Rząd idzie na całość. Premier Donald Tusk podjął decyzję, że nawet bez poparcia opozycji zamierza dotrzymać harmonogramu przyjęcia euro.
- Zdecydowaliśmy się i zaryzykujemy wejście do mechanizmu stabilności kursowej ERM2 bez zmiany konstytucji. Premier Tusk potwierdził, że nic się nie zmienia, jeżeli chodzi o mapę drogową. Rok 2012 pozostaje naszym celem – oświadczył wczoraj Zbigniew Chlebowski, przewodniczący klubu Platformy Obywatelskiej.
To oznacza, że już za kilka miesięcy Narodowy Bank Polski (NBP) być może będzie musiał rozpocząć dwuletni bój z międzynarodowymi spekulantami o utrzymanie złotego na w miarę stabilnym poziomie w stosunku do unijnej waluty.
Pod obstrzałem
Ekonomiści uważają decyzję rządu za odważną, ale bardzo ryzykowną.
- Bez zgody opozycji całe przedsięwzięcie może zakończyć się fiaskiem – mówi Jarosław Janecki, główny ekonomista Societe Generale.
W mechanizmie ERM2 musimy przebywać bowiem przynajmniej dwa lata, w tym czasie kurs EUR/PLN będzie musiał utrzymać się w pewnym uzgodnionym paśmie odchyleń (prawdopodobnie po 15 proc. z góry i z dołu). To będzie wymagało wypuszczania na rynek rezerw banku centralnego. Na końcu tej drogi powinna czekać strefa euro. Żeby jednak tak właśnie się zakończyła, musielibyśmy spełnić też kilka dodatkowych warunków, m.in. dostosować ramy prawne do unijnych. A do tego potrzebna jest zmiana konstytucji, na co nie chce zgodzić się Prawo i Sprawiedliwość.
- Na miejscu rządu wchodziłbym do ERM2 po osiągnięciu kompromisu politycznego. Przebywanie w paśmie jest bardzo kosztowne, wiec operacja musi zakończyć się przyjęciem euro. Bez porozumienia może się nie udać – mówi Marek Zuber, główny ekonomista Dexus Partners.
Jeśli po dwóch latach konstytucja nadal nie będzie zmieniona, będziemy mieli dwa wyjścia. Oba fatalne.
- Albo poddamy się i opuścimy ERM2, co oznaczałoby zmarnowanie całego wysiłku, albo pozostaniemy w nim jeszcze na kolejne lata, co oznaczałoby dalszy ogromny koszt bez gwarancji sukcesu – mówi Maciej Reluga, główny ekonomista BZ WBK.
Ryzyko jest tym większe, że międzynarodowe rynki finansowe mogą chcieć zarobić na naszym klinczu politycznym, atakując złotego.
- To poważne zagrożenia, zwłaszcza że już teraz spekulanci z dużym powodzeniem osłabiają złotego. Wystarczają niewielkie sumy, żeby wpłynąć na kurs. Dlatego sam NBP sobie z tym nie poradzi, ma zbyt mało rezerw. Nawet zasobniejszy i cieszący się większą wiarygodnością Bank Anglii kilkanaście lat temu przegrał ze spekulantami – mówi Marek Zuber.
Chwila oddechu
Ekonomiści podkreślają jednak, że determinacja rządu do przyjęcia euro rodzi
nie tylko zagrożenia, ale też szanse.
- Jeśli weźmiemy pod uwagę rynek walut,
to wynika z niego, że Polska jest przez rynki wyceniana gorzej niż nawet
Ukraina, nie mówiąc już o Czechach czy Węgrzech. Zrobienie kolejnego kroku w
drodze do euro mogłoby nas pozytywnie wyróżnić wśród krajów regionu – uważa
Jarosław Janecki, główny ekonomista.
- Poza tym ERM2 to w miarę stabilny kurs walutowy. Firmy i kredytobiorcy mieliby dwa lata wytchnienia – dodaje Marek Zuber.
Może się jednak okazać, że wejście do ERM2 w najbliższych miesiącach to tylko pobożne życzenia rządu. Zgodę musi wyrazić też Komisja Europejska, Europejski Bank Centralny i unijne kraje członkowskie. A ich przychylność stoi pod dużym znakiem zapytania, zwłaszcza w obecnych, kryzysowych warunkach.
Wczoraj Joaquin Almunia, unijny komisarz do spraw gospodarczych i monetarnych, ogłosił, że komisja wszczęła procedurę nadmiernego deficytu w stosunku do Grecji, Hiszpanii, Fracji, Łotwy i Malty. W krajach tych w minionym roku dziura w finansach publicznych przekroczyła bowiem 3 proc. PKB. Polska już wkrótce może dołączyć do krajów objętych procedurą, a dopóki w niej jesteśmy, o euro możemy zapomnieć.
- Jeżeli w jakichś krajach będzie zapowiadało się, że w 2009 r. deficyt przekroczy 3 proc. PKB, w drugiej połowie roku zastanowimy się nad wszczęciem w stosunku do nich procedury – powiedział Joaquin Almunia.
Tymczasem ekonomiści uważają, że w Polsce tak właśnie się stanie.
- Sądzę, że deficyt sektora finansów publicznych wzrośnie w bieżącym roku nawet do 4 proc. i małe są szanse, że w kolejnych latach spadnie poniżej 3 proc. Nawet gdybyśmy więc weszli do ERM2 w 2009 r. i przez dwa lata się w nim utrzymali, to nie spełnimy pozostałych wymogów potrzebnych do przyjęcia euro – mówi Jakub Borowski, główny ekonomista Invest Banku.