Generalnie o miejscu opodatkowania będzie decydował kraj siedziby nabywcy usługi.
W celu ustalenia odpowiedniego sposobu traktowania usług badania rynku oraz usług reklamy dla celów VAT od 1 maja 2004 r. należy w pierwszej kolejności określić miejsce ich świadczenia, a więc państwo, w którym podlegają opodatkowaniu. Zgodnie z art. 27 ust. 3, w powiązaniu z ust. 4 ustawy o VAT z 11 marca 2004 r., w przypadku gdy są one świadczone na rzecz:
- osób fizycznych, prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, posiadających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego, lub
- podatników mających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę,
wówczas miejscem świadczenia jest to, w którym nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, dla którego dana usługa jest świadczona, a w przypadku braku takowego — stały adres lub miejsce zamieszkania.
W związku z tym, niezależnie od tego, czy usługi badania rynku oraz usługi reklamy będą świadczone przez polską spółkę na rzecz kontrahenta z siedzibą w kraju członkowskim UE, czy też w państwie trzecim, oraz niezależnie od tego, gdzie będą faktycznie wykonywane, od 1 maja 2004 r. podlegają one opodatkowaniu VAT w państwie siedziby nabywcy. Jednocześnie pozostaną one poza zakresem polskiego VAT.
Jakie obowiązki...
Zgodnie z uregulowaniami art. 106 ust. 2 ustawy o VAT, polska spółka świadcząca usługi badania rynku oraz usługi reklamy będzie zobowiązana do wystawienia odpowiedniej faktury dokumentującej. Jednocześnie zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r., dotyczącego m.in. szczegółowych zasad wystawiania faktur, danych, które powinny zawierać, oraz sposobu i okresu ich przechowywania (DzU nr 97, poz. 971), faktura wystawiona przez polską spółkę, dotycząca świadczenia usług badania rynku/reklamy, nie będzie obejmować stawki i kwoty podatku, gdyż, jak wspomnieliśmy, do rozliczenia podatku VAT od transakcji będzie zobowiązany zagraniczny nabywca, zgodnie z wewnętrznymi przepisami w zakresie VAT obowiązującymi w kraju jego siedziby. Na polskiej spółce będzie natomiast ciążył zasadniczo wyłącznie obowiązek prawidłowego wystawienia polskiej faktury VAT.
Jednocześnie zgodnie z przepisami przytoczonego rozporządzenia, w przypadku świadczenia przez polską spółkę usług badania rynku oraz usług reklamy na rzecz kontrahenta będącego podatnikiem z siedzibą na terytorium państwa członkowskiego UE, innym niż Polska, faktura wystawiona przez nią, dokumentująca wykonanie tych usług, powinna zawierać odpowiedni numer rejestracyjny VAT kontrahenta zagranicznego w kraju jego siedziby.
...i uprawnienia
Dodatkowo należy podkreślić, że polska spółka świadcząca usługi badania rynku i usługi reklamy na rzecz zagranicznego podmiotu, będzie generalnie uprawniona do odliczenia podatku naliczonego związanego ze tą transakcją, mimo że ich świadczenie nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT w Polsce. Wynika to z uregulowań art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego między innymi gdy nabyte przez niego towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju (których miejsce świadczenia znajduje się poza nim), jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane w kraju (miejsce świadczenia). Warunek: podatnik musi posiadać dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.
Bartosz Rasz menedżer projektu; Monika Sas doświadczony konsultant - Zespół VAT Biuro Deloitte w Poznaniu