Zbigniew Ziobro wypowiada wojnę oszustom

Rozrasta się tzw. plan Ziobry, czyli zbiór propozycji mających na celu odstraszanie oraz skuteczniejsze ściganie przestępców, także gospodarczych i finansowych. Najnowszym pomysłem jest wprowadzenie do Kodeksu karnego nowej zbrodni zagrożonej karą do 25 lat więzienia, polegającej na wywołaniu wielkiej afery gospodarczej.

W obronie naiwnych

Zbigniew Ziobro, prokurator generalny, przedstawił wczoraj szczegółowe wytyczne (ramka) dla prokuratury dotyczące zwalczania oszustw na rynku finansowym. Na celowniku organów ścigania mają być przede wszystkim piramidy finansowe i parabanki, których ofiarami są nieświadomi zagrożenia i bezradni klienci. „Jak najszybciej stawiać zarzuty, jak najszybciej zabezpieczać dowody” — taki jest główny przekaz dla prokuratorów.

— Są afery większe niż Amber Gold, gdy jako podstawę oceny przyjmujemy liczbę pokrzywdzonych i sumę ukradzionych pieniędzy. Przykładowo w aferze Skarbca oszukano ponad 70 tys. ludzi, w Amber Gold około 20 tysięcy. Natomiast kwoty szkód w aferze SKOK Wołomin to ponad 2 mld zł, a w sprawie Spółdzielczego Banku w Wołominie — ponad 1,5 mld zł, zaś w Amber Gold to 650 mln zł. W większości tych afer w ostatnich latach prokuratura i inne organy ścigania zawiodły na całej linii — powiedział PAP Zbigniew Ziobro.

To ma się skończyć raz na zawsze.

— Żeby nigdy więcej nie dochodziło do takich nieprawidłowości, wydałem dla prokuratorówjasne wytyczne, wskazania, dotyczące ścigania przestępstw o charakterze finansowym. To rodzaj podręcznika czy też instrukcji, jak sobie radzić z tego rodzaju przestępstwami. Są one wyjątkowo perfidne, ponieważ oszuści, wykorzystując niewiedzę albo brak doświadczenia pokrzywdzonych, pozbawiają ich często dorobku całego życia — podkreślił prokurator generalny.

Jego zdaniem, najważniejsze jest, aby prokuratorzy bardzo szybko ustalali skalę przestępczego procederu i liczbę pokrzywdzonych oraz jak najszybciej przerywali łamanie prawa. Służyć temu mają m.in. koordynatorzy, których zadaniem będzie łączenie spraw o zasięgu ogólnokrajowym oraz tworzenie zespołów śledczych razem z organami skarbowymi, policją, ABW, KNF i GIIF.

— Te instytucje są skuteczniejsze, gdy działają wspólnie. O wszystkim musimy wiedzieć, by obraz sprawy był jasny i pełny. Wspólne działania różnych instytucji mają pomóc w szybkim zabezpieczeniu pieniędzy pochodzących z przestępstwa, a także blokowaniu ich transferu za granicę — zaznaczył Zbigniew Ziobro. Podkreślił, że celem jego wytycznych jest też zdopingowanie prokuratorów, aby żądali możliwe najsurowszych kar za przestępstwa finansowe. Wytyczne mają być stosowane nie tylko w przypadku piramid finansowych i parabanków, ale też tzw. polisolokat i wszystkich instrumentów finansowych, które są wykorzystywane do oszukiwania klientów. Szef prokuratury poinformował również, że w Kodeksie karnym pojawi się nowa zbrodnia, zagrożona karą do 25 lat więzienia — wywołanie wielkiej afery gospodarczej. Niestety nie podał szczegółów.

Lepiej od podstaw

Nasi rozmówcy twierdzą, że same wytyczne dla prokuratorów nie rozwiążą problemu oszustw finansowych.

— Nie wytyczne dla prokuratorów, ale szkolenia, edukacja, zwiększanie ich kompetencji z zakresu gospodarki i biznesu mogą poprawić skuteczność w walce z oszustwami finansowymi. Same wytyczne mogą być odebrane jako nagonka, ale w praktyce na niewiele się zdadzą, bo prokuratorzy znają swoje obowiązki. Problemem jest brak znajomości reguł biznesu. Bez tej wiedzy nie odróżnią działań legalnych od przestępczych, co rodzi zagrożenia dla uczciwych przedsiębiorców, którzy mogą trafić pod lupę prokuratury — mówi Maciej Grelowski, szef Rady Głównej BCC.

Podobnie uważa adwokat Grzegorz Wlazło, kiedyś społeczny rzecznik przedsiębiorców. — Prokuratorzy nie znają się na prawie gospodarczym, nie znają zwyczajów i realiów prowadzenia biznesu. Ich wyszkolenie w zakresie przestępczości finansowej jest praktycznie żadne — to jest problem do rozwiązania. Samymi wytycznymi nie osiągnie się sukcesu. To raczej instrukcja, jak łapać przedsiębiorców, groźna także dla uczciwych — mówi Grzegorz Wlazło.

Wytyczne dla prokuratorów

Powołanie w prokuraturach regionalnych i okręgowych tzw. koordynatorów spraw o przestępstwa finansowe. Jak najszybsze stawianie zarzutów osobom podejrzanym, szczególnie odgrywającym główne role w przestępczym procederze. Jak najszybsze stosowanie wobec podejrzanych środków zabezpieczających (np. dozoru policji, zakazu opuszczania kraju, zabezpieczenia na majątku, zakazu prowadzenia określonej działalności) oraz występowanie do sądów z wnioskami o areszt. Błyskawiczne zabezpieczanie dowodów, np. dokumentacji finansowo-księgowej, przepływów finansowych, zapisów poczty elektronicznej, billingów telefonicznych, danych na dyskach komputerowych, treści rozmów na komunikatorach internetowych, występowanie do sądów o zgodę na podsłuchy telefoniczne, powoływanie biegłych z zakresu rachunkowości. Szybkie zabezpieczanie pieniędzy pochodzących z przestępstwa i blokowanie ich transferu za granicę. Weryfikowanie z innymi zgromadzonymi dowodami zeznań osób zarządzających „podejrzanymi” firmami co do sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, oferowanych produktów i wywiązywania się ze zobowiązań. Uzyskiwanie od pokrzywdzonych umów, które łączą ich z „podejrzanymi” firmami, oraz wszelkiej niezbędnej dokumentacji. Ujawnianie możliwie najszerszych informacji o „podejrzanych” firmach, dotyczących np. struktury organizacyjnej, oferowanych produktów finansowych, sposobów generowania zysków, zakresu obowiązków osób zatrudnionych, sposobu dystrybucji, zezwoleń na działalność. Powoływanie zespołów śledczych i ścisła współpraca z policją, ABW, KNF, GIIF, organami skarbowymi. Kierowanie wniosków o ogłoszenie upadłości firm, które prowadziły działalność z pokrzywdzeniem wielu osób. Żądanie surowych kar za przestępstwa finansowe (sięgające górnej granicy zagrożenia ustawowego). Źródło: PAP