7 dni do kontroli — podatnik musi znać jej zakres

opublikowano: 24-06-2013, 00:00

Inspektor musi mieć upoważnienie do kontroli i uprzedzić podatnika. Gdy złamie zasady, zebrane dowody nie mogą być później wykorzystane przeciwko przedsiębiorcy

Skarbówka należy do najbardziej aktywnych organów kontrolnych. Jak niedawno pisaliśmy, według informacji resortu gospodarki, urzędy skarbowe i urzędy kontroli skarbowej to instytucje, które najczęściej wizytują i sprawdzają przedsiębiorców, obok inspekcji pracy, sanitarnej, handlowej celnej czy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie resort przypomina, że gdy nie zachodzą szczególne okoliczności, kontrole nie powinny firmy zaskakiwać. Tego wymaga prawo.

Ogólne zasady kontrolowania firm określa ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Szczegóły proceduralne w przypadku kontroli podatkowych precyzuje Ordynacja podatkowa. Według jej ogólnych reguł, inspektor może zapukać do drzwi, pod warunkiem że kontrolowany zostanie uprzedzony o planowanych czynnościach.

Czas dla kontrolowanego

Obowiązuje zasada, że na podjęcie kontroli urząd ma maksymalnie 30 dni od daty doręczenia zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia. Jeżeli nie rozpocznie się ona w tym czasie, przystąpienie do niej wymaga ponownego zawiadomienia.

Urząd nie może jednak czekać z powiadomieniem do ostatniej chwili. Według ogólnych zasad, przedsiębiorca musi być powiadomiony o kontroli podatkowej najpóźniej 7. dnia przed jej wszczęciem. Podjęcie jej, zanim upłynie 7 dni od doręczenia zawiadomienia, wymaga zgody kontrolowanego.

— Te ograniczenia dają przedsiębiorcy czas na przygotowanie się do kontroli. Może zgromadzić niezbędną dokumentację, zapewnić warunki pracy przedstawicielom organu skarbowego, wyznaczyć osobę kompetentną do reprezentowania firmy i współpracy z kontrolującymi. Ten okres warto wykorzystać na weryfikację posiadanych dokumentów, aby skutki kontroli były jak najmniej dotkliwe dla firmy. Można też wtedy naprawić błędy rachunkowo-księgowe, korygując deklaracje podatkowe. Podatnik może bowiem je poprawiać do momentu, w którym rozpocznie się postępowanie kontrolne — mówi radca prawny Anna Łukaszewicz- Obierska, partner kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr.

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej nie jest dokumentem sporządzanym dowolnie. Przepisy określają jego urzędowy wzór, w którym jest także miejsce na oświadczenie o wyrażeniu wspomnianej zgody na wcześniejsze podjęcie czynności. Kontrolowany może podpisać to oświadczenie, ale nie musi.

— Ważne jest, aby kontrolowany sprawdził, czy i jak sformułowano w zawiadomieniu zakres kontroli oraz pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji — radzi Jarosław Ziobrowski, aplikant adwokacki w WKB.

Zakresu kontroli nie można utożsamiać z celami kontroli określonymi w ordynacji, tj. sprawdzeniem, czy przedsiębiorca wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Prawnicy kancelarii WKB wyjaśniają, że zakres kontroli można postrzegać przez pryzmat podmiotu oraz przedmiotu kontroli. W pierwszym przypadku chodzi o wskazanie, kto i kogo będzie kontrolował, ale to jest wprost określone w innej części wzoru zawiadomienia. Gdy chodzi o zakres przedmiotowy kontroli, organ powinien podać, że będzie ona dotyczyć rzetelności i prawidłowościrozliczania określonego podatku — np. następująco: „Kontrola w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) za miesiące od lipca 2010 r. do grudnia 2010 r.”. Poza tym musi on określić miejsce przeprowadzenia planowanych czynności.

— Jest to szczególnie istotne, gdy osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą gdzie indziej niż miejsce zamieszkania, a także dla przedsiębiorstw wielozakładowych — podkreśla Jarosław Ziobrowski.

Korekta deklaracji

Przewidziane we wzorze zawiadomienia o kontroli pouczenie o możliwości złożenia korekty deklaracji ma związek z art. 81b par. 1 ordynacji. Ten przepis mówi, że uprawnienie do korekty ulega zawieszeniu m.in. na czas trwania kontroli podatkowej i w zakresie nią objętym. To oznacza, że między doręczeniem zawiadomienia a wręczeniem upoważnienia do przeprowadzenia kontroli (co następuje w dniu jej rozpoczęcia) firma może poprawić deklaracje podatkowe. Pozbawi ją to co prawda prawa do niższych odsetek od zaległości podatkowych, ale ma ten plus, że po wręczeniu inspektorowi uzasadnienia przeprowadzonej korekty, może spowodować odstąpienie od kontroli.

— Pouczenie to jest postrzegane jako przejaw ochrony uprawnień kontrolowanego. Pozwala mu dobrowolnie skorygować popełnione błędy oraz uniknąć potencjalnej kary wynikającej z kodeksu karnego skarbowego, w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli niewywiązywania się z obowiązków nakładanych prawem podatkowym — mówi radca Anna Łukaszewicz-Obierska.

Bez uprzedzenia

Są wyjątki od reguły. Nie jest ich mało, ordynacja wymienia w kilkunastu punktach okoliczności, w których skarbówka nie zawiadomi o planowanej kontroli podatkowej.

— Najczęściej wtedy, gdy kontrola ma dotyczyć zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, przewidzianych w ustawie o VAT. Jednak trzeba wiedzieć, że katalog przypadków dopuszczenia do kontroli bez zawiadomienia ma charakter zamknięty. Podjęcie jej w takim trybie w sytuacjach nieprzewidzianych prawem stanowi jego poważne naruszenie — tłumaczy Jarosław Ziobrowski.

W praktyce przeprowadzenie czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów (rozpoczęcie kontroli bez zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia) oznacza, że nie można wykorzystać zebranych dowodów w żadnym postępowaniu — administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno- -skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.

Kontrole bez zawiadomienia

Taka kontrola jest możliwa, gdy np...: żąda jej organ prowadzący postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, dotyczy ona przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej, ma charakter doraźny dla sprawdzenia ewidencji obrotu za pomocą kasy fiskalnej.

O czym zawiadamia urząd

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej zawiera:

oznaczenie organu

datę i miejsce wystawienia

oznaczenie kontrolowanego

wskazanie zakresu kontroli

pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji

podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia

10158 Tyle kontroli skarbowych przeprowadzono w 2012 r., o 252 więcej niż w 2011 r.

274,9 mln zł O tyle zwiększyła się w 2012 r. łączna kwota zobowiązań podatkowych po skorygowaniu deklaracji przez podatników na skutek postępowań kontrolnych.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane