Zastąpienie z początkiem 2004 r. ustawy o działalności ubezpieczeniowej czterema aktami pokazuje, że zmiany nie były kosmetyczne.
Wprowadzone w tym roku zmiany są niezwykle obiecujące. Przepisy czterech nowych ustaw wyraźnie zmierzają do ochrony osób korzystających z usług towarzystw ubezpieczeniowych oraz dokładniej regulują prawa i obowiązki podmiotów stosunku ubezpieczenia (w tym agentów i brokerów). Niektóre mają wręcz kolosalne znaczenie dla praktyki, zwiększając szansę dochodzenia wypłaty świadczeń przez ubezpieczonych czy uposażonych.
Ułatwienie w dochodzeniu
Z nowości, które wprowadziła ustawa o działalności ubezpieczeniowej, szczególnie ważne są: obowiązek umożliwienia przez zakład ubezpieczeń wglądu w akta szkodowe ubezpieczającym i ubezpieczonym oraz wprowadzenie szerokiego pojęcia terminu „konsument”. Ta pierwsza zmiana daje szansę ustosunkowania się do zarzutów ubezpieczyciela odmawiającego wypłaty odszkodowania, poznania jego argumentacji i zastosowanych metod obliczeń. Poza tym ogranicza podejrzenia co do nierzetelności przy likwidacji szkody.
Jeśli chodzi o drugą zmianę, na początek należy się kilka słów wyjaśnienia. Kodeks cywilny zasadniczo za konsumenta uznaje osobę fizyczną, która nabywa towary (usługi) na zaspokojenie swoich prywatnych potrzeb. W ten sposób konsumentami nie są osoby fizyczne, które robią to w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (przedsiębiorcy prywatni) ani osoby prawne (spółki, spółdzielnie, fundacje itp.). W prawie ubezpieczeniowym ustawodawca rozszerzył pojęcie konsumenta także na nich. Z punktu widzenia ochrony prawnej, pozwala to na interpretację wszelkich wątpliwości na korzyść konsumenta. Oznacza również wzmocnienie roli klientów (konsumentów) towarzystw ubezpieczeń.
Nowości dla posiadaczy OC
Obowiązująca od 1 stycznia 2004 r. ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych wprowadziła m.in. nowe stawki sum gwarancyjnych za zdarzenia objęte ochroną OC kierowców.
Gdy szkody dotyczą osoby, suma gwarancyjna nie może być niższa niż równowartość 350 000 EUR i to na każdego pokrzywdzonego z osobna, a jeśli mienia — nie mniejsza niż 200 000 EUR, przy czym kwota ta dotyczy już wszystkich poszkodowanych z tytułu jednego zdarzenia. Oczywiście, niektóre towarzystwa będą oferowały wyższe stawki chcąc pozyskać klientów, ale te podane powyżej są stawkami minimalnymi.
Sprecyzowane zostały również terminy wypłat odszkodowań. Obecnie jeśli nie można w ciągu 30 dni wyjaśnić okoliczności niezbędnych do wypłaty, powinna ona nastąpić w ciągu 14 dni od dnia, w którym w normalnym trybie można je było wyjaśnić (ale nie później niż 90 dni po złożeniu wniosku). Ponadto wypłata niekwestionowanej kwoty nie może być wstrzymywana, jeśli roszczenie żądającego jest wyższe. Jeśli więc po kradzieży auta klient domaga się 100 000 zł, a ubezpieczyciel uznaje tylko 70 000 zł, to muszą one zostać wypłacone, a ewentualny spór powinien dotyczyć tylko pozostałych 30 000 zł.
Rzecznik może więcej
W ustawie o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych istotne są dwie nowości, które nowa ustawa dodała do kompetencji rzecznika: prawo do organizacji pojednawczego lub polubownego rozstrzygania sporów oraz prawo występowania do Sądu Najwyższego o wyjaśnienia przepisów.
Ponieważ istnieje szansa, że w sądach polubownych tempo rozstrzygania sporów będzie szybsze niż w sądach powszechnych, rozszerzenie uprawnień rzecznika należy przyjąć z uznaniem. Również drugie z uprawnień powinno przyspieszyć procedurę wykładni norm budzących wątpliwości oraz skutkujących sprzecznym orzecznictwem.
Ważne dla agentów
W ustawie o pośrednictwie ubezpieczeniowym godne odnotowania są takie nowości, jak choćby podział agentów ubezpieczeniowych na dwie podstawowe kategorie.
Agenci mogą być pośrednikami wykonującymi zawód na rzecz tylko jednego towarzystwa ubezpieczeniowego lub na rzecz wielu towarzystw. Wybór ten ma istotne konsekwencje. Za szkody wyrządzone przez wykonujących czynności w imieniu lub na rzecz jednego tylko towarzystwa odpowiada zakład ubezpieczeń, natomiast agenci działający w imieniu więcej niż jednego zakładu odpowiadają osobiście. Odpowiedzialność multiagentów uzupełniona została obowiązkowym ubezpieczeniem, które wynosić ma, nie jak dotychczas 50 000 EUR, ale 1 mln EUR od każdego zdarzenia oraz 1,5 mln EUR od sumy wszystkich zdarzeń. Daje to gwarancję naprawienia ewentualnych szkód powstałych przy okazji czynności agencyjnych.
Autor jest radcą prawnym, partnerem zarządzającym w Kancelarii Prawniczej Siwek Gaczyński