Przyjęcie przez Polskę euro w 2007 roku jest już właściwie niemożliwe, uważa członek Rady Polityki Pieniężnej (RPP) Bogusław Grabowski. A późniejsze wejście do strefy euro oznacza, że złoty nie powinien być skazany na ERM2 już od 2005 roku, gdyż nie powinien przebywać w europejskim mechanizmie kursowym dłużej niż dwa lata.
Grabowski powiedział też, że ostateczny kurs złotego do euro, na podstawie którego złoty zostanie powiązany w ERM2 i później w strefie euro, powinien być ustalony na podstawie kursu rynkowego z ostatniego okresu, np. z 12 miesięcy poprzedzających wejście do ERM2.
"Już w listopadzie 2002 roku starałem się wylać kubeł zimnej wody na głowę inwestorów w Londynie, mówiąc, że nie widzę szans dla wejścia Polski do strefy euro w 2007 roku, gdyż niezbędne byłoby do tego dostosowanie w polityce fiskalnej" - powiedział Grabowski w wywiadzie dla agencji ISB.
Zaznaczył jednocześnie, że już wiele miesięcy temu zauważalna była niechęć przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego (EBC) do szybkiego rozszerzenia strefy euro.
"Teraz to wszystko stało się faktem. Stąd też w 2007 roku o euro możemy tylko pomarzyć (...) A to oznacza, że szybko postępująca konwergencja na rynkach w całym regionie, umacniająca waluty, jest zbyt pospieszna" – powiedział.
W ERM2 NAJWYŻEJ 2 LATA I Z KURSEM RYNKOWYM
"Stanowisko RPP jest takie, żebyśmy byli w ERM2 jak najkrócej, czyli maksimum dwa lata i powinniśmy odliczać od końca, czyli od wejścia do euro, żeby ta 'odsiadka' nie była dłuższa" – powiedział Grabowski.
To zaś oznacza, że zanim Polska zacznie negocjować o parytecie dla złotego, czy szerokości pasma wahań kursu w ERM2, rząd musi strategicznie określić konkretny plan dołączenia do gospodarek strefy euro, łącznie z datą.
"Najpierw musimy strategicznie określić, kiedy przyjmujemy euro i na tej podstawie planować datę wejścia do ERM2" – dodał.
A kurs centralny, który będzie negocjowany przez Narodowy Bank Polski (NBP) i polski rząd z Komisją Europejską i EBC, powinien być ostatecznie ustalony na bazie kursu rynkowego z okresu poprzedzającego wejście do ERM2.
"Moim zdaniem, i jest ono podzielane przez większość członków RPP, przy ustalaniu parytetu centralnego będzie brany pod uwagę kurs rynkowy z ostatniego okresu. (...) Okres będzie tym dłuższy, jeżeli będziemy wiedzieli, że w ostatnim okresie występowały czynniki nadzwyczajne wpływające na poziom kursu" – powiedział Grabowski.
Sugerował, że takim okresem mogłoby być 12 miesięcy poprzedzające termin powiązania złotego w ERM2.
ALE JAK PLANOWAĆ WEJŚCIE DO ERM2 I STREFY EURO, KIEDY NAWET BUDŻET 2004 JEST WIELKĄ NIEWIADOMĄ
"My nie jesteśmy w stanie powiedzieć nawet tego, co się stanie z budżetem na 2004 roku, a co dopiero mówić o tym, kiedy wejdziemy do euro. Teraz, dopóki nie mamy perspektyw na obniżenie deficytu finansów publicznych, to mówienie o wstąpieniu do eurolandu jest czcze. Nie można stawiać wozu przed koniem" – powiedział Grabowski.
Najpierw musi być przeprowadzona głęboka reforma finansów publicznych. A szansa na takie posunięcie jest, zdaniem Grabowskiego, mała.
"Mamy mniejszościowy rząd, w którym jest jeszcze wewnętrzny spór, jak prowadzić politykę gospodarczą. Mamy przedterminowe wybory i jeszcze dodatkowo – tradycyjną niechęć do przeprowadzenia jakichkolwiek niepopularnych posunięć w prawie wszystkich ugrupowaniach" – uważa członek RPP.
Ponadto możliwe są wkrótce zmiany w rządzie.
"Kwestionowana jest pozycja premiera, rządu, a prezydent apeluje o stworzenie rządu większościowego" – mówił Grabowski.
Nawet jeśli głęboka reforma finansów publicznych, która, zdaniem Grabowskiego, jest tak naprawdę reformą państwa, zostałaby wdrożona w najbliższym czasie, jest za późno, aby Polska mogła poprawić politykę fiskalną w najbliższych 2-3 latach.
"Ostatni dzwonek już dawno przeminął. Teraz możemy być mądrzy tylko po szkodzie. Przy tak usztywnionych wydatkach publicznych, przy tak wysokim deficycie, nie da się nagle znaleźć pieniędzy na składkę [do budżetu UE – przyp. ISB], jednocześnie znaleźć miejsce na współfinansowanie funduszy strukturalnych i obniżyć deficyt. W ciągu najbliższych dwóch, trzech lat jesteśmy po prostu skazani na złą politykę fiskalną, nawet gdybyśmy przeprowadzili reformę" – podsumował Grabowski. (ISB)
Karolina Słowikowska, Przemysław Kuk
ks/tom