Jeszcze kilka lat temu o smart cities mówiło się przede wszystkim w kontekście nowoczesnych technologii, którymi ośrodki te były naszpikowane. Dziś idea inteligentnych miast dotyczy też m.in. transportu, budownictwa, ekologii i stylu życia. Co ważne, funkcjonuje nie tylko w teorii, ale przede wszystkim w praktyce.
Warszawa wyżej niż Tokio?
Na terenach miejskich żyje już ponad połowa populacji świata, jednak wciąż uczymy się budować miasta i dostosowywać ich strukturę do zmieniających się potrzeb.
- Do niedawna inteligentne miasta rozumiane były jako ośrodki naszpikowane zaawansowanymi rozwiązaniami, w pełni wykorzystujące możliwości, które przynosi czwarta rewolucja przemysłowa. Internet rzeczy, sztuczna inteligencja, łączność 5G i cały wachlarz powiązanych z nimi technologii to niewątpliwie przełom w zarządzaniu miastami. Jednak idea smart city przeszła już z fazy fascynacji innowacjami w stronę sprawnego i przemyślanego wykorzystywania ich jako narzędzi do radzenia sobie z wyzwaniami społecznymi, środowiskowymi i ekonomicznymi - przekonują Tomasz Bojęć i Przemysław Chimczak-Bratkowski, partnerzy zarządzający firmy ThinkCo, która opracowała raport o inteligentnych miastach.
W światowych rankingach o smart cities pod uwagę brana jest przede wszystkim Warszawa, jednak trzeba zaznaczyć, że trend rozwija się także w innych polskich miastach i miasteczkach.
- Według trzech najpopularniejszych rankingów: IMD-SUTD Smart City Index, Kearney Global Cities Index oraz IESE Cities in Motion Index, Warszawa plasuje się odpowiednio na 75., 64. i 54. miejscu spośród ponad 100 analizowanych ośrodków. Jeśli jednak weźmiemy pod uwagę np. zarządzanie miastem, możemy pochwalić się miejscem w pierwszej dziesiątce. W tej kategorii rankingu IESE Cities in Motion Index 2022 Warszawa zajmuje siódmą pozycję, wyprzedzając Waszyngton, Tokio czy Nowy Jork – mówi Tomasz Bojęć.
Z raportu ThinkCo wynika, że stolica notuje dobry wynik także w kategorii dotyczącej układu urbanistycznego, na co miały wpływ m.in. inwestycje w przestrzenie publiczne przeprowadzone w ostatnich latach. Co ciekawe, w pierwszej trzydziestce Warszawa plasuje się także w dziedzinie mobilności i transportu. Pod tym względem stolica Polski wyróżniała się na tle innych miast Europy już kilka lat temu. W 2020 r. Komisja Europejska w konkursie Access City Award przyznała jej pierwsze miejsce w rankingu europejskich miast dostępnych dla osób z ograniczoną mobilnością.
Zielone cztery kąty
Zrównoważone budownictwo to jeden z fundamentów smart cities. W większych miastach Polski coraz liczniej powstają inteligentne osiedla, które zapewniają mieszkańcom m.in. bezpośredni dostęp do oferty handlowo-usługowej i rozrywkowej oraz nowinek technologicznych, które podnoszą komfort życia, wspierają środowisko i pomagają ograniczyć rachunki.
- Wdrażanie innowacji w tkance miejskiej jest złożonym procesem angażującym wielu interesariuszy na różnych płaszczyznach. Nie możemy jednak zapominać, że niezwykle istotną rolę w tym procesie odgrywa rynek nieruchomości. Technologie stosowane w budynkach już dziś wpływają na poprawę energooszczędności, komunikacji czy zarządzania przestrzenią. Nowoczesne podejście do kreowania obszaru miejskiego może też realnie przekładać się na miękkie aspekty codziennego życia, jak zwiększenie bezpieczeństwa, poprawa jakości życia i zdrowia mieszkańców. Rola rynku nieruchomości w kształtowaniu inteligentnych miast jest więc kluczowa, a partycypacja w tym procesie uczestników rynku wręcz niezbędna – mówi Ewa Tęczak, ekspertka firmy Otodom, partnera raportu ThinkCo.
Wszystko wskazuje na to, że Polacy coraz częściej chcą brać czynny udział w tworzeniu zrównoważonej zabudowy. Z badania przeprowadzonego w 2023 r. przez UCE Research i Studio4Space wynika, że już prawie co trzeci rodak jest skłonny zapłacić więcej za ekologiczną nieruchomość.
