Jak system kaucyjny i ROP wpłyną na finanse instalacji komunalnych? To jedno z ważniejszych pytań, które będą nam towarzyszyć w nadchodzących miesiącach. Instalacja komunalna posiada kilka podstawowych źródeł przychodów, z czego głównym jest opłata pobierana za przyjęcie odpadów do przetwarzania. Drugim jest przychód ze sprzedaży surowców wtórnych. Według trzech niezależnych opracowań, w tym analizy przeprowadzonej na podstawie realnych danych przez Radę RIPOK, wskutek wdrożenia systemu kaucyjnego instalacje komunalne stracą od 500 do 700 milionów złotych przychodu rocznie. O ile system kaucyjny w niewielkim stopniu ograniczy przychody za przyjęcie odpadów, o tyle w znaczny sposób przełoży się na spadek przychodów ze sprzedaży surowców wtórnych. Ubytek ten szacowany jest na 40 – 50 proc. przychodów. Przełoży się to na wzrost kosztów ponoszonych przez mieszkańca wysokości około 1,50 zł/miesiąc.
ROP jest systemem, który z założenia powinien poprzez motywację finansową zmusić producentów do takiego projektowania produktów i opakowań aby były one podatne na recykling. I tylko takie odpady są możliwe do przetworzenia na nowe produkty przy rozsądnych kosztach. Przychody z opłat ponoszonych przez producentów powinny pokrywać pełne koszty zagospodarowania odpadów powstających z ich produktów i opakowań. Niestety system ten nie został dotychczas wdrożony w Polsce, a powinien już funkcjonować od ponad 2 lat. Wielką niewiadomą pozostaje system dystrybucji środków z systemu ROP. Pieniądze te powinny trafiać w adekwatnej do ponoszonych kosztów także do instalacji komunalnych, gdzie odpady są sortowane i przygotowywane do procesów recyklingu lub poddawane recyklingowi. Bez odpowiedniej jakości opakowań i produktów nie ma możliwości osiągania wymaganych poziomów recyklingu oraz nie ma możliwości optymalizacji kosztów gospodarki odpadami. Część tych problemów ma rozwiązać rozporządzenie PPWR Unii Europejskiej, narzucające na producentów wymagania w zakresie ekoprojektowania i podatności na recykling. Rozporządzenie już się ukazało, natomiast akty delegowane doprecyzowujące jego zapisy są w trakcie opracowywania i konsultacji. Należy mieć na uwadze, że po zmianie odpadów na wejściu także instalacje komunalne będą potrzebowały znacznych środków na dostosowanie się. Środki te powinny być uwzględnione w dystrybucji funduszy w ramach systemu ROP. Zarówno zbieranie tych środków jak i ich dystrybucja powinny być w pełni transparentne i nastawione na osiąganie celów środowiskowych. Tylko strategiczne myślenie i konsekwentna realizacja wszystkich tych elementów, a w tym motywacja ekonomiczna poszczególnych interesariuszy oraz odpowiednie ukierunkowanie środków jest w stanie zapewnić nam efektywną gospodarkę odpadami, ograniczając koszty środowiskowe oraz koszty ponoszone przez mieszkańców za zagospodarowanie odpadów. Doskonale wiemy, że nie ma nic za darmo i system ROP zostanie sfinansowany pieniędzmi konsumentów, ale w tym zakresie każdy konsument ma swobodę wyboru i świadomie może kształtować tak swoją konsumpcję aby minimalizować ilość wytwarzanych odpadów.