Jest już gotowy projekt zmian w prawie upadłościowym, podyktowany tegorocznym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (TK), dotyczący kosztów postępowania. Jego autor, prezes Rządowego Centrum Legislacji, przesłał go do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych. W maju tego roku TK uznał za niezgodne z konstytucją zróżnicowanie sytuacji dłużnika w procedurach związanych z upadłością.
Prawo upadłościowe nie przewiduje dla niego zwolnienia od kosztów sądowych przewidzianych w postępowaniu o ogłoszenie upadłości. Takie prawo mają natomiast jego wierzyciele oraz inne podmioty wymienione w przepisach, które mają prawo składać wnioski o ogłoszenie upadłości zadłużonych firm.
Sam dłużnik, choć ma obowiązek złożenia takiego wniosku, nie znajduje się na liście uprawnionych do zwolnienia. Nie ma takiej możliwości, nawet gdyby to uzasadniała jego sytuacja materialna. Opłata stała od wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 1000 zł. Jest pobierana od każdego podmiotu składającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Z wyjątkiem dłużników, mogą one ubiegać się o zwolnieniez niej, jeżeli wykażą, że nie posiadają pieniędzy na wniesienie opłaty.
Osoby fizyczne składają oświadczenia, że nie są w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla nich i ich rodzin. Trybunał stwierdził, że pozbawienie takich uprawnień dłużnika ogranicza w sposób arbitralny przewidziane w konstytucji prawo do sądu.
Poza tym jest to rozwiązanie skrajne i nadmierne w stosunku do celów określonych dla kosztów postępowania. Wyrok TK nie jest jednoznaczny ze zwolnieniem każdego dłużnika ze wspomnianej opłaty. Ostateczna decyzja należy do sądu, tak jak w przypadku innych osób i podmiotów inicjujących postępowanie upadłościowe.
W konsekwencji zaproponowany w projekcie nowelizacji prawa upadłościowego przepis uchyli regulacje, które nie dają sądom możliwości zwolnienia dłużników z opłaty. Dla projektowanej noweli zaproponowano krótkie vacatio legis — 14 dni od jej ogłoszenia.