Mimo otwarcia rynku towarowych przewozów kolejowych nadal dominuje na nim państwowa spółka PKP Cargo.
Udział państwowego przewoźnika w wartości kontraktów na przewozy wynosi aż 75,7 proc. Przewoźnicy prywatni dzielą między siebie 24,3 proc. rynku. Również pod względem masy przewiezionych ładunków dominuje PKP Cargo. W roku 2007 przetransportowała łącznie 144,6 mln ton ładunków, co dało ponad 51,6 proc. udziału w rynku.
PKP Cargo i inni
PKP Cargo do końca lat 90. były monopolistą na rynku przewozów towarowych. Od chwili wydania pierwszych licencji przewoźnikom prywatnym dzielą się zleceniami z konkurencją. Z roku na rok ich udział w rynku przewozów kolejowych systematycznie spada.
— Szansą dla nowych przewoźników stały się przewozy specjalistyczne (np. towary wysoko przetworzone) i typu ro-ro (przewóz np. całych ciężarówek). Na przeszkodzie ich rozwoju stoją jednak wysokie koszty odpowiedniego taboru oraz konieczność budowy dodatkowej infrastruktury w postaci centrów przeładunkowych — mówi Ryszard Wnukowski, zastępca dyrektora biura promocji PKP Cargo.
Na rynku, poza PKP Cargo, liczy się jeszcze 6 przewoźników — CTL Rail, PCC Rail, PTK Holding, PTKiGK Rybnik, Pol-Miedź-Trans i Rail Polska.
Osobną grupę firm stanowią przewoźnicy branżowi w tym Orlen Koltrans i Lotos Kolej, które przewożą paliwa na rzecz firm macierzystych i niemal całkowicie opanowały ten sektor rynku.
Drogi i tory
Kolej przegrywa z transportem samochodowym m.in. za sprawą rosnących cen paliw i energii. W połączeniu z dostępnością infrastruktury przeładunkowej sprawiają one, że przy przewozach na odległości do 200 km pociąg nie jest konkurencyjny w stosunku do ciężarówki.
A na samym rynku kolejowym ograniczenia wynikają m.in. z zaliczanych do najwyższych w Europie stawek za dostęp do torów.
Dlatego z roku na rok maleją przewozy kolejowe. PKP Cargo w pierwszym kwartale 2008 r. odnotowały ich spadek o ponad 3 proc. w stosunku do takiego samego okresu roku ubiegłego. Maleje również rentowność. W 2007 r. u największego krajowego przewoźnika wyniosła ona 0,2 proc.
Kolej ma obecnie 18-20 proc. udziału w przewozach towarowych i nadal traci rynek. Jedynie inwestycje w infrastrukturę mogą to zmienić.