12 problemów inwestorów

Andrzej Stec
opublikowano: 02-04-2009, 00:00

Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych przygotowało dla nas listę podatkowych problemów, z jakimi najczęściej borykają się oszczędzający

Nieubłaganie zbliża się moment rozliczenia podatkowego. To wyzwanie czeka również inwestorów giełdowych, którzy już zapewne otrzymali z biur maklerskich podsumowane przychody i koszty z ubiegłego roku. Pytanie, czy te wyliczenia są poprawne. Drobni inwestorzy mają często wątpliwości (czasami słuszne), a sami brokerzy sugerują, aby na wszelki wypadek zweryfikować ich dokonania (później trzeba jednak udowodnić fiskusowi, że miało się ku temu podstawy). Ale na fiskusa narzekają również klienci banków czy funduszy inwestycyjnych, za których podatek naliczają i pobierają z automatu instytucje finansowe.

"Zagadnienia podatkowe budzą wśród inwestorów uzasadnione kontrowersje, a w niektórych przypadkach sprzeciw" — potwierdzają przedstawiciele Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych (SII).

Oszczędzającym podnosi ciśnienie chociażby opodatkowanie jednostek funduszy inwestycyjnych, które w praktyce prowadzi nie tylko do podwójnego opodatkowania, ale w obecnej sytuacji rynkowej nawet do opodatkowania strat. W trudnej sytuacji znajdują się również inwestorzy, którzy odziedziczyli lub otrzymali w darowiźnie instrumenty finansowe. A to tylko wierzchołek góry lodowej.

"Jednostki uczestnictwa i spadki nie wyczerpują wszystkich wątpliwości natury podatkowej naszych oszczędzających" — zauważa Paweł Wielgus, specjalista ds. interwencji prawnych i analiz z SII.

Specjalnie dla "PB" ekspert stowarzyszenia przygotował listę problemów podatkowych, które najbardziej przeszkadzają drobnym inwestorom. Rzucił też garść porad i wskazówek, które mogą ułatwić życie rozliczającym się z podatku. SII, a my razem z nim, ma nadzieję, że przy okazji najbliższej nowelizacji ustawy podatkowej uda się wyeliminować przynajmniej niektóre nieżyciowe przepisy.

"Parszywą dwunastkę" wybrał Paweł Wielgus, ekspert SII

1Szkolenia, książki, komputer…

Do kosztów uzyskania przychodu zalicza się prowizje maklerskie, koszty transferu i zdeponowania papierów (są one automatycznie uwzględnione w PIT-8C), koszty prowadzenia rachunku maklerskiego oraz opłaty notarialne w przypadku nabycia akcji poza rynkiem regulowanym. Do kosztów uzyskania przychodu zalicza się również wszystkie koszty obsługi kredytu na zakup

akcji (w rozliczeniach za 2009 r.

będą to już wyłącznie koszty kredytu w przeliczeniu na tę jego część, która w rzeczywistości została wykorzystana na zakup akcji). Ogólnie za koszty uzyskania przychodu można uznać wszystkie wydatki mające związek z uzyskaniem dochodu giełdowego, przy czym na podatniku spoczywa ciężar dowodu poniesionych wydatków i istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wydatkiem a uzyskanym przychodem. Do organu podatkowego należy natomiast ocena, czy argumentacja podatnika jest zasadna i prawidłowo udokumentowana. Dlatego też koszty poniesione na odbycie szkoleń lub zakup książek można uznać za koszt uzyskania przychodu, w przypadku zakupu np. komputera nie ma już jednak takiej możliwości.

2Ważne, trzydniowe rozliczenie

Istnieje wiele sprzecznych interpretacji prawa określających koniec roku podatkowego dla rozliczenia zysków z inwestycji kapitałowych. Wątpliwości dotyczą terminu rozliczenia transakcji w KDPW, przypadającego na trzeci dzień po jej zrealizowaniu. Warto mieć w tym miejscu na uwadze, iż postanowieniem z 29 października 2008 r. minister finansów potwierdził, iż rozliczenie trzech ostatnich sesji giełdowych w roku kalendarzowym powinno być uwzględniane przy rozliczeniu za dany rok podatkowy (kalendarzowy). Tym samym sposób rozliczenia stosowany przez większość domów maklerskich jest błędny.

