Audytorzy z Radomia

Marcin Dobrowolski
opublikowano: 2015-06-17 11:45

Trybunał Skarbowy Koronny był jedną z najważniejszych instytucji I Rzeczypospolitej. Łączył w sobie uprawnienia sądu skarbowego i obecnej Prokuratorii Generalnej. Na miejsce pierwszych i kilku kolejnych obrad wyznaczono Radom i już w XVII w. zaczęto go powszechnie nazywać "radomskim".

Trybunał był nowoczesną, jak na owe czasy, instytucją powołaną do audytu finansów państwa. W 1613 r. Sejm uchwalił jego utworzenie jako instytucji stałej, która przejęła funkcję sejmowej Komisji Skarbowej. W kompetencjach Trybunału znajdowały się m. in. kontrola przychodów i wydatków skarbu publicznego, audyt rachunków państwa, kontrola podskarbich i urzędników skarbowych. Trybunał Skarbowy miał też kompetencje sądowe, które stale się zwiększały: rozpatrywał skargi na poborców i dzierżawców dochodów skarbowych, wszelkie spory związane z dochodami i rozchodami skarbowymi, a od końca XVII w. również sprawy finansowe wojska, m.in. procesy za zaległy żołd i finansowanie utrzymania fortyfikacji. W 1764 r. Trybunał Skarbowy Koronny został zastąpiony przez komisje skarbowo-wojskowe

Zamek w Radomiu
Zamek w Radomiu
Do dziś zachowały się dwie kondygnacje (w tym piwnice) tzw. Domu Wielkiego, w którym mieści się plebania kościoła farnego pw. św. Jana.

>>>PODSKARBI KORONNY - MINFIN KRÓLA JEGOMOŚCI

Przewodniczenie trybunałowi przysługiwało naprzemiennie marszałkowi, którym zostawał senator świecki i prezydentowi, którym był mianowany jeden z biskupów katolickich. Komisarze, którzy uczestniczyli w pracach trybunału byli początkowo wybierani przez króla spośród senatorów i szlachty, reprezentując poszczególne województwa. Od 1667 r. deputatów (przedstawicieli) wybierały sejmiki relacyjne. Ten szczególny rodzaj zgromadzeń partykularnych zwoływanych po sejmie walnym zbierał szlachtę poszczególnych ziem w celu zdania relacji z wcześniejszego zgromadzenia.

Akta obradującego na radomskim zamku Trybunału, wywożone po każdej sesji do Warszawy spłonęły w czasie Powstania Warszawskiego. Do dzisiaj zachowały się tylko fragmentaryczne pozostałości dokumentów, przechowywane w różnych archiwach, bibliotekach i muzeach. 

Źródła:
Sebastian Piątkowski, "Radom – zarys dziejów miasta", Radom 2000