Czy mogę, jako pracodawca, przeciwdziałać utworzeniu związku zawodowego?
- Nie. Ustawa o związkach zawodowych określa wprost odpowiedzialność pracodawcy (lub osób działających w jego imieniu) za „blokowanie” utworzenia związków. Zgodnie z przepisami ktoś, kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją przeszkadza w utworzeniu zgodnie z prawem organizacji związkowej, podlega karze grzywny albo karze ograniczenia wolności.
Oczywiście w praktyce zdarzają się sytuacje, w których pracodawcy po powzięciu informacji o zamiarze utworzenia w ich przedsiębiorstwie organizacji związkowej próbują „zniechęcić” lub wręcz rozwiązać umowy o pracę z założycielami związków. Ale takie działania są absolutnie pozbawione podstaw prawnych.
Czy uprawnienia organizacji związkowej w małych firmach (nasza zatrudnia około 60 osób) różnią się istotnie od uprawnień organizacji działających u znacznie większych pracodawców?
- Wielkość organizacji związkowej będzie miała wpływ tam, gdzie liczba związkowców wpływa na ich specjalne uprawnienia. Takim przykładem może być zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej. Na przykład związkowi zawodowemu, który zrzesza 12 pracowników danego pracodawcy, będzie przysługiwało zwolnienie od pracy dla jednego członka zarządu związku w wymiarze 12 godzin miesięcznie. Gdy związek liczy 600 członków-pracowników, prawo do zwolnienia będzie przysługiwało dwóm członkom zarządu, i to w pełnym wymiarze.
Trzeba też pamiętać, że — aby faktycznie korzystać z uprawnień związkowych przewidzianych przepisami — zakładowa organizacja związkowa musi zrzeszać minimum 10 członków będących pracownikami pracodawcy, który objęty jest działaniem tejże organizacji. Pracodawca ma prawo żądać, aby raz na kwartał organizacja związkowa przedstawiła mu informację o liczbie swych członków, w tym w szczególności o liczbie pracowników.
A jak w takim razie przedstawiać się będzie kwestia ochrony przed rozwiązaniem umowy o pracę?
- Tu sytuacja jest podobna — aczkolwiek związkowcy mogą wybrać, czy liczyć chronionych przez ustawę członków swojego zarządu według wielkości związku (liczby zrzeszonych w nim pracowników) czy też w stosunku do wielkości „zarządu” pracodawcy (ustawa posługuje się sformułowaniem „osoby stanowiące kadrę kierowniczą”). Praktyka pokazuje, że mniejsze organizacje wybierają drugie ze wskazanych rozwiązań.
Mikołaj Illukowicz z kancelarii M. Illukowicz i Partnerzy