UOKiK ujawnił zasady karania firm

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wyrósł na najmocniej karzący przedsiębiorców organ w państwie. Potwierdzeniem tego jest ubiegłoroczny historyczny rekord łącznej kwoty kar – niemal 31 mld zł. Politykę surowego karania firm łamiących prawo skutecznie wdrożył Tomasz Chróstny, szefujący UOKiK-owi od ponad roku. Mówił o niej już jego poprzednik, Marek Niechciał, lecz w praktyce był dość łagodny.

Przedsiębiorcy mogą teraz dowiedzieć się, jakie są główne zasady ustalania i obliczania wysokości kar pieniężnych, jakie są okoliczności łagodzące, a jakie obciążające. Urząd wydał właśnie nowe objaśnienia w sprawie karania firm za tzw. praktyki ograniczające konkurencję (najczęściej kartele i zmowy cenowe).

- Zdajemy sobie sprawę, jak ważna dla przedsiębiorców jest przewidywalność nie tylko przepisów prawa, ale także działań instytucji państwowych. Dlatego stawiamy na przejrzystość i transparentność. Publikujemy wyjaśnienia, w których prezentujemy sposób ustalania sankcji finansowych dla przedsiębiorców, którzy dopuścili się praktyk ograniczających konkurencję. Pod uwagę wzięliśmy obraz rynku, na którym widzimy coraz więcej spraw przeciwko dużym podmiotom – wyjaśnia Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

Ustalając wysokość kary pieniężnej urząd bierze pod uwagę przede wszystkim specyfikę danego rynku, skutki łamania prawa, ważność produktu dla odbiorców, jego znaczenie dla innych sektorów gospodarki, strukturę rynku, bariery wejścia na niego, potencjał ekonomiczny firmy, okres naruszania prawa oraz okoliczności łagodzące i obciążające (więcej w ramce).

Do poważnych naruszeń zaliczają się ustalenia mające na celu eliminację konkurentów z rynku, koordynowanie działań członków kartelu, zmowy cenowe (określanie cen minimalnych odsprzedaży),

Podstawą wysokości kary jest roczny obrót danego przedsiębiorcy. Sankcja nie może przekroczyć 10 proc. obrotu. Jej wielkość uzależniona jest głównie od rodzajów naruszeń przepisów, wpływu na rynek i korzyści, jakie uzyskuje sprawca. Biorąc pod uwagę okoliczności łagodzące wyjściowa sankcja może być obniżona nawet o 90 proc. a gdy zachodzą okoliczności obciążające – może być podwyższona o 50 proc. Okoliczności wpływające na zwiększenie lub zmniejszenie sankcji są brane pod uwagę łącznie. Co ważne, katalog okoliczności łagodzących nie jest zamknięty, więc prezes UOKiK może podchodzić elastycznie do ich oceny i kwalifikowania.

Okoliczności obciążające mają charakter zamknięty, czyli tylko one są oceniane przy wymiarze kary.

Inne są zasady karania małych firm. Kto osiąga obrót do 100 tys. EUR rocznie, nie może być ukarany kwotą powyżej 10 tys. EUR. Zasady miarkowania sankcji są podobne jak w przypadku większych firm.

Niezależnie od wielkości firmy podejrzewanemu o łamanie prawa przedsiębiorcy najbardziej opłaca się ściśle i dobrowolnie współpracować z UOKiK, np. ujawnić innych uczestników zmowy, przedstawić wszelkie jej okoliczności, cenniki, aspekty, przedstawić dowody jej istnienia i funkcjonowania (np. e-maile, nagrania itp.). Można też skorzystać z programu leniency (nadzwyczajne łagodzenie kar lub jej uniknięcie), czyli uzyskania statusu „świadka koronnego”.