjenci mogli liczyć na dofinansowanie inwestycji drogowych w ramach trzech programów: Sektorowego Programu Operacyjnego Transport (SPOT), Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) oraz Funduszu Spójności (FS). W ręce polskich beneficjentów trafiło już około 775 mln EUR pochodzących z Brukseli.
Jak podaje Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MRR), największą skutecznością w uzyskiwaniu dofinansowania wykazali się beneficjenci FS. Na rozbudowę i modernizację połączeń drogowych do końca pierwszego półrocza 2006 r. otrzymali oni z UE około 600 mln EUR. W najbliższych miesiącach kwota ta na pewno jeszcze się zwiększy, ponieważ wartość już podpisanych umów o dofinansowanie sektora transportu z FS, których większa część dotyczy infrastruktury drogowej, to 1,62 mld EUR. Natomiast wartość dotacji, o jakie ubiegają się autorzy wszystkich złożonych już w MRR wniosków, to 3,43 mld EUR, czyli tyle, ile jest wszystkich dostępnych na ten cel środków.
Transport nabiera rozpędu
Na dofinansowanie projektów inwestycji drogowych przeznaczony jest także oddzielny priorytet SPOT. Do niedawna wykorzystanie środków w tym programie przebiegało najsłabiej. Złożonych wniosków było tak niewiele, że zachodziła poważna obawa utra- ty przez Polskę miliardów euro. W ostatnich miesiącach sytuacja znacznie się jednak poprawiła. Bardzo wyraźnie wzrosła w tym czasie liczba podpisanych umów, dzięki czemu wartość kontraktów do końca sierpnia 2006 r. wyniosła około 900 mln EUR, czyli 77,5 proc. całej alokacji na lata 2004-06. Znacznie wzrosła także wartość wypłacanych dotacji. W samym sierpniu beneficjentom przekazano ponad 16 mln EUR, dzięki czemu wartość płatności dokonanych od początku uruchomienia programu wzrosła do ponad 25 mln EUR.
— Widać, że realizacja projektów SPOT nabiera rozpędu. W najbliższych miesiącach wykorzystanie pomocy unijnej będzie jeszcze skuteczniejsze — zapewnia Krzysztof Siwek, dyrektor Departamentu Zarządzania Programem Transport w MRR.
Zgodnie z zapowiedziami resortu, w nadchodzącym okresie wskaźniki dotyczące absorpcji środków będą się wyraźnie polepszały.
— W październiku 2006 r. zamierzamy wysłać do Komisji Europejskiej wniosek o płatność w wysokości 61 mln EUR. Dzięki temu wypełnimy nasze zobowiązania wynikające z zasady n+2 (wszystkie projekty muszą być zrealizowane w ciągu dwóch lat od podpisania umowy) na 2006 r. Oznacza to, że utrata środków w Sektorowym Programie Operacyjnym Transport w tym roku nam nie grozi — poinformował Jerzy Kwieciński, wiceminister rozwoju regionalnego, podczas niedawnej konferencji prasowej.
Ponadto w resorcie transportu, pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej SPOT, sprawdzane są obecnie wnioski o płatność wysokości około 100 mln EUR.
— Naszą ambicją jest, aby do końca tego roku wypłacić beneficjentom 185 mln EUR — mówi Barbara Kondrat, wiceminister transportu.
Trzecia możliwość
Trzecim programem, z którego Polska mogła uzyskać środki na inwestycje drogowe, był ZPORR. Z najnowszych danych MRR wynika, że do końca pierwszego półrocza 2006 r. wartość dofinansowania wynikającego z podpisanych umów wyniosła 640 mln EUR, czyli około 85 proc. wszystkich środków przeznaczonych na inwestycje drogowe w ramach ZPORR. Z tej kwoty do końca czerwca 2006 r. do rąk polskich beneficjentów trafiło ponad 150 mln EUR, czyli około jednej piątej całej alokacji ZPORR, przeznaczonej na rozbudowę i modernizację dróg. To bardzo dobry wynik, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że średni współczynnik wydatkowania we wszystkich programach odpowiedzialnych za absorpcję funduszy unijnych kształtował się w tym czasie na poziomie 16 proc.