Racjonalna mobilność
Kluczową rolę w rozwijaniu inteligentnych miast ma także zrównoważona komunikacja. Warto zwrócić uwagę, że transport stanowi główne źródło zanieczyszczeń powietrza i emisji gazów cieplarnianych. Mowa przede wszystkim o transporcie drogowym, który według Europejskiej Komisji Środowiska odpowiada za ponad 60 proc. emisji CO2 w tym sektorze. To jeden z powodów, dla których inteligentne miasta promują wykorzystanie rowerów i hulajnóg.
Słuszność tego trendu potwierdzają twarde dane, które opublikowano na łamach Communications Earth & Environment. Wynika z nich, że 2,6 km jazdy dziennie rowerem zamiast autem pozwala zredukować emisję dwutlenku węgla o ponad 680 mln ton.
Wykorzystanie jednośladu to także oszczędność finansowa. Z badania przeprowadzonego przez Polskie Stowarzyszenie Rowerowe (PSR) wynika, że w obliczu wysokiej inflacji i dotkliwego wzrostu kosztów utrzymania rodacy wybierają ekonomiczne środki transportu.
Co drugi badany stawia na rower ze względu na wysokie ceny paliw albo radykalnie wyższe koszty życia w porównaniu z ostatnimi latami. Na decyzje transportowe i wzrost świadomości użytkowników jednośladów wpływają także trendy europejskie.
Aż 84 proc. badanych Polaków zadeklarowało, że podczas tego lata będzie jeździć na rowerze.
Wnioski płynące z badania potwierdzają, że rower pełni wiele ról. 30 proc. respondentów wskazało, że wybiera go, aby udać się po codzienne zakupy, a ponad 34 proc. na dwóch kółkach dojeżdża do pracy, szkoły lub na uczelnię. Jednak niekwestionowana większość wykorzystuje rower do rekreacji. 81 proc. ankietowanych przyznaje, że wybór jednośladu jako środka transportu jest oczywisty podczas weekendowych wypraw czy treningów.
Era wielu wyzwań
Eksperci nie mają wątpliwości, że żyjemy w czasach ogromnych wyzwań środowiskowych związanych z utratą bioróżnorodności, kryzysem klimatycznym i wodnym, ale też wyzwań geopolitycznych, ekonomicznych i społecznych.
„Miasta stanowią integralną część naszego ziemskiego ekosystemu. Ze względu na liczbę mieszkańców, którą przyciągają, to właśnie one przyjmują na siebie największy ciężar mierzenia się z tymi problemami, jednocześnie posiadając potencjał do efektywnego poszukiwania i tworzenia rozwiązań, które będą mogły być transponowane na obszary o niższym wskaźniku urbanizacji. Wniosek nasuwa się sam, zrównoważony rozwój miast odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu naszej zrównoważonej przyszłości, a czynnik społeczny – oprócz aspektów gospodarczych czy środowiskowych – jest głównym elementem wpływającym na to, jak owy rozwój będzie przebiegał” – pisze w raporcie „Eco-Miasto, 2023” Maria Andrzejewska, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa.
Eksperci Otodomu i ThinkCo dodają, że inteligentne miasta będą się rozwijały nad Wisłą jeszcze prężniej, przejmując kolejne pomysły i inspiracje ze świata. Wyobraźnię rozpalają m.in. takie projekty jak wdrożona w 2017 r. w chińskim Shenzhen elektryfikacja całego taboru transportu publicznego, która sprawiła, że już po roku odnotowano tam najlepszą jakość powietrza wśród wszystkich chińskich miast. W Singapurze powstał system polegający na spalaniu odpadów, umożliwiający znaczne zmniejszenie objętości wysypisk śmieci – Waste-to-energy. Spalanych jest 8,2 tys. ton zanieczyszczeń dziennie, co zmniejsza ich objętość o 90 proc. Dziennie wytwarza się przy tym ponad 2500 MWh energii. Ale są też takie, których prostota utrudnia zaliczenie ich do rozwiązań smart. Przykładem może być zastosowany w Los Angeles program malowania nawierzchni ulic na jasny kolor, co ma służyć ograniczeniu zjawiska miejskich wysp ciepła. Od czasu ukończenia projektu w dzielnicach objętych tym przedsięwzięciem odczuwalna temperatura spadła o nawet 6 st. C.