3Problem ze spadkiem

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym jej przepisów nie stosuje się do przychodów podlegających podatkowi od spadków lub darowizn. W konsekwencji cena nabycia papierów otrzymanych w spadku lub darowiźnie ustalana jest przez domy maklerskie na poziomie 0 zł, a podatnik zobowiązany jest do odprowadzenia podatku od wartości całej transakcji. Od tej zasady istnieją jednak pewne odstępstwa. Jeśli nabycie instrumentów finansowych dokonane było z majątku wspólnego małżonków, to po śmierci jednego z nich połowa wartości transakcji może zostać rozliczona z prawidłowo ustalonym kosztem nabycia. W korzystnej sytuacji, ze względu na jasną i czytelną definicję dyskonta, są również inwestorzy rozliczający zyski ze sprzedaży obligacji. Wolny od podatku jest we wszystkich przypadkach dochód uzyskany ze zbycia akcji otrzymanych w drodze spadku lub darowizny w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn.

4TFI gorsze od giełdy

Obowiązkiem podatnika jest obliczenie podatku na podstawie wszystkich otrzymanych formularzy PIT-8C (w przypadku posiadania kilku rachunków inwestycyjnych). Rozwiązanie takie jest korzystne szczególnie w porównaniu z funduszami inwestycyjnymi, gdzie zyski i straty z różnych funduszy nie ulegają wzajemnemu bilansowaniu (z wyjątkiem grupy funduszy parasolowych).

5Wykaż fiskusowi stratę

Rozliczenie podatkowe dotyczy wyłącznie pozycji zamkniętych. Samo nabycie instrumentu finansowego oraz otrzymanie dywidendy nie obliguje do złożenia odpowiedniego zeznania podatkowego. Należy jednak pamiętać, że istnieje obowiązek złożenia PIT-38 nawet wówczas, gdy za dany rok inwestor wykazuje wyłącznie stratę.

6Kompensacja z wyjątkami

Obowiązki podatkowe wynikające z inwestycji w różne instrumenty finansowe można ze sobą wzajemnie kompensować. Możliwe jest więc np. pomniejszenie podstawy opodatkowania wynikającej wprost ze sprzedaży akcji lub obligacji o straty pochodzące z zamknięcia pozycji na rynku instrumentów pochodnych. Wyjątkiem są jednak lokaty bankowe i dochody z umorzenia jednostek funduszy inwestycyjnych, gdzie obowiązek przekazania podatku spoczywa na instytucjach finansowych

7Dywidenda to nie zysk

Nie można bilansować zysku z tytułu dywidendy i strat poniesionych w wyniku bezpośrednich inwestycji giełdowych. Całkowicie niezależnie traktuje się również zysk lub stratę z inwestycji prowadzonych w ramach działalności gospodarczej.

8Uwaga na akcje pracownicze

Obowiązek podatkowy ze zbycia akcji pracowniczych powstaje w sposób analogiczny jak ze sprzedaży walorów na rynku regulowanym. Należy jednak pamiętać, iż do przeniesienia własności akcji potrzebna jest nie tylko odpowiednia umowa cywilnoprawna, ale również ich transfer na rachunek inwestycyjny nabywcy.

9Pozbądź się upadłych aniołów

W przypadku spółki wycofanej z obrotu giełdowego (np. wskutek likwidacji lub materializacji akcji) warto rozważyć sprzedaż akcji poza rynkiem regulowanym, po najniższej możliwej cenie wynoszącej 1 grosz. Inwestycja zakończy się zaksięgowaniem straty przy jednoczesnym stworzeniu korzyści podatkowej w kolejnych latach. Do kosztów uzyskania przychodu nie można zaliczyć strat poniesionych z powodu niezrealizowania prawa poboru, jednak zysk z ich sprzedaży na giełdzie podlega już opodatkowaniu tak samo jak w przypadku sprzedaży akcji.

10 Zrób to sam

Jeśli rachunek inwestycyjny prowadzony jest przez brokera zagranicznego, który nie wystawia PIT-8C, wówczas obowiązek rozliczenia spoczywa w pełni na polskim podatniku. Przeliczenia na walutę krajową dokonuje się zgodnie z kursem podawanym przez bank krajowy prowadzący rachunek walutowy inwestora lub zgodnie ze średnim kursem NBP z dnia uzyskania przychodu (a nie z dnia zrealizowania przelewu).

11Obowiązuje FIFO

Przy obliczaniu podstawy opodatkowania obowiązuje metoda rozliczania FIFO (First In First Out), która powoduje, że kolejność nabycia i zbycia instrumentów finansowych ma wpływ na ostateczny bilans rachunku. Brak uwzględnienia tego przez wielu inwestorów powoduje, że ich własne rachunki są niezgodne z treścią PIT-8C.

12Rozliczaj straty

Straty z lat ubiegłych sumują się. Należy jednak przestrzegać zasady, iż dochód w danym roku podatkowym nie może być pomniejszony o więcej niż 50 proc. wykazanych strat z lat ubiegłych. Każdą stratę można więc rozliczyć w dwóch do pięciu kolejnych okresach podatkowych.

Andrzej Stec

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Andrzej Stec

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu