Wyniki finansowe firm niepokoją coraz bardziej
GORSZE WYNIKI FINANSOWE: Polskie przedsiębiorstwa — niezależnie od sektorowych form własności — generują coraz niższe zyski, co jest naturalnym następstwem wyższej dynamiki kosztów uzyskania przychodów niż przychodów.
Przekazywane przez Główny Urząd Statystyczny informacje gospodarcze sprawiają czasem wrażenie niespójnych ze sobą — takie przynajmniej wnioski można wysnuć na pierwszy rzut oka, gdy porównuje się niektóre z nich. W opozycji do postępów w produkcji stoi bowiem kondycja finansowa przedsiębiorstw.
DOPIERO przed kilku dniami GUS podsumował — a i tak są to wstępne rezultaty — wyniki finansowe przedsiębiorstw w ubiegłym roku. I o ile znane już znacznie wcześniej efekty produkcyjne tego roku uznać można za pozytywne, o tyle wyniki finansowe przedsiębiorstw są zdecydowanie negatywne.
POZYTYWNA interpretacja wskaźników produkcji sprzedanej i produktu krajowego brutto nie powinna raczej budzić sprzeciwu. Wprawdzie przyrost PKB w całym roku był niższy niż w poprzednim — wyniósł 4,1 proc. w stosunku do 4,8 proc. — ale też i mieliśmy do czynienia z systematycznym przyspieszeniem rozwoju. Dobitnie świadczy o tym dynamika PKB odnotowywana po poszczególnych kwartałach: po pierwszym jego wzrost wyniósł zaledwie 1,5 proc., po dwóch — 2,3 proc., zaś po trzech — 3,2 proc. Natomiast negatywna ocena kondycji finansowej przedsiębiorstw wynika z faktu, iż ich wyniki finansowe pogarszały się z miesiąca na miesiąc.
TEJ ROZBIEŻNOŚCI w niczym nie tłumaczy fakt — a jest to przy okazji uwaga metodologiczna — że dane dotyczą tylko nieco ponad 27 tys. podmiotów gospodarczych prowadzących księgi rachunkowe, w których liczba pracowników przekracza 50 osób w wyselekcjonowanej przez GUS sekcji działalności gospodarczej oraz górnictwa i kopalnictwa, a w pozostałych sekcjach 20 osób. Dane te nie obejmują też wyników przedsiębiorstw zajmujących się rolnictwem, leśnictwem, łowiectwem, rybołówstwem i rybactwem, a także banków i instytucji ubezpieczeniowych.
SYMPTOMY pogarszania się sytuacji finansowej firm można było obserwować przez cały ubiegły rok, a więc nie tylko w okresach słabszej koniunktury. W sumie była ona zdecydowanie gorsza od obserwowanej w 1998 roku. Z danych GUS wynika, że w ubiegłym roku utrzymała się, obserwowana już rok wcześniej, tendencja wyższej dynamiki wzrostu kosztów uzyskania przychodów niż przychodów z całokształtu działalności. Badane podmioty gospodarcze uzyskały tym samym gorsze wyniki finansowe, zarówno brutto, jak i netto.
KILKA PORÓWNAŃ. W minionym roku wynik finansowy brutto w omawianych podmiotach wyniósł 12,8 mld zł, na co złożył się zysk brutto wysokości 38,4 mld zł oraz strata brutto 25,6 mld zł. W analogicznym okresie poprzedniego roku wynik finansowy brutto ukształtował się na poziomie 16,7 mld zł, na co złożyły się wprawdzie niewiele mniejsze zyski, ale też i bardzo wyraźnie niższe straty.
PONIEWAŻ obligatoryjne obciążenia wyniosły 12,3 mld zł (w tym podatek dochodowy 11,2 mld zł), więc ogólny wynik finansowy netto wypracowany w całym 1999 roku wyniósł zaledwie 500 mln zł. Rok wcześniej przedsiębiorstwa wypracowały zysk netto wysokości 5,3 mld zł, na co złożyło się 23,0 mld zł zysku i 17,7 mld zł straty. A przecież w rzeczywistości ubiegłoroczne zyski są niższe prawie o 10 proc., bo tyle przecież wyniosła stopa inflacji. Choć z drugiej strony trzeba przypomnieć, że w 1998 roku obligatoryjne obciążenia były niższe o 900 mln zł.
MAŁO TEGO, systematycznie obniża się udział przedsiębiorstw generujących zysk netto — jeśli w 1998 roku stanowił on 67,0 proc. ogółu firm, to w ubiegłym już tylko 65,9 proc. Natomiast udział przychodów tych przedsiębiorstw obniżył się w tym okresie z 74,4 proc. do 72,1 proc.
PRZEDSTAWIONE w liczbach bezwzględnych rezultaty te wydają się jeszcze gorsze. Oto w stosunku do 1998 roku wynik finansowy brutto obniżył się o 23,6 proc., zaś netto — aż o 90,4 proc.! Największy spadek miał miejsce w działalności produkcyjnej — wynik finansowy netto wyniósł tam zaledwie 11,6 proc. wyniku osiągniętego w poprzednim roku. Bardzo wydatnie wzrosły straty w transporcie i łączności — z minus 423,3 mln zł do 2098,2 mln zł. Ujemny wynik finansowy — choć niższy niż w poprzednim roku — zaobserwowano też w górnictwie i kopalnictwie.