Chciwość jest dobra — mawiał Gordon Gekko, bohater filmu „Wall Street”. Historia pokazuje, że przesadna żądza pieniądza może jednak mieć dramatyczne konsekwencje. Okrągła, 25. rocznica krachu na Wall Street w 1987 r. wypada 19 października.
Po tym wydarzeniu rynek stracił grunt pod nogami jeszcze kilkakrotnie, a ostatni krach — po upadku Lehman Brothers — giełdy odrabiały przez ponad 2 lata. W to, że najgorsze jest już za nami, nie wierzą amerykańscy internauci. Według ankiety na stronie marketwatch.com, tylko 16 proc. badanych uważa, że krach podobny do rekordowej przeceny DJIA w 1987 r. nie powtórzy się już nigdy.
84 proc. uważa natomiast, że krach podobny do tego sprzed ćwierćwiecza powtórzy się w ciągu roku lub pięciu lat. Tylko 16 proc. badanych uważa, że załamanie o podobnej skali nie wróci na amerykańską giełdę. Krach z 1987 r. nie był jedynym w historii giełd. Przedstawiamy te, które mają już stałe miejsce w podręcznikach dla inwestorów.
- Tulipmania 1637. W XVII wieku Holendrzy oszaleli na punkcie tulipanów, cebulki kwiatu szły jak świeże bułeczki. Popyt napędzała bogacąca się klasa średnia. Histeria osiągnęła apogeum w latach 1636-1637. Odnotowano sytuacje, w których tulipany zamieniano nawet na nieruchomości. W 1637 r. zabrakło kupców. Tysiące osób straciło dobytek całego życia.
- Kompania Missisipi 1721. Po śmierci Ludwika XIV Francję trapiło gigantyczne zadłużenie. Na pomoc przyszedł John Law, szkocki hazardzista i ekonomista. Powołał spółkę Kompania Missisipi, która miała budować kopalnię złota. Emitowano akcje, a inwestorów przyciągano opowieściami o nieograniczonych zasobach kruszcu. Wartość papierów w dwa lata wzrosła z 500 do 15 tys. liwrów. Po załamaniu rynku walory kompanii potaniały o ponad 95 proc.
- Czarny piątek 1869. Nazwa obecnie określa początek gorączki świątecznych zakupów w USA. Jej historia wiąże się jednak z załamaniem cen złota w USA w 1869 r. Gorączka została napędzona przez dwóch amerykańskich finansistów Johna Fiska i Jaya Goulda, którym udało się wywindować ceny metalu. 24 września 1869 r. wartość złota wzrosła do astronomicznego wtedy poziomu 162 USD za uncję. Rynek załamał się w kilkanaście minut. Rekord nie został poprawiony przez ponad 100 lat.
- Krach paryskiej giełdy w 1882. W 1882 r. Paris Bourse przeszła przez piekło. Szaleństwo zapoczątkował Eugene Bontoux, inżynier kolejowy i założyciel banku Union Generale, który finansował nowe przedsięwzięcia gospodarcze. Instytucja wywołała kilkuletnią hossę na giełdzie. Wiadomość o cofnięciu koncesji dla jednej z filii banku wywołała panikę. Wyprzedaż spowodowała upadek 30 instytucji i kilkuletni kryzys.
- Panika na Wall Street w 1907. W październiku 1907 r. amerykańskie indeksy spadły o ponad 50 proc. Krach był wywołany nadmiernymi wydatkami i spekulacją na akcjach spółki United Copper. Załamanie rynku wpłynęło na szybką sprzedaż papierów banków w Nowym Yorku. Sytuację opanował dopiero skarb. Kryzys doprowadził do powstania Rezerwy Federalnej.
- Początek wielkiej depresji w 1929. 83 lata temu z Wall Street przez kilka sesji wypłynęło ponad 12 milionów USD, a inwestorzy błyskawicznie potracili majątki. Przyczyną krachu była nadprodukcja towarów w USA i spekulacja akcjami amerykańskich spółek. Załamanie doprowadziło do wielkiego kryzysu gospodarczego.
- Czarny poniedziałek w 1987. 25 lat temu Dow Jones stracił 22,6 proc. i zanotował największy jednosesyjny spadek w historii. Dzień ten przeszedł do historii jako „czarny poniedziałek”. Spadek indeksu doprowadził do ostrej przeceny również na innych giełdach. Eksperci do dziś mają problemy z wytłumaczeniem przyczyn załamania.
- Kryzys azjatycki 1997. Krach w Azji wybuchł 27 października 1997 r., kiedy to indeks Hang Seng spadł o 6 proc. Pesymizm ogarnął również rynek w USA, a Dow Jones stracił 554,26 pkt. Początkowe kłopoty tajlandzkiej waluty — bahta — przeobraziły się w załamanie prawie wszystkich azjatyckich gospodarek. Kraje dotknięte kryzysem zwróciły się o pomoc do międzynarodowych instytucji.
- Upadek Lehman Brothers Koniec Lehman Brothers doprowadził do największego bailoutu instytucji finansowych w historii, wcześniej wywołał czarną serię na rynkach. 28 września 2008 r. indeks DJIA zanotował największy punktowy spadek w historii — ponad 700 pkt, po tym jak uchwałę o planie ratunkowym TARP odrzucił kongres.