Opracowując budżety, samorządy co roku stają przed dylematem: obniżać czy podwyższać podatki lokalne. Niestety, częściej je podwyższają.
W przeciwieństwie do udziału w podatkach dochodowych od osób fizycznych i prawnych, wysokość podatków i opłat lokalnych może być dość swobodnie kształtowana przez samorządy. W tej dość licznej grupie tylko niektóre mogą pełnić rolę stymulatora rozwoju gospodarczego w gminie.
Do najważniejszych należą: podatek od nieruchomości, opłata targowa i administracyjna, podatki rolny, leśny i transportowy. Minister finansów ogłasza ich maksymalną stawkę na dany rok, natomiast władze gmin we własnym zakresie mogą obniżać stawki, wprowadzać ulgi, stosować odroczenia, umorzenia, a nawet decydować o zaniechaniu ich poboru.
Limity na 2005 r.
Górne granice stawek określone w ustawie o opłatach i podatkach lokalnych ulegają corocznie podwyższeniu na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen detalicznych towarów i usług konsumpcyjnych z trzech kwartałów roku poprzedzającego. Limity na 2005 r. zawiera obwieszczenie Ministra Finansów z 26 października 2004 r. (Monitor Polski nr 46 z 8 listopada 2004 r., poz. 794).
W porównaniu z 2004 r. w tym roku wzrosły m.in. stawki podatków:
- od gruntów związanych z działalnością gospodarczą — z 0,63 do 0,66 zł od 1 mkw.,
- od budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie takiej działalności — z 17,42 do 17,98 zł od 1 mkw.,
- podatku transportowego od samochodu o dopuszczalnej masie od 3,5 do 5,5 tony — z 620,51 do 640,37 zł,
- powyżej 5,5 tony do 9 ton włącznie z 1034,17 do 1067,27 zł.
- opłata targowa — z 579,32 do 597,86 zł dziennie,
- opłata administracyjna — górny limit to 199,50 zł (193,31 zł).
Wpływ na lokalny rynek
Wszelkie zmiany wysokości podatków i opłat mogą wywoływać różne skutki, dlatego decyzja o ich wprowadzaniu (bądź nie) wymaga od władz samorządowych sporej wiedzy na temat funkcjonowania lokalnego rynku.
Z uwagi na to, że zwiększanie obciążeń lokalnych może doprowadzić część przedsiębiorców do rezygnacji z prowadzenia działalności, bardziej zasadne wydawałoby się obniżanie podatków i opłat. Jest jednak i druga strona tego medalu.
Wystarczy stabilizacja
Ustalając szczegóły polityki fiskalnej władze gmin muszą pamiętać o tym, że dla inwestorów najważniejsza jest stabilność i przewidywalność prowadzonych działań. Czasami więc mniejsze szkody mogą przynieść wyższe podatki i opłaty, ale pewne i stabilne, niż niższe, za to poddawane ciągłym zmianom. Poza tym ulgi i zwolnienia nie zawsze mają bezpośrednie przełożenie na wzrost aktywności gospodarczej. Dopiero w połączeniu z innymi instrumentami i sposobami wspierania przedsiębiorczości można za ich pomocą wywierać wpływ na życie gospodarcze w gminie.