W Unii Europejskiej jest obecnie w toku procedura uchwalania nowej dyrektywy wprowadzającej zakaz testów na zwierzętach, wykorzystywanych w produkcji kosmetyków. Najważniejsze postanowienia zostały już ustalone.
Nowa dyrektywa ma cztery podstawowe cele:
- zakaz testowania produktów kosmetycznych na zwierzętach,
- zakaz testowania składników kosmetyków na zwierzętach oraz marketingu takich produktów lub zawierających składniki testowane na zwierzętach — jeśli tylko alternatywne metody zostały zatwierdzone przez Komisję Europejską lub OECD,
- uzgodnienie postanowień dyrektywy z regułami Światowej Organizacji Handlu.
Kraje członkowskie UE będą zobowiązane do wprowadzenia postanowień nowej dyrektywy do własnego systemu prawnego w ciągu 6 lat od jej wejścia w życie. Komisja Europejska pozostawia sobie możliwość udzielenia zezwolenia na przedłużenie tego terminu, jeżeli w wyjątkowych sytuacjach dotyczących bezpieczeństwa stosowania istniejących składników kosmetycznych zajdzie taka potrzeba.
Do tego czasu, tak jak jest to teraz w UE, zakazany będzie szeroko rozumiany marketing produktów kosmetycznych testowanych na zwierzętach oraz zawierających składniki testowane w ten sposób. Ponadto duży nacisk kładzie się na opracowywanie, zatwierdzanie i stosowanie alternatywnych metod testów. Jednakże w uzasadnionych wypadkach, gdy dla danego produktu nie istniały zatwierdzone metody alternatywnego testowania — Komisja była uprawniona do znoszenia tego zakazu. Kraje członkowskie zobowiązane są dostarczać Komisji dane statystyczne na temat ilości i rodzaju zwierząt wykorzystywanych dla celów eksperymentalnych i naukowych. Komisja opracowuje szczegółowe raporty.
Zwierząt doświadczalnych (służących nie tylko do testowania produktów kosmetycznych) jest około 11,6 mln.
W Polsce testowanie na zwierzętach jest uregulowane w ustawie o ochronie zwierząt. Rozdział na temat procedur doświadczalnych stwierdza, że doświadczenia i testy na zwierzętach są dopuszczalne, gdy są konieczne do badań naukowych, dydaktyki w szkołach wyższych lub ochrony zdrowia ludzi bądź zwierząt, jeżeli celów tych nie można osiągnąć w inny sposób z powodu braku metod alternatywnych. Zabrania się testowania na zwierzętach środków kosmetycznych, jeżeli dostępne są metody alternatywne.
W momencie wejścia w życie nowej dyrektywy, konieczne będzie dostosowanie polskiego prawa w tym zakresie. Może to mieć duże znaczenie dla wszystkich firm, które takie kosmetyki produkują lub choćby tylko sprowadzają na teren naszego kraju. Jednocześnie może się to przyczynić do znacznego wzrostu świadomości konsumentów.
Zanim przystąpiono do wdrażania zmian dotyczących testowania produktów na zwierzętach do unijnego systemu prawnego, opinię na ten temat wydał komitet naukowy ds. zdrowia konsumentów oraz bezpieczeństwa żywności.
Komitety naukowe odgrywają bardzo ważną rolę w procesie stanowienia prawa w UE — opiniując planowane zmiany, co do ich wpływu np. na bezpieczeństwo lub zdrowie konsumentów oraz wydając rekomendacje dotyczące niezbędnych działań w danej dziedzinie. W komitetach zasiadają znakomitości świata nauki.
Poza komitetem ds. zdrowia konsumentów i bezpieczeństwa żywności, funkcjonują m.in. komitety: ds. żywności, ds. produktów kosmetycznych i produktów innych niż żywnościowe — przeznaczonych dla konsumentów, ds. produktów i urządzeń medycznych.
Warto śledzić działania poszczególnych komitetów. Zagadnienia przez nie dyskutowane po kilku dniach mogą już być przedmiotem dyskusji Komisji, Rady lub Parlamentu Europejskiego — a w dalszej perspektywie wprost wpłynąć na działalność unijnych przedsiębiorców.
Autorka jest członkiem zespołu ds. Unii Europejskiej w Pricewaterhouse- Coopers.
