Przedsiębiorcy będą więcej płacić sądom za rozpatrzenie skarg na niekorzystne dla nich decyzje administracyjne. Rząd ma już szczegółową wizję i chce ją wprowadzić w życie 1 stycznia 2013 r. Teraz zapoznają się z nią m.in. organizacje przedsiębiorców. Na przedstawienie opinii mają czas do 8 października.
Dlaczego te podwyżki
Projekt nowego rozporządzenia Rady Ministrów (RM) w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został właśnie skierowany do konsultacji społecznych, zapowiada wzrost większości stawek wpisów sądowych o ok. 50-60 proc. Podwyżki uzasadnia się kilkoma względami. Po pierwsze, dotychczasowa wysokość opłat nie stanowiła bariery dla możliwości występowania przed sądami, natomiast wpływa na zachowanie się stron w trakcie postępowania. Po drugie, stawek wpisów nie zmieniano od 2004 r., podczas gdy od tego czasu przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrosło o ok. 54 proc., rosły też ceny towarów i usług konsumpcyjnych. Rząd przewiduje podwyżki zarówno wpisów stosunkowych (zależnych od wartości przedmiotu zaskarżenia), jak i stałych, ustalanych dla określonych rodzajów spraw. Chce też rozszerzyć ich katalog, np. o skargi na przewlekłe prowadzenie postępowań. Zmiany zapowiada w dziedzinie podatków.
Więcej od decyzji podatkowych
Projektowane rozporządzenie podnosi kwotę wpisu stałego od skarg dotyczących zobowiązań podatkowych do 750 zł z obecnych 500 zł. Z katalogu spraw z tego zakresu wyłącza te, których przedmiotem są ulgi w daninach publicznych (np. umorzenia zaległości, spłaty ratalne), tworząc z nich osobny zbiór (obejmujący także ulgi inne niż podatkowe ) i zarazem obniżając wysokość wpisu z 500 zł do 200 zł. Pojawia się w nim także inny nowy punkt — dotyczący skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane na indywidualne wnioski podatników. W lipcu 2007 r., kiedy dano im taką możliwość, o sprawy te rozszerzono kognicję sądów administracyjnych.
W obowiązującym jeszcze rozporządzeniu dotyczącym wpisów w postępowaniach przed tymi sądami interpretacje te nie są osobno wyszczególnione, należą do zbioru wszelkich innych spraw ze skarg niewymienionych w tym akcie, a wpis wynosi 200 zł.
Od 2013 r. wpis stały w sprawach skarg na pisemne indywidualne interpretacje wydawane przez organy podatkowe ma wzrosnąć do 750 zł. To oznacza zrównanie tej opłaty z wpisem wymaganym przy rozpatrywaniu przez sąd spraw dotyczących zobowiązań podatkowych, co wynika z uznania, że ich ciężar gatunkowy jest zbliżony. Autorzy projektowanego rozporządzenia podkreślają, że skargi na te interpretacje stanowią znaczącą liczbę rozstrzygnięć zaskarżanych do sądów administracyjnych i chociaż należą do spraw skomplikowanych (z braku uregulowań odnoszącychsię do nich wprost), to pobierany jest od nich za niski wpis.
Więcej do budżetu
Po podwyżkach wysokości wpisów wnoszonych w postępowaniach przed sądami administracyjnymi dochody sektora finansów publicznych wzrosną o ok. 20 mln zł. Z danych za dwa ostatnie lata wynika, że najliczniejsze są postępowania dotyczące zagospodarowania przestrzennego, zobowiązań podatkowych i prawa celnego (średnio ponad 26 tys. spraw). Na drugim miejscu plasują się skargi kasacyjne oraz o wznowienie postępowania (13,2 tys.), na trzecim z zakresu budownictwa i architektury (6 tys.). Najrzadziej skargi są wnoszone w sprawach koncesji, zezwoleń lub pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w geologii i górnictwie (83).
Wysokość wpisów
Rodzaje wpisów
Stosunkowy — kwota obecnie: 4-1 proc. wartości sporu (do 10 tys. zł wartości sporu i powyżej), nie mniej niż 100 zł, kwota po zmianach: nie mniej niż 150 zł
Stały od zaskarżonych postanowień, aktów prawa, czynności organów — kwota obecnie: od 100 do 300 zł, kwota po zmianach: od 150 do 450 zł
Stały od skarg dotyczących koncesji, zezwoleń lub pozwoleń na działalność — kwota obecnie: od 500 do 10 tys. zł, kwota po zmianach: od 800 zł do 10 tys. zł
Stały w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym (w tym z zakresu podatków) — kwota obecnie: od 100 do 500 zł, kwota po zmianach: od 150 do 2000 zł (najwyższa kwota dotyczy pozwolenia lub zatwierdzenia projektu budowlanego)
Stały od wniosku o wszczęcie postępowania bez względu na przedmiot sprawy — kwota obecnie: 100 zł, kwota po zmianach: 150 zł
Od skargi kasacyjnej, o wznowienie postępowania, o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem — kwota obecnie: połowa wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł, kwota po zmianach: tyle co wpis od skargi
OKIEM EKSPERTA
Mniej skarg kosztem małych firm
MARIUSZ MARECKI
ekspert PwC do spraw postępowań podatkowych
Można wątpić, czy uda się ograniczyć liczbę skarg na interpretacje podatkowe spływające do sądów i poprzez prostą motywację, a raczej demotywację finansową ograniczyć liczbę postępowań — szczególnie w sprawach błahych lub takich, gdzie skarżący bardziej liczą na odrobinę szczęścia niż na siłę swojej argumentacji. Kwota 1500 zł (750 zł na etapie WSA i 750 zł przed NSA) nie stanowi istotnej przeszkody dla większych firm, które w ten sposób chcą zabezpieczyć swoje typowe albo bardziej ryzykowne transakcje, choć oczywiście i te podmioty wolą płacić mniej niż więcej. Istotnego ograniczenia skarg można spodziewać się natomiast ze strony małych firm i osób nieprowadzących działalności gospodarczej. 1500 zł to dla nich dużo, a są to podmioty, które nie mają wyspecjalizowanych pracowników potrafiących ocenić ryzyko przegrania sporu. Często też nie mają pojęcia, w jaki sposób skorzystać ze zwolnienia od kosztów sądowych, nawet gdy miały na nie szanse. Zalew sądów skargami na interpretacje być może nieco się zmniejszy, głównie jednak kosztem mniej majętnych. Projektodawcy muszą sobie odpowiedzieć na pytanie, czy taki skutek ich zadowala.